Monday 10th August 2020
x-pressed | an open journal
January 20, 2014
January 20, 2014

Ισπανία: Για το Podemos

Author: Carlos Taibo* Translator: Eleni Nicolaou
Source: Nuevo Desorden  Category: Letters from home
This article is also available in: enesfr
Ισπανία: Για το Podemos

*Ο Κάρλος Τάιμπο είναι συγγραφέας, εκδότης και καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης. Ιδεολογικά, είναι ένθερμος υποστηρικτής του κινήματος κατά της παγκοσμιοποίησης, της από-ανάπτυξης, της άμεσης δημοκρατίας και του αναρχισμού.

1. Λαμβάνω συνεχώς μηνύματα και τηλεφωνήματα από φίλους αυτές τις μέρες, που ζητούν τη γνώμη μου για το Podemos. Προτιμώ να εκφράσω την άποψή μου εδώ, δημόσια, από σεβασμό για την πρότασή του. Και αυτό γιατί στο Podemos υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, οι οποίοι, με τη μακρά ιστορία τους στους αγώνες, αξίζουν αυτή τη φιλοφρόνηση, μακριά από κολακευτικούς επαίνους άχαρων σχολίων.

2. Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω λέγοντας αυτό που πολλοί γνωρίζουν και που για τους υπόλοιπους είναι απλά εκτός θέματος: δεν με ενδιαφέρουν οι εκλογές, τα κοινοβούλια και τα θεσμικά όργανα. Και είμαι υποχρεωμένος να βεβαιώσω ότι το Podemos, ανεξάρτητα από το πόσο εικονοκλαστικοί είναι οι σκοποί του και πόσο ευρείς οι στόχοι του, συνδέεται άρρηκτα με όλα αυτά. Το κάνει δε, δυστυχώς, μέσα από μια ενστικτώδη γνώση ότι είναι οι ηγέτες που δίνουν νόημα στα εγχειρήματα. Η επιλογή του χρόνου σχηματισμού του θυμίζει σε ορισμένους από εμάς πόσο κοινότοπες φαίνονται οι πρωτοβουλίες που ξεκινούν παραμονές εκλογών. Πάντα, σε τέτοιες περιπτώσεις, διαβεβαιώνεται η ειλικρινής δέσμευση για οργάνωση από τα κάτω, για αυτοδιαχείριση, για δημοκρατία και για άμεση δράση, για αλληλεγγύη και για από-εμπορευματοποίηση. Είμαστε πολλοί –θα πρέπει να τονίσουμε– εκείνοι που δεν συμμετέχουν σε εκλογικές μάχες. Και πολλοί που δεν παύουν να εκπλήσσονται από τις ελπίδες που αξιοσέβαστοι πολίτες εναποθέτουν σ’ αυτές.

3. Δεν είμαι σίγουρος τι είναι το Podemos: αν πρόκειται για μια προτεινόμενη μέθοδος για την επίλυση των προβλημάτων που σχετίζονται με τις εκλογές ή τα θεμέλια μιας πολύ πιο φιλόδοξης αλλαγής. Έχω την αίσθηση ότι είναι ένας συνδυασμός και των δύο, έστω και αν η αμεσοδημοκρατική συνθήκη του δεύτερου μένει να φανεί. Σε κάθε περίπτωση, προς το παρόν, δεν υπάρχει η δυνατότητα να κρίνουμε ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα, δεδομένου ότι το δημοσιευμένο μανιφέστο δεν φαίνεται να πληρεί αυτόν τον χαρακτηριμό. Έτσι, δεν έχω άλλη επιλογή από το να τολμήσω μια πρόβλεψη για αυτό που γεννιέται εδώ, και για όλα τα πιθανά αποτελέσματα. Με άλλα λόγια, θα με εξέπληττε πραγματικά αν το Podemos είχε απαλλαγεί από το κακιά συνήθεια να εξομοιώνει τη θεσμική αριστερά μ’ αυτήν που επιδιώκει τη ρήξη με το καθεστώς.

4. Μερικοί από τους υποστηρικτές του Podemos δεν έχουν χρησιμοποιήσει ποτέ τη λέξη αυτο-οργάνωση. Οι σύμμαχοί του εξακολουθούν να εμφορούνται από την ιδέα, η οποία υποστηρίζεται από τη σοσιαλδημοκρατία και τον συνδικαλισμό, ότι το κράτος είναι (ή τουλάχιστον θα έπρεπε να είναι) ένας θεσμός που μας προστατεύει. Έτσι, το μεγαλύτερο μέρος των προτάσεών του που εγώ γνωρίζω, δεν έρχονται σε σύγκρουση με το κεϋνσιανό μοντέλο και κάνουν απροκάλυπτη χρήση των κλασικών εργαλείων της σοσιαλδημοκρατίας – συμπεριλαμβανομένης της ιεραρχίας και του διαχωρισμού. Δεν παύει να μου προκαλεί ανησυχία το πώς όλοι αυτοί οι άνθρωποι που ισχυρίζονται ότι απορρίπτουν δραστικά τη σοσιαλδημοκρατία, σπεύδουν να την εναγκαλιστούν, όταν φτιασιδώνεται με γιορταστικά και φαινομενικά ανατρεπτικά χρώματα.

5. Κατά την αντίληψή μου και σε σχέση με όλα αυτά, τίποτα δεν είναι πιο παράλογο από την φιλοδοξία να επιστρέψεις στο 2007, προκειμένου να αναστυλώσεις το κακοποιημένο κράτος πρόνοιας. Και τίποτα δεν είναι πιο επείγον από μια συνεπή αξιολόγηση του τι σημαίνει αυτό. Δεν πρόκειται, με άλλα λόγια, για έξοδο από την κρίση ή από το καθεστώς: απέναντι στις κοντόφθαλμες διαδικασίες της κρίσης, πρόκειται για έξοδο από τον καπιταλισμό, και μάλιστα επείγουσα. Ούτε βλέπω, παρεμπιπτόντως, τι μπορεί να προσφέρει η υπεράσπιση της δημοκρατίας, ενός εκ των μεγαλύτερων μύθων της παραδοσιακής αριστεράς, που προτιμά να αγνοεί ότι η σχετική πρόταση έχει χρησιμοποιηθεί από το καθεστώς το ίδιο και έχει ήδη αποδώσει καρπούς –σάπιους– στην Πορτογαλία, στη Γαλλία και στην Ιταλία. Επιπλέον, αδυνατώ να εκτιμήσω τι συμμαχίες μπορεί να επιτύχει η Δημοκρατική πρόταση.

6. Καλό είναι να δώσουμε τη δέουσα προσοχή στο χρέος και στις περικοπές. Αλλά όταν μιλώ για την ανάγκη να δοθεί καθοριστική σημασία στην αυτο-οργάνωση, με ενδιαφέρει να τονίσω ότι δεν σκέφτομαι παλιές διαμάχες του παρελθόντος. Σκέφτομαι, περισσότερο, την τελειωτική διάβρωση του καπιταλισμού, την αμεσότητα της κατάρρευσης και τις συνακόλουθες έκτακτες ανάγκες. Έχω ακούσει αυτές τις μέρες από τα χείλη εκπροσώπων του Podemos πολύ ατυχείς δηλώσεις υπέρ της παραγωγικότητας και της ανάπτυξης. Αντιθέτως, δεν έχω ακούσει –ίσως δεν είχα την τύχη– για αυτοδιαχειριζόμενα κοινωνικά κέντρα και αυτόνομους χώρους ή για ολοκληρωμένους συνεταιρισμούς. Αν, όπως συμβαίνει συχνά, το κίνημα που βρίσκεται στα σκαριά γυρίσει την πλάτη στις αναπόφευκτες συζητήσεις σχετικά με την τεχνολογία και το βιομηχανικό πολιτισμό, την απο-αστικοποίηση των κοινωνιών μας, την απο-ανάπτυξη, έχουμε κάθε λόγο να αμφισβητούμε την βούλησή του να έρθει σε ρήξη με την επικρατούσα αθλιότητα. Ας περιμένουμε και ας ελπίσουμε ότι οι δεσμοί και οι συμφωνίες με τα θεσμικά όργανα και τους ομοίους τους δεν θα κάνουν στο Podemos ότι έκαναν σε τόσα άλλα φαινομενικά ρηξικέλευθα εγχειρήματα.

7. Σκέφτηκα ότι είναι κατανοητό που το Podemos έτυχε σημαντικής στήριξης από το Διαδίκτυο. Αυτό το ερμηνεύω με βάση δύο καίρια σημεία. Αν το ένα είναι η επιδίωξη να αποκαλυφθούν πολλές από τις ανεπάρκειες της θεσμικής αριστεράς, το άλλο έχει τον προφανή χαρακτήρα μιας εξέγερσης των γενεών. Δεν μπορώ παρά να επαναλαμβάνω διαρκώς ότι αυτός ο διττός στόχος, απόλυτα σεβαστός κατά τα άλλα, παίρνει σάρκα και οστά, σε σχέση με ένα συγκεκριμένο ζήτημα, τις επόμενες εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, γεγονός που πιστεύω ότι θολώνει το κύρος του. Το ίδιο ισχύει, κατά τη γνώμη μου, με τον αφύσικα προσωποπαγή χαρακτήρα του εγχειρήματος. Ορισμένες δηλώσεις που έχω ακούσει ή διαβάσει με έχουν κάνει να κοκκινίζω. Για παράδειγμα, όταν, συχνά, εκπρόσωποι του Podemos διεκδικούν ένα κίνημα, το 15-Μ, που έχει απορρίψει περήφανα την έννοια της ηγεσίας. Το ίδιο λέω και για τη χρησιμοποίηση των μέσων ενημέρωσης, κάτι που προκαλεί μεγάλη ανησυχία. Και ομολογώ την αμηχανία μου για το γεγονός ότι, από όσο γνωρίζω, το γεγονός αυτό δεν προκαλεί μεγάλες αντιπαραθέσεις στους κόλπους του Podemos, σαν να πρόκειται για δευτερεύον ζήτημα. Μερικές φορές μου φαίνεται ότι ίσως το πιο κατάλληλο όνομα για το νέο εγχείρημα θα ήταν το «Posamos» (ας πάρουμε πόζα).

8. Θεωρώ εντυπωσιακό το γεγονός ότι οι πιο συχνές και οργίλες κριτικές κατά του Podemos γεννήθηκαν, εν ολίγοις, από το φόβο ότι η πρωτοβουλία θα δυναμιτίσει, τάχα, τη λεγόμενη «ενότητα της αριστεράς». Δεν θα μπω καθόλου σ’ αυτή τη συζήτηση. Κι αυτό γιατί πιστεύω ότι όλοι παίζουν το ίδιο παιχνίδι, έτσι ώστε, αν αναρωτηθεί κανείς γι’ αυτό, θα πρέπει να κοιτάξει προς όλες τις πλευρές. Τούτου λεχθέντος, έχω την αίσθηση ότι η ενότητα που οι αντίπαλοι του νέου εγχειρήματος έχουν κατά νου, όπως και ορισμένοι από τους υπερασπιστές του, περιορίζεται στην αναζήτηση ενός ελάχιστου κοινού παρονομαστή που θυμίζει έντονα τη μιζέρια που κουβαλάμε σήμερα. Εκπλήσσομαι, ακόμα κι έτσι, από την κριτική του Podemos εναντίον της IU (Ενωμένη Αριστερά), και όχι επειδή διαφωνώ –ίσως αναφέρονται πολύ συχνά στις σχέσεις που διατηρεί η γραφειοκρατία του αριστερού συνασπισμού με το PSOE και συχνά ξεχνούν, δυστυχώς, τη δική τους σχέση με την ηγεσία της CCOO (Συνδικαλιστική Συνομοσπονδία Εργατικών Επιτροπών) και της UGT (Γενική Ένωση Εργαζομένων), οι οποίοι θα ζούσαν, σύμφωνα με την ιδρυτική διακήρυξη του
Podemos, μέσα στην “σύγχυση” (χαριτωμένος ευφημισμός)– αλλά για ένα πιο πεζό λόγο: πολλοί από εκείνους που κάνουν αυτή την κριτική έχουν εργαστεί για χρόνια στην IU. Φαίνεται ότι άργησαν κάπως να ανακαλύψουν την υποκρισία της.

9. Πριν εκατό χρόνια, ο Ricardo Mella έγραψε ένα συγκλονιστικό άρθρο που, στην ουσία, έλεγε τα εξής: ψηφίσετε ό, τι κρίνετε κατάλληλο τη μέρα των εκλογών, ή κάνετε αποχή, αλλά μην ξεχνάτε ποτέ ότι το σημαντικό είναι πώς θα αγωνιστείτε, τις υπόλοιπες 364 μέρες του χρόνου. Χθες διάβασα ένα σχόλιο από κάποιον που ισχυρίστηκε ότι πολλοί από εκείνους που επικρίνουν το Podemos είναι γνωστοί για το ότι, ουσιαστικά, δεν κάνουν τίποτα. Είναι πολύ πιθανό να είναι έτσι. Αλλά ας εξετάσουν με προσοχή και ένα άλλο ενδεχόμενο: ότι πολλοί από αυτούς που υποστηρίζουν το Podemos ανήκουν σε εκείνους τους προνομιούχους χρήστες του Facebook που μοιράζουν γενναιόδωρα τα “likes” τους και σπεύδουν στις κάλπες τη μέρα των εκλογών, χωρίς να γνωρίζουμε τίποτα άλλο γι’ αυτούς τις υπόλοιπες 364 ημέρες του χρόνου. Αυτό, φυσικά, είναι γενικό πρόβλημα, δεν είναι μόνο πρόβλημα του Podemos.

10. Τελειώνοντας, δεν έχουμε παρά να περιμένουμε νεώτερα. Όχι, φυσικά, πριν πούμε εκ των προτέρων πως ότι λάμπει δεν είναι χρυσός και πως πάντα φαίνεται εύκολο να προβλέψουμε τις εκπλήξεις που έρχονται. Ενώ περιμένω, παραθέτω το σύνθημα που υιοθέτησε στη Γαλλία από ένα παλιό ελευθεριακό περιοδικό: ούτε βοσκοί ούτε κοπάδια.

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response