Sunday 15th September 2019
x-pressed | an open journal
July 2, 2013
July 2, 2013

Βραζιλία: Η επανάσταση του ξιδιού

Author: Virgy Romo Translator: Eleni Nicolaou
Category: Protest
This article is also available in: enespt-pt
Βραζιλία: Η επανάσταση του ξιδιού

Δεν είναι για τα 20 σεντάβος (7 λεπτά), “ούτε τα 40 αφού είναι με επιστροφή”, όπως λένε πολλοί αστειευόμενοι. Είναι η σταγόνα που ξεχειλίζει το ποτήρι. Μια χώρα όπου ο κατώτατος μισθός είναι 678 ρεάλια το κόστος ζωής εξακολουθεί να αυξάνει ακάθεκτο. Μια χώρα που παίζει με τα στατιστικά νούμερα για να πει ότι η εκπαίδευση βελτιώνεται, ενώ στην πραγματικότητα εξακολουθεί να μη κάνει τίποτα για να τη διορθώσει. Μια χώρα στην οποία δεν αποκλείεται να πληροφορηθείς ότι μια γυναίκα πέθανε από την ενδοφλέβια χορήγηση καφέ αντί ορού και όπου είναι συνηθισμένο να περιμένεις για ώρες στην αίθουσα αναμονής ενός νοσοκομείου, σπαρταρώντας απ’ τον πόνο, χωρίς να σου παράσχεται η παραμικρή φροντίδα.

Ναι, τέλεια, η Βραζιλία θα φιλοξενήσει το Παγκόσμιο Κύπελλο. Αλλά, όπως έγραφε και το πανό ενός διαδηλωτή: “Ωραία, έχουμε γήπεδα όπως στον ανεπτυγμένο κόσμο, μπορούμε τώρα να έχουμε υγεία και εκπαίδευση;». Και, ας είμαστε ειλικρινείς, δεν μπορείς να κατηγορήσεις τον κόσμο που διαμαρτύρεται ότι η κυβέρνηση επενδύει περισσότερο στο ποδόσφαιρο παρά σε αυτά τα ζητήματα. Οι κάτοικοι του Ρίο έχουν απηυδήσει με τις αρχές της πόλης που σκέφτονται περισσότερο τους «γκρίνγκος» (τους ξένους) απ’ ότι τους ίδιους.

Η μονοπώληση των μέσων επικοινωνίας. Η διαφθορά … μια ιστορία που δεν έχει τέλος. Όχι, δε νομίζω ότι οι άνθρωποι βγαίνουν στους δρόμους και απαιτούν αλλαγές χωρίς λόγο.

Και είναι αυτό το κλίμα που γέννησε τις διαδηλώσεις. Σε κάθε πόλη επαναλαμβάνεται, περισσότερο ή λιγότερο, το ίδιο μοντέλο: ειρηνικές πορείες για μια-δυο ώρες που καταλήγουν σε αντιπαράθεση ανάμεσα στην αστυνομία και τους διαδηλωτές.

Αυτός είναι ένας εύκολος τρόπος για να συνοψίσεις τα γεγονότα. Θα καταθέσω την εμπειρία μου από ορισμένες διαδηλώσεις στο Ρίο ντε Τζανέιρο και στο Νιτερόι (κοντά στο Ρίο), για να εξηγήσω πώς τις ζούμε εμείς εδώ.

Η προετοιμασία για να πας σε μια διαδήλωση είναι μια ολόκληρη ιεροτελεστία. Είναι σα να πηγαίνεις να κάνεις αθλητισμό. Δεν είναι ενδεδειγμένο να φοράς ότι νάναι. Πρέπει τα ρούχα να είναι άνετα και, όπως και τα παπούτσια, να σου επιτρέπουν να τρέξεις. Πρέπει να έχεις μαζί σου ένα πανί με ξίδι, για να εξουδετερώνεις τα δακρυγόνα. Αυτό είχε μια περίεργη εξέλιξη: αν η αστυνομία σε πιάσει να έχεις πάνω σου μπουκάλι με ξίδι, διατρέχεις τον κίνδυνο να συλληφθείς. Έτσι, το κίνημα είναι ευρέως γνωστό ως «η επανάσταση του ξιδιού».

Την πρώτη ημέρα των διαδηλώσεων στις 17 Ιουνίου, υπήρχαν κάπου μισό εκατομμύριο άνθρωποι. Η πρώτη αίσθηση που είχες ήταν πολύ κοντά στην αγοραφοβία. Ωστόσο, σύντομα έμπαινες στο πνεύμα της διαδήλωσης. Χιλιάδες πανό με διαμαρτυρίες. Ειρηνική πορεία για αρκετές ώρες με τραγούδια που εξέφραζαν τη λαϊκή δυσαρέσκεια. Στα παράθυρα των πολυκατοικιών τα φώτα άναβαν και έσβηναν σε ένδειξη υποστήριξης και από μέσα τους λευκά χαρτιά σκορπίζονταν στον αέρα. Ήταν όμορφες εικόνες. Στιγμές που η δύναμη των ανθρώπων σε συγκινούσε.

Δε μπορούσες να δεις την αρχή ή το τέλος της διαδήλωσης, αλλά από στόμα σε στόμα και με τη βοήθεια της τεχνολογίας, άρχισε να εξαπλώνεται η είδηση ​​ότι καίγονταν πολλά εμβληματικά κτίρια στο Ρίο. Μάθαμε ότι είχε καταληφθεί το κογκρέσο στην Μπραζίλια. Γεννήθηκε κάποια ανησυχία, δεν ξέραμε τι συνέβαινε. Ξαφνικά, η ομάδα που ήταν επικεφαλής γύρισε και άρχισε να τρέχει, ουρλιάζοντας. Τρόμος κατέλαβε τον κόσμο. Το αρχικό ένστικτο σου έλεγε να τρέξεις και συ. Ήταν μια άθλια ιδέα: έτσι κι’ έπεφτες θα σε ποδοπατούσε το πλήθος. Στιγμές όπως αυτή θα επαναλαμβάνονται κάθε τόσο, έτσι μάθαμε ότι είναι καλύτερο να κρατιέσαι λίγο έξω από τον πολύ κόσμο, να πηγαίνεις παράλληλα με τον τοίχο, όπου μπορείς να προφυλαχτείς σε τέτοιες περιπτώσεις.

Είναι περίεργο, θυμάμαι, που εκείνη τη μέρα έφτασα στο σημείο να εύχομαι να επέμβει η αστυνομία, επειδή δεν άντεχα να βλέπω κάποιους να καταστρέφουν κτήρια, να καίνε αυτοκίνητα, να κάνουν επιδρομή σε καταστήματα. Και πάλι, δεν καταλαβαίναμε τι συνέβαινε. Την επόμενη μέρα, άκουσα μια διαδηλώτρια να καταγγέλλει ότι τα μέσα ενημέρωσης διαχώριζαν τους διαδηλωτές σε δύο κατηγορίες: τους ειρηνικούς και τους βάνδαλους. Όχι, είπε, ήταν όλα μέρος του ίδιου πράγματος. Δε θεωρούσε τον εαυτό της βάνδαλο, αλλά επαναστάτη. Κατά τη γνώμη της, είναι νόμιμο το κάψιμο κάποιων εμβληματικών κτηρίων, μια και, όπως φαίνεται, είναι ο μόνος τρόπος για να ακουστούν.

Ισχυρίστηκε ότι τον περασμένο χρόνο τα περισσότερα δημόσια πανεπιστήμια της Βραζιλίας κατέβηκαν σε απεργία για μήνες ζητώντας αλλαγές, αλλά, τελικά, όλο αυτό δεν ήταν παρά ένα ειρηνικό κίνημα με ελάχιστο αντίκτυπο. Αναμφίβολα, αυτό σε κάνει να σκεφτείς “πρέπει να υπάρχει βία για να ακουστεί κανείς;» Φαίνεται να υπάρχει διαφορά ανάμεσα στους «επαναστάτες» και τους «βάνδαλους» που εκμεταλλεύονται τη σύγχυση για να επιτεθούν. Είναι ένα ευαίσθητο θέμα. Άλλο ένα σημάδι της αποσάθρωσης της μάζας.

Δεν ήξερα ότι μόνο τρεις μέρες αργότερα, η κατάσταση θα περιπλεκόταν περισσότερο.

Την επόμενη μέρα, κατά τη διάρκεια της διαδήλωσης στο Νιτερόι, η πρόεδρος Ντίλμα ανακοίνωσε ότι, η τιμή των εισιτηρίων θα μειωνόταν, όπως ζητούσε ο κόσμος. Πήρε πίσω τα 20 σεντάβος. Ωστόσο, το κίνημα θα συνεχίσει. Δεν αγωνίζεται μόνο γι’ αυτό ο λαός.

Έφτασε η 20ή του Ιούνη. Την ένταση την ένιωθες στον αέρα και αυτή η μέρα δε θα σβηστεί εύκολα απ’ τη μνήμη εκείνων που συμμετείχαν στη διαδήλωση. Ήταν σε μια από τις μεγαλύτερες λεωφόρους της πόλης που παρόλα αυτά ήταν γεμάτη κόσμο. Μια εικόνα συγκλονιστική. Από την αρχή υπήρχε κάτι διαφορετικό, είχε κερδηθεί μια μικρή νίκη με τα εισιτήρια των λεωφορείων, οπότε τώρα κάθε ομάδα υπερασπιζόταν κάτι. Παρά το γεγονός ότι δεν ήταν αυτό που έκανε ιστορική αυτή τη μέρα.

Δεν είχε τελειώσει καλά-καλά η διαδήλωση, όταν σε όλη την πόλη επικράτησε το χάος και ο τρόμος ανάμεσα στους διαδηλωτές αλλά και σ’ εκείνους που ούτε καν είχαν πάρει μέρος στη διαδήλωση. Διότι αυτή τη φορά η αστυνομία δεν έκανε καμία διάκριση μεταξύ ειρηνικών διαδηλωτών και βανδάλων.

Είδαμε μεγάλο μέρος του κόσμου να οπισθοχωρεί πανικόβλητο, να καλύπτουν με πανιά τα πρόσωπά τους, σημάδι ότι είχαν πέσει χημικά. Τα κορίτσια και εγώ είχαμε παραλύσει σε μια γωνία. Δεν ξέραμε τι να κάνουμε. Όλοι οι δρόμοι κατακλύσθηκαν από ανθρώπους που έτρεχαν από δω κι’ από κει.

Μείναμε σε κείνη τη γωνία ελπίζοντας να περάσει το κακό. Τι αφέλεια! Οι κρότου-λάμψης ήταν κιόλας πολύ κοντά και η ροή των ανθρώπων εξακολουθούσε να είναι εντυπωσιακή, άκουγες πεντακάθαρα τους πυροβολισμούς της αστυνομίας. Κοιταχτήκαμε τρομαγμένες και είπαμε ότι έπρεπε να φύγουμε από κει πριν εγκλωβιστούμε. Αρχίσαμε να περπατάμε γρήγορα κατά μήκος του τοίχου, όπως είχαμε μάθει. Αναγκάστηκα να σταματήσω. Είχαν ρίξει δακρυγόνα σε μεγάλες ποσότητες, τα μάτια μου έτσουζαν πάρα πολύ, δε μπορούσα να τα ανοίξω. Ένα χέρι με άρπαξε και με τράβηξε από κει. Περπάτησα αρκετά μέτρα χωρίς να ξέρω πού πάω. Ο ήχος των πυροβολισμών πλησίαζε, αδύνατο να ηρεμήσω. Φτάσαμε σ’ ένα σταθμό του μετρό, μια ομάδα μας έσπρωχνε ήδη προς τα μέσα, πριν καν το αποφασίσουμε.

Οι πύλες ήταν κλειστές, δεν υπήρχε έξοδος από τη στιγμή που έμπαινες εκεί. Ανησυχούσαμε, θα τολμούσαν οι μπάτσοι να μπούνε; Κάποιοι, πεθαμένοι από φόβο, κατέβηκαν στην είσοδο του μετρό. Που, φυσικά, δε λειτουργούσε. Αποφασίσαμε να καθίσουμε στις σκάλες περιμένοντας να περάσει η φασαρία έξω. Πριν προλάβουμε να βολευτούμε, ακούστηκαν εκρήξεις από το άνοιγμα του μετρό. Φυσικά, όσοι βρίσκονταν εκεί μέσα έσπευσαν τρομοκρατημένοι προς τις σκάλες όπου καθόμασταν. Κόντεψαν να μας συνθλίψουν. Μας έπιασε όλους απελπισία, κανείς δεν ένιωθε ασφαλής εκεί μέσα. Η επίθεση ενάντια στις πύλες έφερε αποτέλεσμα και οι πύλες άνοιξαν. Βγήκαμε όλοι σπρώχνοντας. Πάλι δακρυγόνα. Πάλι δε βλέπω τίποτα.

Είμαστε τυχεροί, ένα λεωφορείο, που παγιδεύτηκε μέσα στο χάος, μας ανοίγει την πόρτα. Δεν πάει στο Νιτερόι, την πόλη μας, αλλά λίγο μας νοιάζει. Ξέραμε ότι η κατάσταση στο Ρίο χειροτέρεψε, αφότου φύγαμε. Το facebook ενημερωνόταν συνεχώς με ιστορίες πραγματικά τρομακτικές. Το «Globo», η μεγαλύτερη αλυσίδα στη Βραζιλία, πρόβαλε τις διαδηλώσεις από όλες τις μεγάλες πόλεις εκτός του Ρίο. Κακό σημάδι. Τι συμβαίνει;

Υπήρχαν τραυματισμοί όχι μόνο από λαστιχένιες σφαίρες αλλά και από φωτιά. Ο καθένας είχε φίλους που χάθηκαν μέσα στη σύγχυση και των οποίων η τύχη αγνοούνταν. Πολλοί δεν κατάφεραν να επιστρέψουν σπίτι τους εκείνη τη νύχτα, άλλοι αναγκάστηκαν να επιστρέψουν μέσω άλλων πόλεων.

Γιατί δε λειτούργησαν τα μέσα μαζικής μεταφοράς; Αυτό δεν έχει ξανασυμβεί. Ξέραμε ότι η αστυνομία έριξε τις βόμβες στο μετρό, ξέραμε ακόμη ότι μπήκαν σε ένα νοσοκομείο και ψέκασαν με τριμμένο πιπέρι, εισέβαλαν σε μεγάλο μέρος της πόλης και σε ορισμένες περιοχές έκοψαν το φως για να προκαλέσουν περισσότερο τρόμο. Η αίσθηση της παγίδευσης από την αστυνομία ήταν κοινή σε όσους βρισκόμασταν εκεί. Ο κυβερνήτης, Sergio Cabral, έβγαλε την ουρά του απ’ έξω, λέγοντας ότι η αστυνομία ενήργησε από μόνη της.

Εφιάλτης. Ένα φριχτό όνειρο, αλλά όλοι είχαμε μια πεποίθηση: αφού φτάσαμε σπίτι, ήμασταν ασφαλείς. Πράγμα που θέτει επί τάπητος ένα παλιό ζήτημα: τις καθημερινές επεμβάσεις της αστυνομίας στις φαβέλες με πυροβόλα όπλα και χωρίς τα μέσα που διαθέταμε εμείς για να καταγράφουν το τι συμβαίνει.

Εξάλλου δεν σταματούν οι φήμες για ένα πιθανό πραξικόπημα. Και η ιστορία δε φαίνεται να είναι πολύ διαφορετική από ότι πριν μερικές δεκαετίες, όταν έγινε η δικτατορία.

Έτσι, πολλοί διαδηλωτές, κυρίως φοιτητές, άφησαν προς στιγμή τους δρόμους σε μια προσπάθεια να μαζευτούν και να προσπαθήσουν να επιτύχουν μια συναίνεση για το πώς να αντιμετωπίσουν αυτά τα γεγονότα: μια αστυνομία που αντί να παρέχει ασφάλεια, σπέρνει το φόβο. Κόμματα και επιχειρήσεις που προσπαθούν να επωφεληθούν από την κατάσταση, ένας λαός που δείχνει ότι έχει τη δύναμη, αλλά όχι και κοινό στόχο.

Μετά από μια ήσυχη εβδομάδα, ο διάλογος είναι περισσότερος από τη δράση. Οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν, αλλά με λιγότερη ένταση. Πολλοί έχουν κουραστεί να ακούν τον κόσμο να φωνάζει για λόγους τόσο διαφορετικούς και άσχετους μεταξύ τους. Άλλοι τρομοκρατήθηκαν πολύ για να τολμήσουν να ξαναβγούν στους δρόμους. Θα καταφέρει ο λαός να υπερνικήσει αυτούς τους φόβους, αυτή τη δυσκολία να βρεθεί κοινός στόχος; Πόσο μακριά θα πάει αυτό το κίνημα; Θα υπάρξει κάποιος αντίκτυπος σε νομοθετικό επίπεδο; Οι επόμενες μέρες θα μείνουν στη μνήμη σαν μια μεγάλη διαδήλωση του ενωμένου λαού ή σαν αναβίωση του φρικτού σκηνικού των τελευταίων εβδομάδων;

περισσότερα βίντεο

Creative Commons License
Βραζιλία: Η επανάσταση του ξιδιού by Virgy Romo is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Unported License.

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response