Tuesday 16th July 2019
x-pressed | an open journal
July 14, 2014
July 14, 2014

ΗΠΑ: Το Πεντάγωνο προετοιμάζεται για μαζική κοινωνική αναταραχή

Author: Nafeez Ahmed* Translator: Anna Papoutsi
Source: The Guardian  Category: On the crisis
This article is also available in: enes
ΗΠΑ: Το Πεντάγωνο προετοιμάζεται για μαζική κοινωνική αναταραχή

Ένα ερευνητικό πρόγραμμα του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ χρηματοδοτεί πανεπιστήμια για να μοντελοποιήσουν τη δυναμική, τους κινδύνους και τα σημεία καμπής στην περίπτωση μεγάλης κλίμακας πολιτικής αναταραχής σε όλον τον κόσμο, υπό την επίβλεψη διαφόρων στρατιωτικών υπηρεσιών των ΗΠΑ. Το πρόγραμμα πολλών εκατομμυρίων δολαρίων έχει σχεδιαστεί για την παραγωγή άμεσης, αλλά και μακροπρόθεσμης στρατιωτικής τεχνογνωσίας για τους ανώτερους αξιωματούχους και ιθύνοντες της «αμυντικής πολιτικής» και για τη διαμόρφωση πολιτικών πολέμου.

Από το 2008 –την χρονιά που ξέσπασε η παγκόσμια τραπεζική κρίση– η ερευνητική πρωτοβουλία του Υπουργείου Άμυνας με την ονομασία «Minerva Research Initiative» συνεργάζεται με πανεπιστήμια για «να βελτιώσει την κατανόηση του Υπουργείου Άμυνας για τις κοινωνικές, πολιτιστικές, συμπεριφορικές και πολιτικές δυνάμεις που διαμορφώνουν τις, στρατηγικής σημασίας για τις ΗΠΑ, περιοχές του κόσμου».

Ανάμεσα στα έργα που ανατέθηκαν για την περίοδο 2014-2017 βρίσκεται μια μελέτη με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο Cornell, την οποία επιβλέπει το Γραφείο Επιστημονικής Έρευνας της Αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας και η οποία στοχεύει στην ανάπτυξη ενός εμπειρικού μοντέλου για «τη δυναμική της κινητοποίησης και μετάδοσης των κοινωνικών κινημάτων». Το έργο θα καθορίσει «την κρίσιμη μάζα (σημείο καμπής)» της μετάδοσης των κοινωνικών κινημάτων μελετώντας τα «ψηφιακά τους ίχνη» στις περιπτώσεις της «Αιγυπτιακής Επανάστασης του 2011, των Ρωσικών Βουλευτικών εκλογών του 2011, της κρίση με τις επιδοτήσεις καυσίμων στη Νιγηρία το 2012 και των διαδηλώσεων στο πάρκο Γκεζί στην Τουρκία το 2013».

Θα εξεταστούν μηνύματα και συνομιλίες στο Twitter «για να εντοπιστούν τα άτομα που κινητοποιήθηκαν σε μια κοινωνική εξέγερση και πότε αυτά έγιναν ενεργά».

Ένα άλλο έργο που ανατέθηκε φέτος στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον «επιδιώκει να αποκαλύψει τις συνθήκες υπό τις οποίες αναδύονται τα πολιτικά κινήματα που αποσκοπούν στη μεγάλης κλίμακας πολιτική και οικονομική αλλαγή», μαζί με τα «χαρακτηριστικά και τις συνέπειες τους». Το έργο, το οποίο επιβλέπει το Γραφείο Ερευνών του Αμερικανικού Στρατού, επικεντρώνεται στα «κινήματα μεγάλης κλίμακας στα οποία συμμετέχουν πάνω από 1.000 άτομα», και θα καλύψει 58 χώρες συνολικά.

Πέρυσι, η πρωτοβουλία Minerva του Αμερικάνικου Υπουργείου Άμυνας χρηματοδότησε ένα πρόγραμμα για να καθορίσει «ποιος δεν γίνεται τρομοκράτης και γιατί;» το οποίο, όμως, εξισώνει τους ειρηνικούς ακτιβιστές με τους «υποστηρικτές της πολιτικής βίας», που διαφέρουν από τους τρομοκράτες μόνο στο ότι δεν προχωρούν και οι ίδιοι σε «ένοπλη δράση». Το έργο προβλέπει ρητά τη μελέτη των μη-βίαιων ακτιβιστών:

«Σε κάθε πλαίσιο υπάρχουν πολλά άτομα που μοιράζονται το ίδιο δημογραφικό, οικογενειακό, πολιτιστικό ή/και κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο με εκείνους που αποφασίζουν να συμμετάσχουν στην τρομοκρατία, ακόμη κι αν οι ίδιοι αποφεύγουν την ανάληψη ένοπλης δράσης παρόλο που είναι συμπαθούντες των απώτερων στόχων των ένοπλων ομάδων. Το πεδίο των μελετών της τρομοκρατίας δεν έχει, μέχρι στιγμής, προσπαθήσει να εξετάσει αυτήν την ομάδα. Αυτό το έργο δεν αφορά στους τρομοκράτες, αλλά στους υποστηρικτές της πολιτικής βίας».

Κάθε ένα από τα 14 case-studies του έργου «περιλαμβάνει εκτενείς συνεντεύξεις με δέκα ή περισσότερους ακτιβιστές κομμάτων και ΜΚΟ οι οποίοι, αν και είναι υπέρ ριζοσπαστικών σκοπών, έχουν επιλέξει τον δρόμο της μη-βίας».

Ήρθα σε επαφή με την επικεφαλής του έργου, την καθηγήτρια Maria Rasmussen από την Αμερικάνικη Ναυτική Μεταπτυχιακή Σχολή, ζητώντας τον λόγο για τον οποίο μη-βίαιοι ακτιβιστές που εργάζονται σε ΜΚΟ πρέπει να εξισώνονται με τους υποστηρικτές της πολιτικής βίας –και ποια κόμματα και ΜΚΟ ερευνώνται– αλλά δεν έλαβα καμία απάντηση. 

Ομοίως, το προσωπικό του προγράμματος Minerva αρνήθηκε να απαντήσει σε μια σειρά παρόμοιων ερωτήσεων που τους έθεσα, συμπεριλαμβανομένου και του γιατί «οι ριζοσπαστικοί σκοποί» που προωθούνται από ειρηνικές ΜΚΟ αποτελούν δυνητική απειλή για την εθνική ασφάλεια, για την οποία ενδιαφέρεται το Υπουργείο Άμυνας.

Μεταξύ άλλων, ρώτησα:

«Θεωρεί το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ τα κινήματα διαμαρτυρίας και τον κοινωνικό ακτιβισμό σε διάφορα μέρη του κόσμου ως απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ; Αν ναι, γιατί; Θεωρεί το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ τα πολιτικά κινήματα που στοχεύουν σε μεγάλης κλίμακας πολιτικές και οικονομικές αλλαγές ζήτημα εθνικής ασφάλειας; Αν ναι, γιατί; Ο ακτιβισμός, η διαμαρτυρία, τα ‘πολιτικά κινήματα’ και, φυσικά, οι ΜΚΟ είναι ένα ζωτικής σημασίας στοιχείο μιας υγιούς κοινωνίας των πολιτών καθώς και της δημοκρατίας . Γιατί το Υπουργείο Άμυνας χρηματοδοτεί έρευνες πάνω σε τέτοια θέματα;»

Η Διευθύντρια του προγράμματος Minerva Δρ. Erin Fitzgerald δήλωσε: «Εκτιμώ τις ανησυχίες σας και χαίρομαι που ήρθατε σε επαφή μαζί μας για να μας δώσετε την ευκαιρία να προβούμε σε διευκρινίσεις» και μου υποσχέθηκε μια πιο λεπτομερή απάντηση. Αντ’ αυτού, έλαβα την ακόλουθη ανούσια δήλωση από το γραφείο Τύπου του Υπουργείου Άμυνας:

«Το Υπουργείο Άμυνας παίρνει στα σοβαρά τον ρόλο του για την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών, των πολιτών, των συμμάχων και των εταίρων των ΗΠΑ. Παρόλο που κάθε ζήτημα ασφάλειας δεν προκαλεί συγκρούσεις, και κάθε σύγκρουση δεν εμπλέκει τον στρατό των ΗΠΑ, η Minerva βοηθά τη χρηματοδότηση βασικής κοινωνικής έρευνας που συνεισφέρει στην κατανόηση του τί προκαλεί την αστάθεια και την ανασφάλεια σε όλον τον κόσμο. Με την καλύτερη κατανόηση αυτών των συγκρούσεων και των αιτίων τους εκ των προτέρων, το Υπουργείο Άμυνας μπορεί να προετοιμαστεί καλύτερα για το μελλοντικό δυναμικό περιβάλλον ασφαλείας».

Το 2013, η Minerva χρηματοδότησε ένα έργο του Πανεπιστημίου του Maryland σε συνεργασία με το Εθνικό Εργαστήριο του Βορειοδυτικού Ειρηνικού του Υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ για την εκτίμηση του κινδύνου των πολιτικών αναταραχών εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Το τριετές σχέδιο ύψους 1.900.000 δολαρίων αναπτύσσει μοντέλα που προβλέπουν τί θα μπορούσε να συμβεί σε κοινωνίες κάτω από μια σειρά πιθανών σεναρίων κλιματικής αλλαγής.

Από την αρχή, το πρόγραμμα Minerva ήταν προγραμματισμένο να διαθέσει πάνω από 75 εκατομμύρια δολάρια σε διάστημα πέντε ετών για την κοινωνική και συμπεριφορική έρευνα. Μόνο φέτος έχουν διατεθεί συνολικά 17,8 εκατομμύρια δολάρια από το Κογκρέσο των ΗΠΑ.

Μια εσωτερική επικοινωνία εργαζόμενων της Minerva που αναφέρεται σε μια μεταπτυχιακή εργασία του 2012 αποκαλύπτει ότι το πρόγραμμα είναι προσανατολισμένο στην παραγωγή γρήγορων αποτελεσμάτων που να έχουν άμεση εφαρμογή στις εργασίες πεδίου. Η διατριβή αυτή ήταν μέρος ενός χρηματοδοτούμενου προγράμματος της Minerva για την «αντιμετώπιση του ριζοσπαστικού μουσουλμανικού λόγου» στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα.

Το εσωτερικό e-mail από τον καθηγητή Steve Corman, κύριο ερευνητή του έργου, περιγράφει μια συνάντηση που φιλοξενήθηκε από το πρόγραμμα ανθρώπινης, κοινωνικής, πολιτιστικής και συμπεριφορικής μοντελοποίησης (Human, Social, Cultural and Behavioral Modeling – HSCB) κατά την οποία ανώτεροι αξιωματούχοι του Πενταγώνου δήλωσαν ότι η προτεραιότητά τους ήταν «να αναπτύξουν τεχνογνωσία που να είναι άμεσα παραδοτέα» με τη μορφή «μοντέλων και εργαλείων που να μπορούν να ενσωματωθούν στις επιχειρήσεις».

Παρόλο που ο επικεφαλής του Γραφείου Ναυτικών Ερευνών Δρ Harold Hawkins είχε διαβεβαιώσει τους πανεπιστημιακούς ερευνητές από την αρχή ότι το έργο ήταν απλώς «ερευνητικό και γι’ αυτό δεν χρειάζεται να τους απασχολεί η εφαρμοσιμότητα των συμπερασμάτων», η συνάντηση έδειξε ότι στην πραγματικότητα το Υπουργείο Άμυνας ήθελε να «μετατρέψει τα αποτελέσματα» σε «εφαρμογές», δήλωνε ο Corman στο email. Συμβούλευε δε τους ερευνητές του να «διαμορφώνουν τα αποτελέσματα, τις εκθέσεις, κλπ, με τέτοιο τρόπο που το Υπουργείο να μπορεί να δει ξεκάθαρα την εφαρμογή τους σε εργαλεία που να μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο πεδίο».

Πολλοί ανεξάρτητοι μελετητές λειτουργούν σκεπτικιστικά απέναντι σε αυτό που βλέπουν ως προσπάθεια της κυβέρνησης των ΗΠΑ να στρατιωτικοποιήσει την κοινωνική επιστήμη στην υπηρεσία του πολέμου. Τον Μάιο του 2008, η Αμερικανική Ανθρωπολογική Εταιρεία (ΑΑΑ) απέστειλε επιστολή στην αμερικανική κυβέρνηση σημειώνοντας ότι το Πεντάγωνο δεν έχει «το είδος της υποδομής για την αξιολόγηση της ανθρωπολογικής έρευνας [και των άλλων κοινωνικών επιστήμων]» με τρόπο που να περιλαμβάνει την «αυστηρή, ισορροπημένη και αντικειμενική αξιολόγηση από ομότιμους», καλώντας η διαχείριση τέτοιων ερευνών να γίνεται από μη-στρατιωτικούς φορείς, όπως το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών (NSF).

Τον επόμενο μήνα, το Υπουργείο Άμυνας υπέγραψε με το NSF ένα μνημόνιο κατανόησης (MoU) για την συνεργασία στο πλαίσιο της διαχείρισης της Minerva. Σε απάντηση, η ΑΑΑ προειδοποίησε ότι, ακόμα κι αν οι ερευνητικές προτάσεις αξιολογούνταν από τις αξιοκρατικές επιτροπές της NSF, «οι αξιωματούχοι του Πενταγώνου θα έχουν λόγο στο ποιός συμμετέχει σε αυτές τις επιτροπές»:

«… εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες ότι η έρευνα θα χρηματοδοτείται μόνον όταν υποστηρίζει την ατζέντα του Πενταγώνου. Άλλοι επικριτές του προγράμματος, συμπεριλαμβανομένου και του δικτύου των «Ανήσυχων Ανθρωπολόγων» (Concerned Anthropologists), έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι το πρόγραμμα αυτό θα αποθαρρύνει την έρευνα σε άλλους σημαντικούς τομείς και θα υπονομεύσει τον ρόλο του πανεπιστημίου ως τόπου ανεξάρτητης συζήτησης και κριτικής του στρατού».

Σύμφωνα με τον καθηγητή David Price, πολιτισμικό ανθρωπολόγο στο Πανεπιστήμιο του St Martin στην Ουάσιγκτον και συγγραφέα του “Weaponizing Anthropology: Social Science in Service of the Militarized State”, «τα επιμέρους κομμάτια αυτών των ερευνητικών προγραμμάτων μοιάζουν με κανονική κοινωνική επιστήμη αλλά όταν κανείς τα κοιτάξει στην ολότητά τους παρουσιάζουν τις στρεβλώσεις που προκύπτουν από την υπεραπλούστευση».

Ο Δρ David Price έχει προηγουμένως αποκαλύψει πώς το πρόγραμμα του Πενταγώνου Human Terrain System (HTS) –που αποσκοπεί στην ενσωμάτωση των κοινωνικών επιστημόνων σε στρατιωτικές επιχειρήσεις– επανειλημμένα πραγματοποιούσε ασκήσεις «εντός των ΗΠΑ».

Παραθέτοντας μια συνοπτική κριτική του προγράμματος που απεστάλη στην ηγεσία του HTS από έναν πρώην υπάλληλο, ο Price αναφέρει ότι τα γυμνάσια του HTS αφορούν στην «εκπαίδευση ενάντια σε Αφγανούς/Ιρακινούς αντάρτες» σε εσωτερικές καταστάσεις «στις ΗΠΑ όπου ο τοπικός πληθυσμός αντιμετωπίζεται από το στρατό ως απειλή για την εγκαθιδρυμένη ισορροπία δυνάμεων, και πρόκληση για τον νόμο και την τάξη».

Μια τέτοια άσκηση, λέει ο Price, περιελάμβανε διαδήλωση περιβαλλοντικών ακτιβιστών ενάντια στην ρύπανση από ένα εργοστάσιο καύσης άνθρακα κοντά στο Μιζούρι, μερικοί από τους οποίους ήταν μέλη της γνωστής περιβαλλοντικής ΜΚΟ Sierra Club. Οι συμμετέχοντες στην άσκηση είχαν αναλάβει να «εντοπίσουν εκείνους τους διαδηλωτές που ήταν ‘θα βοηθούσαν στην επίλυση προβλημάτων’, εκείνους που ήταν ‘ταραχοποιοί’, και τον υπόλοιπο πληθυσμό που θα ήταν ο στόχος των δράσεων πληροφόρησης έτσι ώστε να μετακινηθεί το κέντρο βάρους του προς το σύνολο των απόψεων και των αξιών που ήταν «επιθυμητά από στρατηγικής άποψης για τον στρατό».

Τέτοια πολεμικά γυμνάσια είναι συνεπή με μια σειρά από έγγραφα σχεδιασμού του Πενταγώνου που δείχνουν ότι το κίνητρο πίσω από τις μαζικές παρακολουθήσεις της Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας (NSA) αποτελούν εν μέρει προετοιμασία για τις αποσταθεροποιητικές επιπτώσεις της επικείμενης περιβαλλοντικής, ενεργειακής και οικονομικής κρίσης.

Ο James Petras, καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Binghamton της Νέας Υόρκης, συμφωνεί με τις ανησυχίες του Price. Οι –χρηματοδοτούμενοι από τη Minerva– κοινωνικοί επιστήμονες που συμμετέχουν στην έρευνα του Πενταγώνου για την αντιμετώπιση του ανταρτοπόλεμου, «μελετούν τα συναισθήματα που υποδαυλίζουν ή δαμάζουν τα ιδεολογικά κινήματα με στόχο την αντιμετώπιση αυτών των κινημάτων».

Η Minerva είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της βαθιά στενόμυαλης και αυτοκαταστροφικής φύσης της στρατιωτικής ιδεολογίας. Ακόμη χειρότερα, η απροθυμία των αξιωματούχων του Υπουργείου Άμυνας να απαντήσουν στις πιο βασικές ερωτήσεις είναι ενδεικτική ενός απλού γεγονότος: ότι στο πλαίσιο της απαρέγκλιτης αποστολής τους να υπερασπίζονται ένα όλο και πιο αντιλαϊκό παγκόσμιο σύστημα που εξυπηρετεί τα συμφέροντα μιας μικρής μειονότητας, οι υπηρεσίες ασφαλείας δεν έχουν κανέναν ενδοιασμό να χρωματίσουν όλους μας ως δυνάμει τρομοκράτες.

* Ο Δρ. Nafeez Ahmed είναι δημοσιογράφος για θέματα Διεθνούς Ασφάλειας, ακαδημαϊκός και συγγραφέας του βιβλίου ‘A User’s Guide to the Crisis of Civilization: And How to Save It’. Μπορείτε να τον ακολουθήσετε στο Twitter @nafeezahmed

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response