Sunday 15th September 2019
x-pressed | an open journal
January 29, 2014
January 29, 2014

Ευρωμαϊντάν: Μία επανάσταση μεταξύ της πολιτικής Δεξιάς και Αριστεράς

Author: Tetiana Bezruk Translator: Sofia Tipaldou
Source: Krytyka  Category: Protest
This article is also available in: enuk
Ευρωμαϊντάν: Μία επανάσταση μεταξύ της πολιτικής Δεξιάς και Αριστεράς

Από τις πρώτες μέρες του Ευρωμαϊντάν (Euromaidan) στο κέντρο του Κιέβου, ακουγόταν θελημένη ή αθέλητη ακροδεξιά ρητορική στην πλατεία της Ανεξαρτησίας. Εκδηλωνόταν με πολιτικά συνθήματα, με τα σλόγκαν σε πανώ και στις προσόψεις των κυβερνητικών κτιρίων και στις λαϊκιστικές ομιλίες που γίνονταν στην κεντρική σκηνή, που κάποιες φορές αγγίζαν τα όρια των διακρίσεων. Κάποια συνθήματα διαδόθηκαν ανάμεσα σε διαδηλωτές κι έγιναν σταδιακά αποδεκτά, αλλά επίσης επαναπροσδιορίστηκαν, καταδικάστηκαν και μερικές φορές περιθωριοποιήθηκαν.

Οι ακροδεξιές ομάδες συμμετείχαν στις διαμαρτυρίες από την αρχή, αυξάνοντας τις πρωτοβουλίες τους και νομιμοποιώντας τις πράξεις τους. Αξίζει να διακρίνουμε μεταξύ των διαφορετικών ακροδεξιών ομάδων του Maidan: το κοινοβουλευτικό All-Ukrainian Union “Svoboda” (Πανουκρανική Ένωση “Ελευθερία”) και η άτυπη νεολαία του “Sich/C14”, και οι εξωκοινοβουλευτικές ομάδες “Right Sector” (Δεξιός Τομέας) που έγινε η κινητήριος δύναμη της ριζοσπαστικοποίησης της διαμαρτυρίας, όπως και οι λιγότερο ενεργές ομάδες UNA-UNSO, KUN (Congress of Ukrainian Nationalists) και RUN (Russian-speaking Ukrainian Nationalists).

Η παρουσία του Svoboda στο Maidan είναι αναπόφευκτη, γιατί είναι μέλος της ομάδας της αντιπολίτευσης που πιέζει για την ουκρανική ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ενώ οι ομάδες τις ευρωπαϊκής ακροδεξιάς είναι “ευρω-σκεπτικιστές”, το Svoboda είναι σαφώς υπέρ της ένταξης της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ψηφοφόροι του είναι αναμφισβήτητα υπέρ της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, το κόμμα περιλαμβάνει και ευρωσκεπτικιστές. Στις 15 Ιανουαρίου, ο John Morgan, επικεφαλής του εκδοτικού οίκου Arktos, έδωσε μία διάλεξη στο δημαρχείο του Κιέβου, την οποία κατέκλυσαν ακτιβιστές του Svoboda. Παραδόξως, ο εκδοτικός οίκος Arktos δημοσιεύει έργα του Ρώσσου θεωρητικού του Ευρασιανισμού, Aleksandr Dugin, ο οποίος έχει ταχθεί σαφώς κατά της ακεραιότητας του Ουκρανικού κράτους. Η διάλεξη του Morgan εξηγούσε γιατί οι φιλελεύθερες αξίες δεν πρέπει να γίνουν ανεκτές και ότι το μέλλον της Ουκρανίας δεν πρέπει να καθοριστεί από την ενσωμάτωσή της σε καμία ένωση, είτε πρόκειται για την Ευρωπαϊκή Ένωση ή την Τελωνειακή Ένωση της Ρωσίας, την Ευρασιατική Ένωση.

Τα ακόλουθα δύο θέματα είναι ίσως αυτά που περισσότερο διαιρούν τις ακροδεξιές ομάδες του Maidan: (α) η στάση τους απέναντι στην ευρωπαϊκή ενωποίηση, για την οποία οι πολίτες βγήκαν στην κεντρική πλατεία της χώρας και (β) το κατά πόσο υποστηρίζουν και συμμετέχουν στην ριζοσπαστικοποίηση των διαμαρτυριών. Για παράδειγμα, οι ένοπλοι φρουροί ασφαλείας του Δημαρχείου του Κιέβου, που αποτελούνται από μέλη και ακτιβιστές του Svoboda και από άνδρες που υπηρετούν ως προστάτες των διαμαρτυριών από την αστυνομική βία, δεν είναι πλήρως ριζοσπαστικοποιημένοι και έτοιμοι να χρησιμοποιήσουν βία παρά μόνο για αυτοάμυνα (προς το παρών). Δεν εντάχθηκαν, τουλάχιστον επισήμως, στους βίαιους διαδηλωτές των οδοφραγμάτων της οδού Hrushevskhovo.

Αντίθετα, ο λεγόμενος “Δεξιός Τομέας”, ένας συνασπισμός μικρών ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων ‘The Trident of Stepan Bandera’ (Tryzub) και White Hammer (Biliy Molot) συμμετέχουν ενεργά σε βίαιες ενέργειες. Τα ΜΜΕ υποστηρίζουν επανειλημμένα ότι μία άλλη εξωκοινοβουλευτική ομάδα, το Ukrainian National Assembly – Ukrainian National Self-Defense (UNA-UNSO) είναι μαζί με τον “Δεξιό Τομέα”. Ωστόσο, τα μέλη και των δύο οργανώσεων, του UNA-UNSO και του “Δεξιού Τομέα”, αρνούνται αυτήν την πληροφορία. Το Euromaidan ξεκίνησε στις 21 Νοεμβρίου και η σχετικά μικρή ομάδα “Δεξιός Τομέας” εντάχθηκε στο κίνημα δύο μέρες αργότερα. Σύμφωνα με τους ακτιβιστές, ο “Δεξιός Τομέας” κατέλαβε τον πέμπτο όροφο του Συνδικαλιστικού Κτιρίου του Κιέβου στις 28 Νοεμβρίου. Την επόμενη μέρα κατέλαβαν ένα σημείο κοντά στο άγαλμα των Ιδρυτών του Κιέβου στην Πλατεία Ανεξαρτησίας, όπου και τοποθέτησαν ένα μεγάλο πανώ με το όνομα της οργάνωσης.

Ο Δεξιός Τομέας αποσκοπεί σε μία εθνική επανάσταση και στη μομφή του προέδρου Γιανουκόβιτς, αλλά όχι στην ευρωπαϊκή ένταξη. Την 1η Δεκεμβρίου 2013, ακτιβιστές της οργάνωσης ήταν στην οδό Bankova και συμμετείχαν στην απόπειρα βίαιης κατάληψης του κτιρίου της Προεδρικής Διοίκησης. Έπειτα από αυτά τα γεγονότα, ο “Δεξιός Τομέας” άρχισε να λέει ότι το Svoboda είναι αναξιόπιστο, επειδή ο ηγέτης του Oleh Tiahnybok ανακοίνωσε ότι αυτοί που ήταν παρόντες στην οδό Bankova ήταν απλώς προβοκάτορες. Πολλοί διαδηλωτές του Euromaidan υποστήριξαν αυτήν την αρχική δήλωση του ηγέτη του Svoboda.

Ωστόσο, η κατάσταση είχε αλλάξει από τα γεγονότα της 19ης Ιανουαρίου 2014. Την ημέρα εκείνη, ένας ακτιβιστής της αυτοκινητιστικής πορείας (Automaidan) κάλεσε τους διαδηλωτές να πάνε στο κοινοβούλιο και η πορεία του Automaidan πήγε, ακολουθούμενη από την 16η “Ομάδα των Εκατό” από τις ομάδες αυτοάμυνας του Maidan.

Όπως ειπώθηκε, οι ακτιβιστές του “Δεξιού Τομέα” εντάχθηκαν σε αυτή την ομάδα μόνο σε κάποια συγκεκριμένη στιγμή. Αναλύοντας τα γεγονότα της οδού Hrushevskoho εκείνη την ημέρα, είναι δύσκολο να βρεθεί ποιός ακριβώς ριζοσπαστικοποίησε τη διαμαρτυρία. Οι περισσότεροι διαδηλωτές ήταν γεμάτοι θυμό, ως αποτέλεσμα των νόμων που εγκρίθηκαν στις 16 Ιανουαρίου, τη λεγόμενη “Μαύρη Πέμπτη”. Αλλά απ’ότι φαίνεται, οι ακτιβιστές του “Δεξιού Τομέα” εντάχθηκαν στο οργανωμένο πλήθος και τις επιθέσεις μόνο αφού κάποιοι άλλοι διαδηλωτές είχαν ανέβει πάνω σε λεωφορεία και ήταν ήδη προετοιμασμένοι να αναλάβουν συγκεκριμένη δράση.

Εξωτερικοί παρατηρητές όταν ριζοσπαστικοποιήθηκε η διαμαρτυρία, με τη χρήση μολότοφ, το κάψιμο λεωφορείων και τη χρήση πυροτεχνημάτων από διαδηλωτές, αντιλαμβάνονται αυτές τις ενέργειες ως ακραίες, αλλά τις έκριναν όπως και τις προηγούμενες μη-βίαιες διαμαρτυρίες ως δικαιολογημένες για την αντιμετώπιση των δυνάμεων ασφαλείας. Αυτή είναι η κύρια διαφορά μεταξύ των αψιμαχιών της οδού Bankova την 1η Δεκεμβρίου και της οδού Hrushevkoho στις 19 Ιανουαρίου: υπήρχε πλέον μια αίσθηση της νομιμότητας για την ριζοσπαστικοποίηση της διαμαρτυρίας. Προσπάθειες από τον Vitaliy Klitschko, έναν από τους ηγέτες της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης, να ηρεμήσει τους διαδηλωτές απορρίφθηκαν επί τόπου ή αξιολογήθηκαν αρνητικά από τους διαδηλωτές. Αυτό δεν είχε συμβεί την 1η Δεκεμβρίου, όταν ο ηγέτης του κόμματος UDAR συγκράτησε τις ριζοσπαστικές δυνάμεις στην αντιπαράθεση τους με τα ΜΑΤ κοντά στο κτίριο της Προεδρικής Διοίκησης.

Οι φιλελεύθεροι συμμετέχοντες του Euromaidan δεν θεωρούν τη δεξιά ρητορική ως ακραία, καθώς πλέον ακούγεται παντού στην Πλατεία Ανεξαρτησίας. Ομάδες της αριστεράς είναι επίσης παρούσες κι έχουν διαφορετικές απόψεις σχετικά με τα γεγονότα στο κέντρο του Κιέβου. Κάποιοι προσπάθησαν να προωθήσουν στο Euromaidan τις αριστερές ιδέες, οργανώνοντας προβολές ταινιών για τις απεργίες των εργαζομένων και κατά των διακρίσεων, ενώ άλλοι έμειναν ουδέτεροι.

Χωρίς να το περιμένει κανείς, ορισμένοι ακτιβιστές της αριστεράς από το “Λαϊκό Συναγερμό” (Narodniy Nabat) έλαβαν μέρος στα βίαια επεισόδια της οδού Hrushevskoho. Η οργάνωση ιδρύθηκε μόλις πριν από ένα χρόνο και έχει φιλικές σχέσεις με τις ομάδες “Αυτόνομη Αντίσταση” και “Ελεύθερη Γη” (Volna Zemlya). Υποστηρίζει ιδεολογικά τον κοινωνικό αναρχισμό: άμεση δημοκρατία, αταξική κοινωνία, προστασία των ζώων και οικολογία. Οι ακτιβιστές της Narodniy Nabat είναι σκεπτικιστές όσον αφορά την ευρωπαϊκή ένταξη. Δε θεωρούν ότι η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιφέρει οικονομική ευημερία στην Ουκρανία. Μιλώντας για τη συμμετοχή τους σε βίαιες ενέργειες, σύμφωνα με τους ακτιβιστές, ήταν στις πρώτες σειρές της βίαιης αντίστασης στην οδό Hrushevskoho. Οι ακτιβιστές του Narodniy Nabat επέκριναν την απραξία των ουκρανικών αριστερών ομάδων: “Αντί να προτείνουν ένα σχέδιο δράσης για τους ανθρώπους στο Maidan, ανησυχούν για το τι θα πουν οι συνεργάτες τους εκτός Ουκρανίας για αυτούς”.

Σήμερα, υπάρχει μια προσωρινή εκεχειρία μεταξύ των εξωκοινοβουλευτικών δεξιών ομάδων και των αριστερών ομάδων του Euromaidan. Δεν υπήρχε, να είστε σίγουροι, καμία επίσημη πράξη που να το δήλωνε αυτό. Αλλά έχουν κοινούς προσωρινούς στόχους, ενώ οι τελικοί στόχοι παραμένουν διαφορετικοί. Για τη Δεξιά είναι μια εθνική επανάσταση, για την Αριστερά είναι κοινωνική. Τα χρονικά πλαίσια αυτής της εκεχειρίας δεν είναι προκαθορισμένα. Μπορεί να διατηρηθεί έως την κοινή τους αντιπαράθεση με τις αρχές στην οδό Hrushevkoho Street και το Maidan να συνεχιστεί. Αυτό είναι ένα παράδοξο που στο παρελθόν θα μπορούσενα παρατηρηθεί μόνο κατά τη διάρκεια των φοιτητικών διαδηλώσεων. Ένα παράδειγμα τέτοιας συνεργασίας είναι οι κεντρο-δεξιές και αριστερές φοιτητικές οργανώσεις που συνεργάστηκαν κατά τη διάρκεια των διαμαρτυριών “Κατά της Υποβάθμισης της Εκπαίδευσης” και άλλων κοινωνικών διαμαρτυριών για φοιτητικά θέματα. Κατά την άποψη των ακτιβιστών και από τις δύο πλευρές, η συνεργασία σε βάθος χρόνου είναι απίθανη, ακόμη και σε περίπτωση επιτυχίας της σημερινής επανάστασης.

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response