Sunday 30th April 2017
x-pressed | an open journal
April 25, 2016
April 25, 2016

Μηχανισμός ασφαλείας της ΕΕ: Προορισμός του η αποτυχία

Author: Antonis Vradis Translator: Stella Massia
Source: versobooks  Categories: Borders, Letters from home
This article is also available in: deenfr
Μηχανισμός ασφαλείας της ΕΕ: Προορισμός του η αποτυχία

Στον απόηχο των τρομοκρατικών επιθέσεων στις Βρυξέλλες, ο Αντώνης Βραδής προειδοποιεί ότι τέτοιες πράξεις χρησιμοποιούνται για να διευκολύνουν την ασφαλειοποίηση και την αυξανόμενη αυταρχικότητα του «υπερκράτους» της ΕΕ.

Είμαι στο δρόμο για ακόμα μια φορά και ήμουν πάλι εν κινήσει όταν με βρήκαν τα τρομερά νέα από τις Βρυξέλλες. Υποψιάζομαι πως δεν είμαι ο μόνος σε αυτή την κατάσταση. Στη δεδομένη στιγμή υπάρχουν τόσοι πολλοί από εμάς που βρέθηκαν σε αυτήν τη φαινομενικά ατέρμονη κατάσταση κίνησης: από εκείνους που κατέβαιναν τα σκαλιά του μετρό, που περίμεναν σε έναν σταθμό να πάνε στη δουλειά τους, μέχρι εκείνους που, ως συνήθως, περίμεναν να επιβιβαστούν σε μια πτήση προς έναν κοντινό ή μακρινό προορισμό. Αυτή η τελευταία επίθεση (την οποία είμαι σίγουρος ότι κάποιος θα τη χαρακτηρίσει με πιο επιδέξιο τρόπο από εμένα) μπορεί να θεωρηθεί επίθεση στη νέα μας ρουτίνα· σε αυτόν τον μόνιμα εν κινήσει τρόπο ύπαρξης.

Σίγουρα, μπορούμε να περιμένουμε για την επόμενη αναπόφευκτη επίθεση. «Ό,τι φοβόμασταν, έχει συμβεί», ήταν μάλιστα τα λόγια του Βέλγου πρωθυπουργού. Πλέον η ερώτηση δεν είναι «εάν», αλλά «πότε», «πού» και «με τι φόρο αίματος». Επίσης, μπορούμε πρόχειρα να σχολιάσουμε πάνω στο τι πραγματικά απείλησαν οι επιθέσεις αυτήν τη φορά: ίσως στις επιθέσεις στο Charlie Hebdo ήταν ο δυτικός φιλελευθερισμός , το αστικό πνεύμα το Νοέμβριο στο Παρίσι, η καθημερινή συνθήκη της αέναης κινητικότητας μας τώρα. Μπορούμε να το κάνουμε αυτό, διότι ως μέλη του προοδευτικού –με την ευρεία έννοια– στρατοπέδου, δε φαίνεται να έχει μείνει χώρος για να κάνουμε κάτι άλλο, πέρα του να γίνουμε μεταθανάτιοι προφήτες του θανάτου.

Αλλά καθώς αυτή η νέα κατάσταση ύπαρξης γίνεται ανατριχιαστικά κοινή στην καρδιά της Ευρώπης, υπάρχει ένα άλλο είδος τάξης που καθιερώνεται στο περιθώριό της – και πολύ πέρα από αυτό, νομίζω. Ένα είδος που θα μπορούσε να αλλάξει την ουσία του πώς ζούμε τις ζωές μας σε αυτή την ήπειρο από δω και πέρα. Μόλις κάποιες μέρες πριν, ήμασταν έξω από τη Μόρια, στο hotspot και Κέντρο Καταγραφής και Πιστοποίησης της Λέσβου, δουλεύοντας πάνω σε ένα συλλογικό ερευνητικό έργο που στόχο έχει την κατανόηση του ρόλου των hotspot για την αντιμετώπιση της μεταναστευτικής κρίσης από πλευράς ΕΕ. Η τελευταία συμφωνία με την Τουρκία προβλέπει ότι τα hotspots στα νησιά –συμπεριλαμβανομένης και της Μόριας– πλέον θα μετατραπούν σε «δικαστήρια» με αρμοδιότητα να αποφασίζουν την τύχη των αιτούντων άσυλο στις πύλες της ΕΕ.

Υπάρχει ένας αμήχανος παραλληλισμός μεταξύ της ασφαλειοποίησης του χώρου διαμονής για όσους τυχερούς από εμάς βρισκόμαστε επί ευρωπαϊκού εδάφους, και του χώρου που προορίζεται για εκείνους που θα φτάσουν εδώ: και οι δυο χώροι είναι ανεπαρκείς και ακατάλληλοι. Με τον χαρακτηρισμό «ατακάλληλοι» ωστόσο χάνουμε πολλά από τη νέα αποκρουστική εικόνα. Η νέα προσέγγιση των hotspots θα αποτρέψει τόσους μετανάστες, όσους επίδοξους τρομοκράτες θα αποτρέψει η ασφαλειοποίηση του χώρου της καθημερινής μας συνύπαρξης: πολύ λίγους δηλαδή, και σε κάθε περίπτωση σίγουρα όχι αρκετούς ώστε να επιφέρει κάποια σημαντική αλλαγή στην τροπή που έχουν πάρει τα πράγματα. Αλλά τα περιοριστικά μέτρα εξαίρεσης ως μέρος του μηχανισμού ασφαλείας της ΕΕ δεν πρόκειται να είναι αποτελεσματικά με αυτόν τον τρόπο. Η στρατιωτικοποίηση κομβικών σημείων του Παρισιού πριν τις επιθέσεις του Νοεμβρίου, καθώς και η προφανής αποτυχία της, τροφοδότησε επιμελώς τη συζήτηση για το γενικευμένο καθεστώς εξαίρεσης που ισχύει τώρα.

Παρομοίως, τα hotspots δε θα λειτουργήσουν στη κατεύθυνση που μας λένε. Δεν θα αποτρέψουν –ευτυχώς– τους χιλιάδες που έχουν αντικρίσει τον πραγματικό τρόμο του πολέμου. Ωστόσο είναι ακόμα πολύτιμα ως γόνιμο έδαφος· μια πρωτοφανής επιχείρηση που τελικά θα πραγματώσει και θα δώσει βάσεις στην ΕΕ. Σε ένα υπερκράτος που, με υποδειγματικό νεοφιλελεύθερο τρόπο, αναθέτει στον ιδιωτικό τομέα τη δική του υποχρέωση να παρέχει κοινωνική πρόνοια (το λεγόμενο ΜΚΟ/ανθρωπιστικό σύμπλεγμα). Σ ένα υπερκράτος υπό το οποίο κεντρικές λειτουργίες ενός κυρίαρχου κράτους (το νομικό σύστημα, η αστυνομία) περνούν σε πολυεθνικές εταιρίες συμπεριλαμβανομένης της FRONTEX, της Ευρωπαϊκής μεθοριακής αστυνομίας -ξ ή της EASO, της οργάνωσης για το άσυλο στα hotspot-δικαστήρια. Ένα υπερκράτος που αργά ή γρήγορα, όπως ακριβώς στην περίπτωση του γαλλικού καθεστώτος εξαίρεσης, θα ισχυριστεί ότι το γόνιμο έδαφος των hotspots δεν είναι πλέον αρκετό: ότι το κρατικό μοντέλο χρειάζεται να φτάσει έξω από τα στρατόπεδα για να είναι αποτελεσματικό. Και θα είναι αποτελεσματικό. Εάν δε σταματήσουμε απλώς να γράφουμε καταγγελίες ως απάντηση σε κάθε μία επίθεση, το υπερκράτος της ΕΕ θα εξελιχθεί. Χωρίς πλέον να μας παραχωρεί δικαιώματα, χωρίς καν να μας αναγνωρίζει ως πολίτες, θα διαχωριζόμαστε απλά στους αρκετά τυχερούς που βρίσκονται εντός συνόρων, στους άτυχους που εγκλωβίστηκαν μέσα του και, μεταξύ αυτών των δύο, σε εκείνους που θα ξεβραστούν και όσους φιλτραριστούν, οι οποίοι θα μας κάνουν παρέα σε μια συλλογική κατάσταση ύπαρξης όπου δεν θα είμαστε πλέον ικανοί να επικαλεστούμε τα οποιαδήποτε δικαιώματά μας. Τα δικαιώματά μας να διεκδικούμε ελεύθερη χρήση του δημοσίου χώρου ή να προστατεύουμε τον προσωπικό μας χώρο έχουν ομοίως υποχωρήσει στο όνομα της «ασφάλειας». Δε γίνεται πλέον να τεμπελιάζουμε διεκδικώντας πράγματα· αυτό που περιμένουν από εμάς είναι να συνεχίσουμε να κινούμαστε όπως και όταν απαιτείται κι επιτρέπεται. Εκτός αν κινητοποιηθούμε για να αγωνιστούμε κατά αυτού του ακόμα νηπιακού υπερκράτους της ΕΕ.

——–

Ο Αντώνης Βραδής έχει έδρα στο Durham University, στο τμήμα Γεωγραφίας.  Συμμετέχει στο ερευνητικό πρόγραμμα Transcapes και είναι συν-ερευνητής στο Urban Transformations.

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response