Sunday 15th September 2019
x-pressed | an open journal
October 1, 2013
October 1, 2013

Αλήθειες και ψέμματα για τη μετανάστευση στην Ελλάδα

Author: Dina Ioakimidou
Source: Unfollow  Category: Borders
This article is also available in: enesfr
Αλήθειες και ψέμματα για τη μετανάστευση στην Ελλάδα

Οι μετανάστες δεν ευθύνονται για την ανεργία αλλά συνεισέφεραν στην αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,5%, πληρώνουν στα δημόσια ταμεία από 50 ως 91 εκ. ευρώ τον χρόνο, στήριξαν το τραπεζικό και το συνταξιοδοτικό σύστημα, ανέκοψαν την περαιτέρω υποβάθμιση της περιφέρειας και επιβράδυναν τη δημογραφική γήρανση της χώρας. Ας δούμε τις αλήθειες και τα ψέματα γύρω από τη μετανάστευση στην Ελλάδα.

“Η πολιτική του φόβου τροφοδοτεί μια δίνη
καταπατήσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων,
στην οποία κανένα δικαίωμα δεν είναι απαραβίαστο
και κανένας άνθρωπος δεν είναι ασφαλής.”

Διεθνής Αμνηστία, ετήσια έκθεση 2007

Η απουσία συγκροτημένης, συστηματικής και αποτελεσματικής μεταναστευτικής πολιτικής στη χώρα μας, 22 χρόνια μετά την εκδήλωση του φαινομένου της μαζικής εισροής μεταναστών, εν τέλει συνιστά αντιμεταναστευτική πολιτική – με ανυπολόγιστες επιπτώσεις για την οικονομία και την κοινωνία. Από το 1991 και μετά επαναλαμβάνεται με χειρουργική ακρίβεια το πνεύμα και η δομή αποτυχημένων θεσμικών πρωτοβουλιών κατατείνοντας στην με κάθε τρόπο και μέσο διατήρηση όχι της νομιμότητας, αλλά της εις το διηνεκές παρανομίας. Και για αυτήν την «πολιτική» η ελληνική πολιτεία δεν μπορεί να επικαλεστεί -22 χρόνια μετά- το άλλοθι του αιφνιδιασμού, της άγνοιας ή της έλλειψης εμπειρίας.

Η πολιτική του φόβου

Την άνοιξη του 2012, ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας Αντώνης Σαμαράς, απευθυνόμενος στα αρμόδια κομματικά όργανα κατά την επίσημη έναρξη της προεκλογικής περιόδου, διακηρύσσει: «Οι πόλεις μας έχουν καταληφθεί από παράνομους μετανάστες. Εμείς θα τις ανακαταλάβουμε».

Ήδη τέσσερα χρόνια νωρίτερα, ωστόσο, το 2008, το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών σημείωνε σε έρευνά του: «Οι οικουμενικές αξίες, όπως η ισοτιμία, η ισότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα τίθενται σε εθνικό πλαίσιο και διαμεσολαβούνται μέσω του εθνικού πολιτισμού. Ως αποτέλεσμα τα δικαιώματα θεωρούνται προνόμια των γηγενών. Η μετανάστευση ως διακύβευμα σχετίζεται με τη δημόσια τάξη και την εθνική ασφάλεια ενώ κυριαρχεί μια έντονη φοβικότητα απέναντι στην αναγνώριση δικαιωμάτων των μεταναστών. Στην Ελλάδα οι μετανάστες δεν έχουν πολιτικά δικαιώματα στερούμενοι βασικών μηχανισμών άσκησης πίεσης και διαπραγμάτευσης με την πολιτική ηγεσία. Έχουν ελάχιστα κοινωνικά δικαιώματα με όρους θεσμικής διάκρισης μεταξύ εθνικού και ξένου πληθυσμού ενώ τα οικονομικά δικαιώματα που τους αναγνωρίζονται υλοποιούνται με εξίσου άνισους όρους».

Και είναι αλήθεια. Η μεταναστευτική πολιτική στη χώρα μας σχεδιάζεται και υλοποιείται εδώ και 22 χρόνια στη λογική του πολιτικού κόστους, με τις κατεστημένες πελατειακές ομάδες πίεσης να κατισχύουν στην διαμόρφωσή της. Όλα αυτά τα χρόνια, το σύστημα νομιμοποίησης παραμένει δύσκαμπτο, γραφειοκρατικό και μη φιλικό προς το μετανάστη θέτοντας εξαιρετικά αυστηρούς περιορισμούς στη διαδικασία νομιμοποίησης. Τα κριτήρια που έχουν επιλεγεί κατατείνουν προς τον αποκλεισμό και την περιθωριοποίηση και ουδόλως προς την ένταξη και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής. Οι μεταναστευτικοί νόμοι χαρακτηρίζονται ως ένα «patchwork» ασαφές τόσο για τη διοίκηση όσο και για τους μετανάστες, που στόχο έχει τη διατήρηση των μεταναστών σε ομηρία.

«Η νομιμοποίησή τους» σύμφωνα με την έρευνα του ΕΚΚΕ «αντιμετωπίζεται σαν ένα φαινόμενο προσωρινό και οι μετανάστες σαν άνθρωποι με ημερομηνία λήξης». Γενική θέση είναι η αποτροπή ενώ η συνέπεια αυτής της θέσης είναι ότι όλα τα νομοθετικά μέτρα συνέχονται από τη διαρκή επιβεβαίωση της διατήρησης των μεταναστών ως διαπραγματευτικό ατού για το μέλλον. Η προσωρινότητα των μεταναστών θεωρείται ως ένας «άτυπος στόχος που ανανεώνεται».

Το ελληνικό κράτος ευθύς εξαρχής αντιμετώπισε με κατασταλτική-αστυνομική λογική τους μετανάστες ενισχύοντας τα φοβικά σύνδρομα της ελληνικής κοινής γνώμης. Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος επιστρατεύθηκαν οι συνήθεις και δοκιμασμένες για την αποτελεσματικότητά τους πρακτικές. Αφενός αποσιωπήθηκε συστηματικά η ευεργετική συμβολή των μεταναστών στην ελληνική οικονομία και κοινωνία και αφετέρου η πραγματικότητα πλαστογραφήθηκε δημιουργώντας μύθους τόσο μα τόσο βολικούς.

Χρήσιμα ψεύδη

«Ο αριθμός των μεταναστών είναι μεγάλος ή/και αυξάνεται.» Δεν είναι αλήθεια. Στην πραγματικότητα βαίνει μειούμενος σε ό,τι αφορά τους νόμιμους μετανάστες. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών, 440.000 μετανάστες διαθέτουν άδεια διαμονής, ενώ υπό έκδοση τελούν 151.000 άδειες. Από αυτούς μόλις 80.000 διαθέτουν άδεια δεκαετούς διάρκειας, ενώ ο συνολικός αριθμός των αδειών των επί μακρόν διαμενόντων και αορίστου χρόνου δεν υπερβαίνει τις 130.000. Σε εκκρεμότητα τελούν την τελευταία διετία 80.000 άδειες εκ των οποίων οι περίπου 30.000 αφορούν τη μη σύναψη σύμβασης εργασίας. Το τελευταίο αυτό στοιχείο μάς χαρτογραφεί το ποσοστό της αύξησης της ανεργίας των οικονομικών μεταναστών. Ως προς τις ηλικιακές ομάδες των μεταναστών, από 0-19 ετών είναι 111.000, αγόρια και κορίτσια. Το 2010, αρμόδιοι παράγοντες επί μεταναστευτικών θεμάτων έλαβαν διαβαθμισμένο έγγραφο της ΕΥΠ, όπου με έκπληξη διάβασαν ότι στη χώρα είχαν διεισδύσει 1,5 εκατομμύριο μετανάστες. Στην πραγματικότητα, ο συνολικός αριθμός των μεταναστών (νομίμων και μη), σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2011, ανέρχεται στις 912.000, ενώ η Eurostat προσδιορίζει στο 7% τον αριθμό των εκτός Ε.Ε διαμενόντων μεταναστών στην Ελλάδα. Εν γένει, όλες οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι ο συνολικός αριθμός των μεταναστών δεν υπερβαίνει το 10%.

«Οι μετανάστες ευθύνονται για την ανεργία». Δεν είναι αλήθεια. Οι μετανάστες δεν είναι η αιτία της ανεργίας. Οι μεταναστευτικές ροές καθορίζονται από τις ανάγκες για εργατικό δυναμικό στη χώρα υποδοχής και δη από τις ανάγκες της παραοικονομίας. Η έλευση φτηνού εργατικού δυναμικού, ωστόσο, έχει επιπτώσεις αρνητικές για το ανειδίκευτο εργατικό δυναμικό και για τους εργάτες της γης.

«Θα δώσουν ιθαγένεια σε όλους τους μετανάστες ή/και η χορήγηση ιθαγένειας ενισχύει τη μετανάστευση». Δεν είναι αλήθεια. Η φιλολογία περί «νόμου-μαγνήτη παράνομων μεταναστών» που εκπορεύτηκε και από τα πρωθυπουργικά χείλη είναι εξ ολοκλήρου ατεκμηρίωτη και επικίνδυνη. Οι προϋποθέσεις για την κτήση της ιθαγένειας που έθετε ο νόμος 3838/2010 αφορούσε στη δεύτερη και τρίτη γενιά μεταναστών, είτε από τη γέννησή τους και εφόσον οι γονείς τους διαμένουν νόμιμα στη χώρα επί πέντε τουλάχιστον συνεχή έτη, είτε κατόπιν επιτυχούς ολοκλήρωσης έξι τουλάχιστον τάξεων του ελληνικού σχολείου. Συνολικά 200.000 παιδιά μεταναστών πληρούν τις προϋποθέσεις για την κτήση της ιθαγένειας. Η αντιμετώπιση των αλλοδαπών δεύτερης και τρίτης γενιάς που γεννήθηκαν ή μεγάλωσαν στην Ελλάδα με τον ίδιο τρόπο που αντιμετωπίστηκαν οι γονείς τους μόνο αρνητικές επιπτώσεις μπορεί να έχει. Για την πλειονότητα αυτών των παιδιών η μόνη πατρίδα που γνώρισαν είναι η Ελλάδα. Επομένως διεκδικούν το αυτονόητο: ισότητα δικαίου και ευκαιριών.

Οι πραγματικές επιπτώσεις στην οικονομία

Σύμφωνα με έρευνες, οι μετανάστες συνέβαλαν με την εργασία τους στην αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,5% (Σαρρής-Ζωγραφάκης). Σε άρθρο που περιλαμβάνεται στο Οικονομικό Δελτίο της Alpha Bank, εκτιμάται ότι η εισροή μεταναστών κατά την περίοδο 1990-2005 συνέβαλε καθοριστικά στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας και στη συγκράτηση ενός σημαντικού αριθμού παραγωγικών δραστηριοτήτων στην ελληνική επικράτεια.

Οι μετανάστες εργάστηκαν σκληρά σε παραγωγικούς τομείς που οι γηγενείς απέφευγαν να εργαστούν, καθώς οι εργασίες κρίνονταν επικίνδυνες, ανθυγιεινές, χειρωνακτικές ή κακοπληρωμένες, ενώ η συνδρομή τους σε αγροτικά χέρια αποδέσμευσε τους αγρότες και τις οικογένειές τους από τις βαριές χειρωνακτικές εργασίες. Προσέφεραν επίσης υποστήριξη στην κοινωνική φροντίδα των ηλικιωμένων και των ατόμων με ειδικές ανάγκες, συμβάλλοντας στην απελευθέρωση του γυναικείου εργατικού δυναμικού και στην ένταξή του στην αγορά εργασίας.

Η απασχόληση των μεταναστών στις λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές της Ελλάδας ανέκοψε την έτι περαιτέρω υποβάθμιση της περιφέρειας, ενώ θετικό είναι το πρόσημο σε ό,τι αφορά την αύξηση του πληθυσμού της χώρας. Παράλληλα η νεανική -κατά βάση- ηλικιακή δομή του μεταναστευτικού πληθυσμού συνέβαλλε καθοριστικά στην επιβράδυνση της δημογραφικής γήρανσης. Μικρομεσαίες επιχειρήσεις επιβίωσαν λόγω της φθηνής εργασίας των αλλοδαπών εργατών. Δυστυχώς εξόχως επικερδής κρίνεται η εγκατάσταση των μεταναστών στις πόλεις και για πολλούς ιδιοκτήτες ακινήτων, που ενοικίαζαν -με το αζημίωτο- όχι διαμερίσματα αλλά χοιροστάσια και αποθήκες στους μετανάστες.

Τα χρηματικά ποσά που διακινήθηκαν και μέσω εμβασμάτων ήταν τέτοιας έκτασης που προκάλεσαν το ενδιαφέρον του τραπεζικού συστήματος. Έτσι, με διευκρινιστική της εγκύκλιο, η Τράπεζα της Ελλάδος επέτρεψε το 1998 το άνοιγμα τραπεζικών καταθέσεων σε εργαζόμενους αλλοδαπούς στην Ελλάδα.Την περίοδο μάλιστα, το 2011, των μαζικών εκροών ταμειακών καταθέσεων προς το εξωτερικό, το τραπεζικό σύστημα εν πολλοίς στηρίχθηκε στις μικροκαταθέσεις των μεταναστών.

Ποια άλλα έσοδα εισρέουν στα δημόσια ταμεία (ανανεώσεις αδειών, παράβολα, εξαγορά ενσήμων) εκ των νομίμων μεταναστών; Οι συντηρητικές εκτιμήσεις κάνουν λόγο για 50 εκατομμύρια ετησίως, ενώ σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν τον περασμένο Δεκέμβριο κατά τη διάρκεια διαβούλευσης στη Βουλή με μεταναστευτικές οργανώσεις, οι εισροές στα δημόσια ταμεία κατά το περασμένο έτος υπερέβησαν τα 91 εκατομμύρια ευρώ.

Σε έναν δε βραχυχρόνιο ορίζοντα, η συμβολή τους και στη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος είναι προφανής, ενώ καταλυτικό ρόλο διαδραμάτισαν και στην εισροή των κοινοτικών κονδυλίων. (Χαρακτηριστικός τίτλος στο Βήμα της 22/2/2004: «Οι μετανάστες έφεραν το Δ΄ΚΠΣ».)

Μάλιστα η Ευρωπαϊκή Ένωση διά μέσου των Ταμείων Συνόρων, Προσφύγων, Επιστροφών και Ένταξης έχει διαθέσει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ για την αξιοπρεπή υποδοχή και ένταξη των μεταναστών. Εμείς τα επενδύσαμε (όσα πετύχαμε να απορροφήσουμε) σε ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Όλοι αυτοί λοιπόν που εμείς με τις πράξεις ή τις παραλείψεις μας καταστήσαμε σκιές, που με τη σκληρή δουλειά τους ενίσχυσαν την ελληνική οικονομία, που καθάρισαν τα σπίτια μας, που φρόντισαν τους ηλικιωμένους και τους αρρώστους μας, που φρόντισαν τα χωράφια μας, που τους μαδήσαμε οικονομικά με τα ατελείωτα παράβολα και πρόστιμα, που τους στοιβάξαμε σε αποθήκες ψυχών, που βασανίσαμε, ξεφτιλίσαμε, δολοφονήσαμε, είναι σήμερα ο χρήσιμος εχθρός μας…

Νέος μεταναστευτικός κώδικας (ή όταν έκλαψε ο… Σαμαράς)

Το προσεχές διάστημα αναμένεται η κατάθεση στη Βουλή του νέου Μεταναστευτικού Κώδικα. Με αυτόν θα προωθηθεί η άδεια των επί μακρόν διαμενόντων στη χώρα -κατ΄ εφαρμογήν επί της ουσίας κοινοτικής οδηγίας του 2005- με απώτερο σκοπό την διευκόλυνση της μετάβασης των μεταναστών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η εν λόγω άδεια θα παρέχεται, σύμφωνα με πληροφορίες, υπό τις εξής προϋποθέσεις:

  • Πενταετής μόνιμη διαμονή στη χώρα
  • Πλήρης ιατροφαρμακευτική και ασφαλιστική κάλυψη
  • Επαρκές εισόδημα (από τα 8.500 ευρώ που όριζε ετησίως ο νόμος θα κατέλθει στα 520 μηνιαίως)
  • Πιστοποιημένη γνώση της ελληνικής γλώσσας

Επίσης, για την κτήση της ιθαγένειας προαλείφεται η απόδοσή της χωρίς εξετάσεις πιστοποίησης της ελληνικής γλώσσας στα παιδιά που συμπληρώνουν τα 18 τους έτη, εφόσον έχουν παρακολουθήσει την εννιάχρονη υποχρεωτική εκπαίδευση. Στη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε για αυτό το θέμα στο Μέγαρο Μαξίμου, ο πρωθυπουργός δέχτηκε εισήγηση για χορήγηση της ιθαγένειας στα παιδιά των νομίμων μεταναστών με την εγγραφή τους στο δημοτικό σχολείο. Προς επίρρωση δε της συγκεκριμένης άποψης, επιστρατεύθηκε το επιχείρημα της ένταξης στην εκπαίδευση όχι παιδιών της αλλοδαπής αλλά Ελληνοπαίδων προκαλώντας, όπως αναφέρουν παραπολιτικές πηγές, την στιγμιαία συγκίνηση του πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά…

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response