Wednesday 21st August 2019
x-pressed | an open journal
January 18, 2013
January 18, 2013

Μεταξύ σφύρας και άκμονος; Το ελληνικό σύστημα εξουσίας αποφασίζει

Author: Antonis Vradis Translator: Anna Papoutsi
Source: Al Jazeera  Categories: Antifascism, On the crisis
This article is also available in: enesfrpt-pt
Μεταξύ σφύρας και άκμονος; Το ελληνικό σύστημα εξουσίας αποφασίζει

Η εκκένωση των καταλήψεων στην Αθήνα καταδεικνύει το αδιέξοδο στο οποίο οδηγούνται οι ελληνικές αρχές.

Τις πρώτες πρωινές ώρες της 20ης Δεκέμβρη, μία μονάδα της ΕΛ.ΑΣ. κατέβηκε την Αχαρνών και, φτάνοντας στο επιβλητικό κτήριο που βρίσκεται στην συμβολή της με την οδό Χέυδεν, ενημέρωσε τους καταληψίες ότι θα διενεργούσε μία έρευνα ρουτίνας. Λίγες μόνο ώρες αργότερα, το κτήριο εκκενωνόταν και οι κάτοικοί του συλλαμβάνονταν. Κι έτσι, με αυτόν τον αναπάντεχα ήσυχο τρόπο, εκκενώθηκε η Βίλα Αμαλίας – ο δεύτερος μακροβιότερος κατειλημμένος κοινωνικός χώρος της Αθήνας.

Το γεγονός έλαβε σχεδόν μηδενική δημοσιότητα στα διεθνή ΜΜΕ – παρόλο που η κατάσταση της χώρας έχει γίνει επανειλημμένα πρωτοσέλιδο τα τελευταία χρόνια: από την στιγμή που η ελληνική κυβέρνηση υπέγραψε το πρώτο «μνημόνιο συνεννόησης» με την τρόικα ΔΝΤ/ΕΚΤ/ΕΕ τον Μάιο του 2010, όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα λειτούργησαν καταρχάς σαν προάγγελος και μετά σαν πρώτης τάξης παράδειγμα για τις κοσμοϊστορικές αλλαγές στην οικονομική διακυβέρνηση σ’ όλο τον ευρωπαϊκό νότο και ακόμα παραπέρα.

Κάθε μνημόνιο έχει προκαλέσει ποτάμια διαδηλώσεων και εξεγέρσεων που έγιναν πρωτοσέλιδο. Αυτή η σειρά των εντυπωσιακών διαδηλώσεων έχει χρησιμοποιηθεί για να στοιχειοθετηθούν οι κοσμοϊστορικές αλλαγές που εξελίσσονται αυτήν την στιγμή στην Ελλάδα. Γιατί να ενδιαφερθούν τα διεθνή ΜΜΕ για ένα εκκενωμένο κτήριο; Γιατί η ιστορία έχει έναν περίεργο τρόπο να ξεδιπλώνεται: δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος να περιγράψει κανείς τις αλλαγές που συμβαίνουν στην ελληνική κοινωνία (και τον συχνά αιφνίδιο τρόπο με τον οποίο πραγματώνονται) από το να μιλήσει για την αλυσίδα των γεγονότων που ξεκίνησαν στην Αχαρνών και Χέυδεν εκείνο το Δεκεμβριάτικο πρωινό.

«Κέντρα ανομίας»

Στις 9 Ιανουαρίου, περίπου 100 καταληψίες ανακατέλαβαν το κτήριο της Βίλας Αμαλίας, και συνελήφθησαν άμεσα από την αστυνομία. Στο μεταξύ, άλλοι 40 κατέλαβαν συμβολικά τα γραφεία της ΔημΑρ και συνελήφθησαν κι’ αυτοί.

Μέχρι την εκκένωση της Σκαραμαγκά αργότερα την ίδια μέρα, οι συλλήψεις πολιτικών ακτιβιστών, (148) σε μία μόνο μέρα , σημείωσαν ρεκόρ δεκαπενταετίας στην Αθήνα. Σύμφωνα με τον Νίκο Δένδια, η εντολή για την αρχική εκκένωση της Βίλας Αμαλίας δόθηκε από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό. Θα ήταν παράξενο ο πρωθυπουργός της κατεξοχήν υπερχρεωμένης χώρας της Ευρωζώνης να ασχολείται με ένα κατειλημμένο κοινωνικό κέντρο, ακόμα κι αν αυτό υπήρξε το ντε φάκτο κέντρο αναρχικής δράσης για ολόκληρο σχεδόν το τελευταίο τέταρτο του αιώνα.

Ακόμα πιο αξιοπερίεργη είναι η δημοσίευση του σχεδίου της Ελληνικής Αστυνομίας για την άμεση εκκένωση άλλων 40 κατειλημμένων κοινωνικών χώρων σε όλη την χώρα. Το πιο παράξενο, τέλος, είναι ο όρος που χρησιμοποίησε ο Δένδιας για να περιγράψει αυτούς τους χώρους: «κέντρα ανομίας». Η –χωρίς όνομα ακόμα– αστυνομική επιχείρηση ακολουθεί κατά πόδας την επιχείρηση «Ξένιος Δίας», μία πανελλαδική επιχείρηση για τον εντοπισμό και σύλληψη ενός χωρίς προηγούμενο αριθμού μεταναστών χωρίς χαρτιά (με πάνω από 65,000 ελέγχους μέχρι τώρα), που εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξέλιξη.

Ακολουθώντας τις επιταγές του μνημονίου.

Τι συμβαίνει; Γιατί το ελληνικό σύστημα εξουσίας (η συγκυβέρνηση μαζί με τα κυρίαρχα δημόσια και ιδιωτικά ΜΜΕ) επιλέγει να εντείνει τον κοινωνικό ανταγωνισμό την στιγμή που η αντίσταση στα μέτρα λιτότητας φαίνεται να έχει υποχωρήσει; Με λίγα λόγια, μπαίνοντας πια στον τέταρτο χρόνο μίας μείζονος κρίσης, φαίνεται να έχει γίνει συνείδηση ότι χρειάζεται κάποιας μορφής σταθεροποίηση. Ωστόσο, η κρίση στο οικονομικό επίπεδο δεν δείχνει να υποχωρεί. Αντίθετα δείχνει να έχει περάσει πια στην σφαίρα της πολιτικής.

Με το λεγόμενο σκάνδαλο της λίστας Λαγκάρντ ορθάνοιχτο, το μέλλον της παρούσας συγκυβέρνησης είναι όλο και πιο ασταθές. Όσο οι πιθανότητες για μια κυβέρνηση της Αριστεράς δείχνουν να συρρικνώνονται, μια κυβέρνηση συνασπισμού από όλο το φάσμα της δεξιάς μοιάζει πιο πιθανή από ποτέ. Κι έτσι για πολλούς οι δύο αστυνομικές επιχειρήσεις δεν γίνονται παρά για την ευμένεια μιας ακροδεξιάς που παίζει όλο και πιο αποφασιστικό ρόλο.

Η Ελλάδα συλλαμβάνει δημοσιογράφο για την διαρροή της «λίστας Λαγκάρντ»

Και όμως, μπορεί να βρίσκεται σε εξέλιξη μία ακόμα βαθύτερη διαδικασία κοινωνικής αλλαγής. Θα έλεγε κανείς ότι το παρόν σύστημα εξουσίας βρίσκεται αντιμέτωπο με αυτό που ο Γάλλος θεωρητικός των πολιτισμικών σπουδών, Jean Baudrillard, ονόμασε «αγωνία της εξουσίας»: καθώς η ισορροπία δυνάμεων μετατοπίζεται γεωγραφικά από το εθνικό επίπεδο προς μία παγκόσμια ηγεμονία, οι εξελίξεις είναι χωρίς προηγούμενο.

Καθώς απομακρυνόμαστε από το παρόν σύστημα κυριαρχίας (μία αμφίδρομη σχέση που ήταν απαραίτητη για την εδραίωση του παραπαίοντος σήμερα κοινωνικού συμβολαίου), οδεύουμε προς ένα πολύ ευρύτερο και πολύ πιο διάχυτο σύστημα ηγεμονίας.

Οπότε στην ουσία αυτό που εκτυλίσσεται αυτό τον καιρό στην Ελλάδα είναι το ότι οι ισορροπίες της κοινωνικής και πολιτικής εξουσίας ακολουθούν τη μείζονα ανατροπή που έχει ήδη συμβεί στις ισορροπίες της οικονομικής εξουσίας. Όταν δηλαδή υπογράφηκε το μνημόνιο ανάμεσα στην τότε κυβέρνηση και την τρόικα των ΔΝΤ/ΕΚΤ/ΕΕ τον Μάιο του 2010. Αυτή είναι η ουσία της στοχοποίησης από τον Δένδια των χώρων «ανομίας». Πρόκειται για στοχοποίηση όσων χώρων βρίσκονται εκτός αυτού του αναδυόμενου ηγεμονικού συστήματος.

Είτε προκρίνει τον επαναπροσδιορισμό του σε πολιτικό επίπεδο είτε αντίθετα εντείνει την λαβή του στο κοινωνικό, το ελληνικό σύστημα εξουσίας υφίσταται έναν ραγδαίο μετασχηματισμό. Τόσο ραγδαίο που γίνεται τελικά η μεγαλύτερή του αδυναμία: με έναν ρυθμό αλλαγής σε οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο υπερβολικά γρήγορο ώστε να τον αφομοιώσει ο πληθυσμός, υπάρχει ο πολύ πραγματικός κίνδυνος ενός ρήγματος ανάμεσα στην υλική πραγματικότητα του πληθυσμού και την κοινωνική και πολιτική του κατανόηση – ανάμνηση μιας πραγματικότητας στην οποία είχε συνηθίσει μέχρι μόλις λίγα χρόνια πριν. Η εκκένωση της Βίλας Αμαλίας και η επικείμενη αστυνομική επιχείρηση αποκαλύπτει, επομένως, μία αναπόδραστη αντίφαση στην επαναδιαμόρφωση της εξουσίας στον ελληνικό χώρο: στην βραχυπρόθεσμη αναζήτηση σταθερότητας, επιταχύνει μακροπρόθεσμες κοινωνικο-πολιτικές αλλαγές.

Ο Αντώνης Βραδής είναι υποψήφιος διδάκτωρ στο LSE και μέλος της κολεκτίβας The City at the time of Crisis και του Occupied London καθώς και editor της θεματικής Alternatives του περιοδικού City.

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response