Friday 20th September 2019
x-pressed | an open journal
October 16, 2013
October 16, 2013

Απάτη και φοροδιαφυγή: τα δισεκατομμύρια που μαστίζουν την Ευρώπη

Source: myeurop.info  Category: On the crisis
This article is also available in: enfr
Απάτη και φοροδιαφυγή: τα δισεκατομμύρια που μαστίζουν την Ευρώπη

Η φοροδιαφυγή ανέρχεται σε 2 τρισεκατομμύρια ευρώ στην Ευρώπη

«Ένα τεράστιο πρόβλημα», προειδοποιεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 2 τρις ευρώ αφαιρούνται κάθε χρόνο από τους κρατικούς προϋπολογισμούς, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις της, εξαιτίας της φοροδιαφυγής από τους πλούσιους. Ποσά που αρκούν για να φαίνονται γελοίες οι θυσίες που γίνονται στο όνομα της λιτότητας. Και είναι αρκετά ώστε να παρακινηθούν τα κράτη να εμπλακούν σε πόλεμο –μιντιακό ή νομικό– κατά της φοροδιαφυγής. Πώς αγωνίζονται η Γαλλία και οι γείτονές της ενάντια σε αυτή τη μάστιγα; Οι στρατηγικές που χρησιμοποιούνται είναι στο ύψος των περιστάσεων; Ας κάνουμε ένα μικρό γύρο στην Ευρώπη.

«Ένα ατελείωτο σενάριο γεμάτο αναδρομές στο παρελθόν»: Αν η φοροδιαφυγή ήταν το κεντρικό θέμα μιας κακής τηλεοπτικής σειράς, αυτή η φράση θα μπορούσε να είναι η κριτική όσων Ευρωπαίων την έχουν παρακολουθήσει.

Η καταγγελία των φορολογικών αδικημάτων δεν είναι χτεσινό φαινόμενο. Ήδη το 2006 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέφρασε τη λύπη της για την έκταση της φοροδιαφυγής στην Ευρώπη, την οποία εκτίμησε στα 2 με 2,5% του ΑΕΠ της ΕΕ, ή μεταξύ 200 και 250 δις ευρώ. Έπεσε πολύ έξω στις εκτιμήσεις της.

Έκτοτε, βγήκαν στη δημοσιότητα οι αποκαλύψεις της ICIJ (Διεθνής Κοινοπραξία Ερευνητικών Δημοσιογράφων) για τις εξωχώριες εταιρείες, η υπόθεση Cahuzac στη Γαλλία, η υπόθεση Uli Hoeness στη Γερμανία, η καταδίκη των σχεδιαστών μόδας Dolce & Gabbana στην Ιταλία, καθώς και οι χαμηλοί φόροι που καταβάλλονται από πολυεθνικές εταιρείες, όπως η Apple και η Google. Τον Μάιο του 2013, η Επιτροπή αναθεωρεί την εκτίμησή της: η φοροδιαφυγή φτάνει το 1 τρις ευρώ…: Ένας πακτωλός, που οι πολιτικές δημοσιονομικής λιτότητας που εφαρμόζονται στην ήπειρο, κάνουν να φαντάζει ακόμη πιο συγκλονιστικός.

Το Σεπτέμβριο αυτό το ποσοστό σκαρφαλώνει στα 2 τρις ευρώ. Που δεν απέχει πολύ από τις εκτιμήσεις του παγκόσμιου δικτύου για τη Φορολογική Δικαιοσύνη, Tax Justice Network.

Σύνοδοι κορυφής και δηλώσεις καλών προθέσεων συνοδεύουν αυτές τις αξιολογήσεις. Αλλά όχι μόνο. Η ανάπτυξη συστημάτων καταπολέμησης της φοροδιαφυγής είναι κοπιώδης, αλλά πραγματική, και φέρνει αποτελέσματα στην Ευρώπη:

«Η μεταρρύθμιση του συστήματος ΦΠΑ, οι δράσεις της ΕΕ για την καταπολέμηση της φορολογικής απάτης (…) είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Γνωρίζουμε το πρόβλημα, έχουμε εντοπίσει λύσεις και είναι καιρός τα μέλη κράτη να δράσουν»

προέτρεψε πρόσφατα ο Algirdas Šemeta, Ευρωπαίος Επίτροπος επί των φορολογικών. «Η κουλτούρα του φόρου είναι και η κουλτούρα της δημοκρατίας. Αυτό αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι οι άνθρωποι είναι πρόθυμοι να συμβάλλουν στη δημόσια ζωή», υπενθυμίζει ο Daniel Lebègue, πρόεδρος του γαλλικού τμήματος της Διεθνούς Διαφάνειας, στις στήλες της Le Monde.

Με ποια επιτυχία; Στη Γερμανία, στη Γαλλία, στην Ιταλία και στην Αγγλία, η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής επικρατεί στις εθνικές συζητήσεις.

Στη Γαλλία, «ο επιταχυντής Cahuzac»

  • Φοροδιαφυγή: 132 δις ευρώ ετησίως (Tax Justice Network)
  • Μη καταβολή ΦΠΑ: πάνω από 32 δις ευρώ ετησίως ή 1,6% του ΑΕΠ (Eurostat, 2011)

Στη Γαλλία η «υπόθεση Cahuzac» ευνόησε την ένταξη της καταπολέμησης της απάτης της φοροδιαφυγής στην πολιτική και νομοθετική ατζέντα. Αφορά πρωταρχικά τους κύριους πολιτικούς και διοικητικούς ιθύνοντες της χώρας. Στον απόηχο της θύελλας των ΜΜΕ που είχε ως στόχο τον πρώην υπουργό Οικονομικών, ο Φρανσουά Ολάντ ανακοίνωσε την 3η Απριλίου του 2013 τα νομοσχέδια για την διαφάνεια στο δημόσιο βίο.

Τα νομοσχέδια αυτά εγκρίθηκαν οριστικά στις 17 Σεπτεμβρίου, μετά από έντονες συζητήσεις και σε μια συμβιβαστική μορφή. Μια μισή νίκη.

Παράλληλα στις 5 του περασμένου Νοεμβρίου, ψηφίστηκε ένας νόμος κατά της φοροδιαφυγής και της βαριάς οικονομικής εγκληματικότητας. Θεσπίζει ένα αδίκημα «σοβαρότατης φοροδιαφυγής», από τη στιγμή που έχει διαπραχτεί, είτε στο πλαίσιο οργανωμένης συμμορίας, είτε με τη τήρηση λογαριασμών σε τράπεζες του εξωτερικού.

Είναι αυτός ο νόμος που λογοκρίθηκε μερικώς στις 4 Δεκεμβρίου από το γαλλικό Συνταγματικό Δικαστήριο, συγκεκριμένα το άρθρο που επέτρεπε προφυλάκιση 96 ωρών για την αξιόποινη πράξη της σοβαρότατης φοροδιαφυγής.

Το Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε ότι η προσφυγή στην προφυλάκιση αυτή των 96 ωρών, η οποία έδινε τη δυνατότητα μιας 48ωρης αναβολής της δικηγορικής επέμβασης, συνιστούσε ένα «δυσανάλογο» πλήγμα στην ατομική ελευθερία και στο δικαίωμα της υπεράσπισης.

Υπό την ηγεσία του Ζαν-Λουί Ντεμπρέ, οι σοφοί απέρριψαν τη δυνατότητα ενός προστίμου ανάλογου του τζίρου των εταιρειών που είχαν φοροδιαφύγει.

Ακύρωσαν, επίσης, το άρθρο που προσέθετε στη λίστα των φορολογικών παραδείσων όλες τις χώρες με τις οποίες η Γαλλία δεν είχε υπογράψει διμερή συμφωνία αμοιβαίας ανταλλαγής οικονομικών πληροφοριών. Το Δικαστήριο έκρινε ότι το άρθρο αυτό ήταν πρώιμο, καθώς οι διμερείς αυτές συμφωνίες δεν θα ισχύσουν πριν από το 2016.

Πέρα από τη δημόσια ζωή, περαιτέρω πρόοδος έχει σημειωθεί πρόσφατα: ο νόμος της 26ης Ιουλίου 2013, σχετικά με το διαχωρισμό και τη ρύθμιση των τραπεζικών δραστηριοτήτων (σύμφωνα με τον οποίο οι τράπεζες υποχρεούνται να δημοσιεύουν στοιχεία σχετικά με τις δραστηριότητές τους σε φορολογικούς παραδείσους), η υπογραφή της σύμβασης του ΟΟΣΑ κατά των φορολογικών παραδείσων (την οποία μόλις υπέγραψε και η Ελβετία) ή ακόμη η ενίσχυση της δικαιοδοσίας της Υπηρεσίας Οικονομικής αστυνομίας και Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος (BNRDF).

«Ο καιρός της ατιμωρησίας έχει τελειώσει. Η αδιαφάνεια πατάσσεται»

προειδοποίησε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τον περασμένο Μάιο. Αλλά προς το παρόν η φοροδιαφυγή συνεχίζει να είναι παρούσα: η πρόσφατη έκθεση της κοινοβουλευτικής επιτροπής, που συντάχθηκε από τους βουλευτές Alain Bocquet και Nicolas Dupont-Aignan, εκτιμά στα 60 με 80 δις ευρώ το ετήσιο έλλειμμα που είναι συνδεδεμένο με τη φοροδιαφυγή. Δεν απέχει πολύ από το να φτάσει το δημοσιονομικό έλλειμμα, που το 2012 ανήλθε περίπου στα 98 δις… Αυτό το πολύ κρίσιμο έγγραφο ακολούθησε μία ανακοίνωση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία διαπιστώνει σημαντικές –αλλά ανεπαρκείς– αλλαγές και κάνει συστάσεις.

Την ίδια διαπίστωση κάνει και το εθνικό συνδικάτο “Αλληλέγγυοι στα Δημόσια Οικονομικά”, χωρίς ωστόσο να καταλήγει σε θετικό απολογισμό. Γιατί παρόλες τις καλές προθέσεις σε νομικό επίπεδο, το συνδικάτο εκφράζει τη λύπη του για τη μείωση του ανθρώπινου δυναμικού και των υλικών πόρων (ειδικά όσον αφορά στην ψηφιοποίηση της πληροφορίας) που διατίθενται για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.

Η Γερμανία σε σταυροφορία

  • Φοροδιαφυγή: μεταξύ 150 δις ευρώ (σύμφωνα με το SPD, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα) και 165 δις ευρώ ετησίως (Tax Justice Network)
  • Μη καταβολή ΦΠΑ: περίπου 27 δις ευρώ ετησίως ή 1% του ΑΕΠ (Eurostat, 2011)

Τα τελευταία χρόνια, το Βερολίνο έχει ξεκινήσει μια πραγματική σταυροφορία κατά της φοροδιαφυγής, κάνοντας, συγκεκριμένα μια συμφωνία με την Ελβετία το 2011. Το CDU (Χριστιανοδημοκρατική Ένωση) ταρακουνήθηκε νωρίτερα φέτος από ένα σκάνδαλο στο οποίο εμπλεκόταν ο πρόεδρος του ποδοσφαιρικού ομίλου Μπάγερν Μονάχου, ένθερμος υποστηρικτής του πολιτικού κόμματος της Άνγκελα Μέρκελ, ο οποίος παραδέχτηκε τη μη καταβολή φόρων επί των τόκων από περιουσιακά του στοιχεία στην Ελβετία.

Η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής έγινε έκτοτε ένα από τα κύρια θέματα της προεκλογικής εκστρατείας. Αναδείχτηκε από το CDU, που υποστήριξε την ανάγκη για περισσότερο έλεγχο σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο και αποτέλεσε την αιχμή του δόρατος του SPD, το πρόγραμμα του οποίου σχετικά με το θέμα παρουσιάστηκε από τον υποψήφιο για την προεδρία της Έσσης, Thorsten Schäfer-Gumbel. Η εκτίμησή του είναι ότι, μόνο για την Έσση, το έλλειμμα ανήλθε στα 800 εκατ. ευρώ ετησίως.

Σε ομοσπονδιακό επίπεδο, σύμφωνα με το SPD, η φοροδιαφυγή υπολογίζεται σε πάνω από 150 δις ευρώ ετησίως ή 16% των συνολικών φορολογικών εσόδων. Το κόμμα ζητά μηδενική ανοχή σε αυτόν τον τομέα και υποστηρίζει την ιδέα της δημιουργίας μιας αρχής φορολογικού ελέγχου σε ομοσπονδιακό επίπεδο.

Το θέμα κατέχει κεντρική θέση στις τρέχουσες διαπραγματεύσεις μεταξύ SPD και CDU για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Οι Σοσιαλδημοκράτες θεωρούν την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής ως ένα τρόπο για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής χωρίς μεγάλη αύξηση των φόρων. Ορισμένοι ειδικοί εκτιμούν ότι θα μπορούσαν να ανακτηθούν 50 δις ευρώ ετησίως.

Αγγλία, κομβικό σημείο των οικονομικών σε αναζήτηση αξιοπρέπειας

  • Φοροδιαφυγή: 82 δις ευρώ ετησίως (Tax Justice Network)
  • Μη καταβολή ΦΠΑ: πάνω από 19 δις ευρώ ετησίως ή 1,1% του ΑΕΠ (Eurostat, 2011)

Η φοροδιαφυγή συζητείται ευρέως στο Ηνωμένο Βασίλειο, κομβικό σημείο του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος, που θεωρείται επίσης κόμβος της φοροδιαφυγής στην ήπειρο. Μετά από καταγγελίες προερχόμενες από την Αυστρία, σύμφωνα με τις οποίες τα νησιά της Μάγχης, οι Νήσοι Καϋμάν και οι Παρθένοι Νήσοι χρησιμεύουν ως κέντρα ξεπλύματος χρήματος, η βρετανική κυβέρνηση ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με το Jersey και το Guernesey. Στόχος: η υπογραφή μίας συμφωνίας αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών, όπως αυτή που υπογράφτηκε το Δεκέμβρη με τη Νήσο του Man. Κτήσεις του βρετανικού στέμματος, αυτά τα δύο νησιά δεν περιλαμβάνονται ούτε στο Ηνωμένο Βασίλειο ούτε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κάτι που τους δίνει ένα περιθώριο νομικών ελιγμών.

Εν τω μεταξύ, ο Διευθυντής του Τμήματος Οικονομικών George Osborne ισχυρίζεται ότι:

«έχουν ήδη εντοπιστεί πάνω από εκατό άνθρωποι που φαίνεται να έχουν επωφεληθεί από αυτές τις αμαρτωλές δομές»

Διεξάγονται έρευνες εναντίον άνω των διακοσίων λογιστών, δικηγόρων και άλλων συμβούλων. «Το μήνυμα είναι απλό», διαβεβαίωσε ο υπουργός Οικονομικών:

«Αν φοροδιαφεύγετε, θα σας κυνηγήσουμε»

Το κυνήγι των κακοπληρωτών στην Ιταλία

  • Φοροδιαφυγή: μεταξύ 180 δις ευρώ (σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών) και 184 δις ευρώ ετησίως (Tax Justice Network)
  • Μη καταβολή ΦΠΑ: περισσότερα από 36 δις ευρώ ετησίως ή 2,3% του ΑΕΠ (Eurostat, 2011)

Την ίδια στιγμή που ο Μπερλουσκόνι, ο οποίος καταδικάστηκε για φοροδιαφυγή, ετοιμάζεται να εκτίσει ενάμιση χρόνο κοινωνικής εργασίας για να αποφύγει τον κατ’οίκον περιορισμό, το Υπουργείο Οικονομικών δημοσιεύει τα τελευταία στοιχεία σχετικά με τη φοροδιαφυγή. Την περσινή χρονιά, το κράτος έχασε 180 δις ευρώ εξαιτίας των φορολογικών ακροβατισμών των ειδικών.

Εφοριακοί υπάλληλοι οργανώνουν κατά καιρούς δειγματοληπτικούς ελέγχους σε τουριστικές περιοχές, μπαρ και εστιατόρια στις πόλεις της χερσονήσου.

Η εγκατάσταση ενός συστήματος διασταύρωσης πληροφοριών μεταξύ των τραπεζών και της εφορίας το 2012 θα πρέπει να επιτρέπει στις φορολογικές αρχές να εντοπίσουν τους κακοπληρωτές συγκρίνοντας τις εισροές και τα έξοδά τους. Επιπλέον, για την ενθάρρυνση των Ιταλών να πληρώνουν τους φόρους τους, ο Πρωθυπουργός Enrico Letta θέλει να μειώσει σταδιακά το φορολογικό ποσοστό κοντά στο 40% (για τους μισθούς για παράδειγμα) στην Ιταλία.

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response