Saturday 20th October 2018
x-pressed | an open journal
July 15, 2015
July 15, 2015

Και τώρα τι για την Ελλάδα; Για την αριστερά;

Author: Andreas Chatzidakis Translator: Anna Papoutsi
Source: Open Democracy  Category: On the crisis
This article is also available in: enes
Και τώρα τι για την Ελλάδα; Για την αριστερά;
Η λογική του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου ισχυροποιείται όταν αναμειγνύεται με πολιτισμικά στοιχεία. Από τώρα και στο εξής, θα πρέπει να κρατάμε ενεργοποιημένο το «ραντάρ οριενταλισμού» όπου πηγαίνουμε και με όποιον κι αν μιλάμε.

Ήταν μια μαύρη εβδομάδα για την Ελλάδα αλλά και για την Ευρώπη. Μια εβδομάδα στην διάρκεια της οποίας οι ελπίδες μας για μια εναλλακτική Ευρωπαϊκή Ένωση κατέρρευσαν βίαια, δίνοντας τη θέση τους σε ένα δυστοπικό παρόν που για τους περισσότερους Έλληνες, μετά από πέντε χρόνια βάναυσα επιβεβλημένης λιτότητας, είναι ακόμα πιο ανυπόφορο.

Η πρωτοφανής επίδειξη δύναμης και η απόλυτη ταπείνωση από τις κουστουμαρισμένες συμμορίες της Ευρώπης φαίνεται να έχουν θάψει τις ελπίδες μας. Ή μήπως όχι; Τι μπορούμε να μάθουμε από όλα αυτά πριν σηκωθούμε και πάλι;

Πρώτον, η οιονεί οριενταλίστικη επίθεση εναντίον της Ελλάδας, μια επίθεση παρακινημένη από τη νεο-αποικιακή λογική του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου η οποία εφαρμόστηκε με λαϊκισμό και πολιτισμικές αφηγήσεις, θα πρέπει πλέον να θεωρείται αδιαμφισβήτητη. Πρόκειται για μια επίθεση που έχει πετύχει δυναμικά και αδυσώπητα να απεικονίσει τους Έλληνες ως ηθικά κατώτερα υποκείμενα, άξια της μοίρας τους.

Δεν προκαλεί λοιπόν έκπληξη το γεγονός ότι πολλοί Ευρωπαίοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η απάντηση της Μέρκελ και του Σόιμπλε υπήρξε «αντάξια» και δίκαιη τιμωρία για το είδος του ανεύθυνου έθνους που αποδείχτηκε η Ελλάδα. Εδώ και καιρό, τα καθεστωτικά και τα σκανδαλοθηρικά ΜΜΕ σε όλη την Ευρώπη έχουν πολιτογραφήσει τους Έλληνες ως ανεύθυνους, τεμπέληδες, διεφθαρμένους, παράλογους και, σύμφωνα με τα λόγια της Κριστίν Λαγκάρντ, ότι στερούνται της ιδιοτήτας του «ενήλικα».

Δεν προκάλεσε, για παράδειγμα, έκπληξη το γεγονός ότι, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του Eurogroup της περασμένης εβδομάδας, υπήρξαν ισχυρισμοί από τα ΜΜΕ ότι ο καινούριος Έλληνας Υπουργός Οικονομικών, Ευκλείδης Τσακαλώτος, ξέχασε τις προτάσεις του στο αεροπλάνο (η είδηση συνοδευόταν από φωτογραφία παρωδία) και ότι πιάστηκε με σκονάκι. Εξίσου αναμενόμενος είναι πλέον και ο συνεχής σάλος στα ΜΜΕ που κατασκευάστηκε γύρω από τον Γιάνη Βαρουφάκη, πρώην υπουργό Οικονομικών, ο οποίος κυκλοφορούσε με μηχανή, μιλούσε δυνατά και φαινόταν μάλλον υπερβολικά κουλ και «τρελός» για αξιοσέβαστο πολιτικό. Πάνω απ ‘όλα, αυτοί οι πολιτικοί δεν κρίνονταν με βάση τα λόγια ή τις πράξεις τους, αλλά με βάση την εξωτικότητά τους.

Είναι σε αυτό το επίπεδο στο οποίο θα πρέπει να προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε το πώς οι ευρωπαϊκές ελίτ κατάφεραν να αποικίσουν το ελληνικό έθνος. Έτσι κι αλλιώς, ο οριενταλιστικός λόγος έχει από καιρό δημιουργήσει σε άλλα μέρη τις προϋποθέσεις γι αυτήν τη δυνατότητα, την δυνατότητα ένα έθνος-κράτος να μετατρέπεται σε υφιστάμενο ενός άλλου με τη χρήση, για παράδειγμα, των περιουσιακών του στοιχείων ως ασφάλεια. Η λογική του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου ισχυροποιείται όταν αναμειγνύεται με πολιτισμικά στοιχεία.

Από τώρα και στο εξής, θα πρέπει να κρατάμε ενεργοποιημένο το «ραντάρ οριενταλισμού» όπου πηγαίνουμε και με όποιον κι αν μιλάμε.

Δεύτερον, πρέπει να αντιτάξουμε την «δική μας» αλληλεγγύη. Πρέπει να σταματήσουμε να επιστευόμαστε την ικανότητα των εκ των άνω διακρατικών (και εθνικών) ευρωπαϊκών θεσμών να προωθήσουν ένα προοδευτικό μοντέλο αλληλεγγύης και κοινωνικής δικαιοσύνης.

Το αναδυόμενο μοντέλο της «ευρωπαϊκής αλληλευγγύης» είναι όσο δυσοίωνο είναι και το μέλλον των Ελλήνων. Πρόκειται για ένα μοντέλο που πάει «χέρι χέρι με την υπευθυνότητα», ένα μοντέλο στο οποίο «τα πλεονεκτήματα πρέπει να υπερτερούν των μειονεκτημάτων», όπως ρητά εξήγησε η Μέρκελ. Ύποπτη σιγή επικράτησε βέβαια γύρω από τα πλεονεκτήματα τα όποια μέχρι στιγμής έχουν διαμοιραστεί ανισομερώς στους Ευρωπαίους τραπεζίτες , μη Ευρωπαίους πολίτες. Σε γενικότερα πλαίσια,  ποια ακριβώς είναι τα θεμέλια και ποιοι οι στόχοι μιας τέτοιας αλληλεγγύης; Ποιους συμπεριλαμβάνει και ποιους αποκλείει;

Επίσης, σε ποιο βαθμό γίνεται σεβαστή η δημοκρατία; Και ποιες είναι οι υποχρεώσεις που την συνοδεύουν; Ένα είναι σίγουρο: οι Έλληνες (και σύντομα οι Πορτογάλοι, οι Ισπανοί, οι Ιταλοί κλπ.) δεν είναι αυτοί που θα αποφασίσουν, καθώς είναι στην ουσία ανεύθυνοι. Όσο η αλληλεγγύη συνεπάγεται ένα «εμείς» και ένα «αυτοί», οι Έλληνες θα είναι οι Άλλοι. Γνωρίζουμε ήδη ότι, καθώς ο δρόμος προς το Grexit φτάνει στο τέλος του, το μόνο για το οποίο μπορούν «αυτοί» να είναι σίγουροι είναι η ανθρωπιστική βοήθεια, μία τελική πράξη καλοσύνης και ένα δείγμα ηθικής ανωτερότητας από αυτούς που έχουν την εξουσία.

Ο Edward Said, ο πιο σημαντικός θεωρητικός του Οριενταλισμού, θα παρατησούσε ότι αυτή η τελευταία επισήμανση -ότι δηλαδή η Ελλάδα θα λάβει, όχι τόσο ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, όσο φιλανθρωπία- αποτελεί ίσως το πιο αποκαλυπτικό σημάδι ότι η χώρα έχει μετατραπεί σε Ανατολή. Δεν ανήκει πλέον στην (ελεύθερη, δημοκρατική, ηθική) Δύση και επομένως έχει μετατραπεί σε δυνητική απειλή, σε έναν Άλλο που χρειάζεται προσεκτική διαχείριση, αν όχι να μπει σε καραντίνα και να ελεγθεί.

Ωστόσο, στους δρόμους της Αθήνας, της Βαρκελώνης και του Βερολίνου μπορεί κανείς να βρει εξόχως προοδευτικότερα μοντέλα αλληλεγγύης από αυτά που διατυπώνονται στους διαδρόμους των Βρυξελλών. Μοντέλα που επιμένουν καιρό τώρα να βλέπουν και να σκέφτονται οριζόντια τις διαφορές, την απόσταση, την τάξη, τη φυλή, την ηλικία και το φύλο. Ήρθε η ώρα να διεκδικήσουμε εκ νέου την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη.

Για τον συγγραφέα: Ο Ανδρέας Χατζηδάκης είναι λέκτορας στο School of Management του Πανεπιστημίου Royal Holloway του Λονδίνου.

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response