Tuesday 14th July 2020
x-pressed | an open journal
October 6, 2013
October 6, 2013

ΝΑΖΙ; Μπα…όχι ακόμα! τα καταφέρνουμε καλύτερα μόνοι μας.

Categories: Antifascism, On the crisis
This article is also available in: enes
ΝΑΖΙ; Μπα…όχι ακόμα! τα καταφέρνουμε καλύτερα μόνοι μας.

H πολιτική συζήτηση γύρω από τις συλλήψεις των ηγετικών στελεχών της Χρυσής Αυγής εξαντλείται στο αν αυτή η κίνηση είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη, η αν αυτό έγινε στον κατάλληλο χρόνο, αφού στην ουσία τα στοιχεία που συνδέουν τη Χρυσή Αυγή με εγκληματικές πράξεις υπάρχουν εδώ και αρκετά χρόνια. Φυσικά, τα τεκταινόμενα έχουν βοηθήσει στο να ανοίξει ένας πολύ σημαντικός διάλογος που μέχρι τώρα περιοριζόταν μέσα στους κόλπους της αριστεράς και δεν έβρισκε το δρόμο για να γενικοποιηθεί μέσα στην κοινωνία. Είναι το θέμα της διαπλοκής της Χρυσής Αυγής, οι σχέσεις της με την αστυνομία και το κράτος από την μια και με τον υπόκοσμο από την άλλη. Έχει γίνει πλέον αρκετά σαφές στην κοινωνία ότι η Χρυσή Αυγή δεν μάχεται ενάντια στο κατεστημένο αλλά είναι αναπόσπαστο κομμάτι του.

Η κίνηση αυτή όμως της Ελληνικής κυβέρνησης έχει ένα βαθύτερο πολιτικό νόημα που υπερβαίνει αυτή τη συζήτηση. Στην ουσία, η αναγωγή της Χρυσής Αυγής σε εγκληματική οργάνωση και η αστραπιαία επιχείρηση σύλληψης της ηγεσίας της γίνεται σε μια φάση όπου υπάρχει η αδήριτη ανάγκη για αλλαγή της μορφής του Ελληνικού κράτους, έτσι ώστε αυτό να συνάδει με τις ανάγκες του παγκόσμιου κεφαλαίου για επαυξημένη κερδοφορία των επενδύσεων [1].Με αυτή την κίνηση η νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση του Σαμαρά ήθελε να στείλει ένα σαφές μήνυμα ότι η μετάβαση σε αυτή τη νέα μορφή κράτους γίνεται μέσα σε κλίμα πολιτικής σταθερότητας. Είναι λοιπόν ανάγκη να συνδέσουμε την πολιτική του μνημονίου με το ξήλωμα της Χρυσής Αυγής που επιχειρείται τώρα. Για να γίνει αυτή η διασύνδεση πρέπει επίσης να γίνει κατανοητό το σημείο και η συγκυρία στην οποία βρίσκεται ο παγκόσμιος καπιταλισμός ιδιαίτερα μετά την κρίση του 2008.

Αυτό που παρακολουθήσαμε να γίνεται στην Ελλάδα με την εφαρμογή του μνημονίου είναι η αντικατάσταση του μεταπολιτευτικού κράτους, όπως αυτό εκφράστηκε με τις διαδοχικές σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις και που στην ουσία εξέφραζε κάπως την θεσμοθετημένη δύναμη της ελληνικής εργατικής τάξης. Ήδη από την δεκαετία του 80΄, η δύναμη της εργατικής τάξης να επηρεάζει την οικονομική και κοινωνική πολιτική του κράτους συρρικνωνόταν και συγκεντρωνόταν στα χέρια όλο και πιο λίγων προνομιούχων κομματιών της, οδηγώντας αυτή τη μορφή κράτους σε σταθερή αποσύνθεση. Αυτό γινόταν κυρίως λόγω της κρίσης του παγκόσμιου κεφαλαίου και της αδυναμίας του να ικανοποιεί, από την μια, την ανάγκη για επαυξημένη κερδοφορία και, από την άλλη, τις αυξημένες απαιτήσεις της εργατικής τάξης για μεγαλύτερους μισθούς και συντάξεις, πλήρη απασχόληση, περισσότερες ευκαιρίες, κτλ. [2]

Σε παγκόσμιο επίπεδο, μετά το ξέσπασμα της κρίσης το 2008, είμαστε πιθανότατα ενώπιον της πιο ολοκληρωμένης επίθεσης του κεφαλαίου ενάντια στα κεκτημένα της εργατικής τάξης, από την δεκαετία του 80΄. Αυτή η νέα επίθεση έχει καταγράψει σημαντικές νίκες, νίκες που δεν έχει καταγράψει ο καπιταλισμός ούτε κατά τις πιο δυναμικές νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις, όπως ήταν αυτή της Μάργκαρετ Θάτσερ στην Μ. Βρετανία και του Ρόναλντ Ρέιγκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μετά το 2008, ο καπιταλισμός, μη έχοντας πλέον αλλά περιθώρια, μπαίνει σε διαδικασία μετωπικής σύγκρουσης με την εργατική τάξη, για να σπάσει την αντίσταση της και να αποκαταστήσει όσο γίνεται από την χαμένη κερδοφορία στην αρένα της παραγωγής. Η περαιτέρω επέκταση του χρηματιστικού κεφαλαίου σε βάρος του παραγωγικού, σε παγκόσμιο επίπεδο, θα έχει ως αποτέλεσμα μια καινούρια ιστορική αναβολή αυτής της αναπόφευκτης σύγκρουσης μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας, με ακόμα πιο απρόβλεπτες συνέπειες για τον καπιταλισμό στο μέλλον [3]. Η παραγωγική και κερδοφόρα μισθωτή εργασία είναι η προϋπόθεση για την αναπαραγωγή του καπιταλισμού, παρά η σπέκουλα στην οποία καταλήγουν οι διάφορες οικονομικές φούσκες όπως αυτή του χρηματιστηρίου και των ακινήτων [4]. Η εξαγωγή κερδών σχεδόν εξολοκλήρου από τον χρηματοοικονομικό τομέα καταδεικνύει την αδυναμία για ικανοποιητική κερδοφορία του κεφαλαίου από τη μαζική παραγωγή προϊόντων. Αυτή η αδυναμία οφείλεται κυρίως στην διαχρονική αντίσταση της εργατικής τάξης, με άλλα λόγια, στην πάλη των τάξεων [5]. Αυτό, βεβαίως,είναι μέρος της φυσιολογικής διαδικασίας υπερσυσσώρευσης και κρίσης του καπιταλισμού.

Τουλάχιστον, η δεινότητα με την οποία εφαρμόζεται η λιτότητα στην Ευρώπη καταμαρτυρεί τη θέληση του κεφαλαίου να ξεπεράσει την παρούσα του κρίση, που το χρηματιστικό κεφάλαιο συμβάλλει αποφασιστικά στη διαιώνισή της. Διευκολύνοντας την εκμετάλλευση στο παραγωγικό κομμάτι της οικονομίας, αναμένεται ότι το κεφάλαιο θα καταφεύγει πιο λίγο στην σπέκουλα του χρηματοοικονομικού τομέα για να αυξήσει τα κέρδη του.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση του Σαμαρά, έχει καταγράψει ιστορικές νίκες για το παγκόσμιο κεφάλαιο, αφού έχει καταφέρει να πλήξει σχεδόν θανάσιμα και τα τελευταία απομεινάρια της παλιάς σοσιαλδημοκρατικής μορφής καπιταλιστικού κράτους στην Ελλάδα.Το ξήλωμα της ΕΡΤ ήταν ίσως το πιο τρανταχτό παράδειγμα της επέλασης του νεοφιλελευθερισμού πάνω σε οτιδήποτε θεωρείτε κοινωνικό κεκτημένο, η έχει ένα περιεχόμενο που παραπέμπει στη δύναμη της κοινωνίας να καθορίζει τους ρόλους του κράτους. Έτσι λοιπόν τώρα, η κυβέρνηση του Σαμαρά νιώθει αρκετά δυνατή για να εφαρμόζει την καπιταλιστική βαρβαρότητα, όπως αυτή διαμορφώνεται και αποφασίζεται σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο χωρίς να έχει τεράστιες απώλειες, δηλαδή χωρίς να εκτοξεύεται η δύναμη της αριστεράς και χωρίς να υπάρχει ο άμεσος κίνδυνος κατάρρευσης της κυβερνητικής συμμαχίας και καινούριες εκλογές. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες και χρησιμοποιώντας το σύνταγμα και τη νομιμότητα, οι νεοφιλελεύθεροι μπορούν να ελέγχουν σταθερά την φτωχοποίηση την κοινωνίας, που είναι απαραίτητη προϋπόθεση για το ξεπέρασμα των περιοδικών κρίσεων του καπιταλισμού.

Η οργανωμένη φασιστική βία αναβάλλεται

Ερμηνεύοντας τα πιο πάνω, μπορούμε να εξάγουμε το συμπέρασμα ότι οι συνθήκες μέσα στις οποίες βρισκόμαστε τώρα σε παγκόσμιο επίπεδο είναι πολύ διαφορετικές από αυτές του μεσοπολέμου. Ο φασισμός λειτούργησε στο μεσοπόλεμο ως δραστική λύση στην πολιτικοποίηση και ριζοσπαστικοποίηση της κοινωνίας. Η διαφορά τώρα έγκειται στο γεγονός ότι ο καπιταλισμός ανέπτυξε τόσο δυνατούς ιδεολογικούς μηχανισμούς και η αντίσταση της εργατικής τάξης είναι ακόμα τόσο σπασμωδική, που δεν δικαιολογείται περαιτέρω χρήση του φασισμού για αποδιοργάνωση των κοινωνικών και πολιτικών αγώνων, τουλάχιστον προς το παρόν. Αντίθετα, η ανοχή της Χρυσής Αυγής, μετά και από την πολιτική δολοφονία του μουσικού και αντιφασίστα ακτιβιστή Π. Φύσσα τη 17η Σεπτέμβριου, ενδέχεται να πολιτικοποιήσει την κοινωνία σε επίπεδα απειλητικά για τη συνέχιση της πανευρωπαϊκής νιρβάνας της νεοφιλελεύθερης λιτότητας. Από την άλλη, η πρόσφατη εκλογική νίκη της Αγγέλας Μέρκελ στην Γερμανία έχει συμβάλει στο να ενδυναμωθεί ο νεοφιλελεύθερος λόγος σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κάτι που θα μπορούσαμε να πούμε ότι έχει υποβοηθήσει τις νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις, όταν πρόκειται να παρθούν μέτρα εναντίον οποιουδήποτε αμφισβητεί την κατασταλτική δύναμη του κράτους.

Αναβάλλεται λοιπόν, προς το παρόν, η οργανωμένη φασιστική λαίλαπα, αφού το κράτος καθίσταται πλέον αρκετά δυνατό έτσι ώστε να μπορεί μόνο του να κατακρεουργεί την κοινωνία, απλά επικαλούμενο το σύνταγμα, τον νόμο και την τάξη, τις διεθνείς υποχρεώσεις, το ευρωπαϊκό δίκαιο, την ‘κοινή λογική’ [6]. Μια αποφασιστική νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση με τη βοήθεια μιας ισχυρής αστυνομίας φαίνεται να είναι προς το παρόν αρκετή για να σπάσει την αντίσταση του λαού [7]. Η εντύπωση είναι ότι, για την ώρα, το κεφάλαιο δε χρειάζεται να καταφύγει στη βοήθεια του μαζικού όπλου του οργανωμένου φασισμού για να ελέγξει την επαναστατικότητα της εργατικής τάξης. Παρά ταύτα ο καπιταλισμός, όπως πολύ καλά ξέρουμε, είναι μια αέναη περιπέτεια.

Οποιαδήποτε σταθερότητα είναι απλά προσωρινή. Όπως ο Μάρξ είχε περιγράψει την περιοδικότητα μέσα στην οποία ενυπάρχει η ιστορία στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο: “οτιδήποτε στέρεο διαλύεται στον αέρα” (Everything solid melts into air). Η αρένα της ταξικής πάλης είναι πάντα ανοικτή στον καπιταλισμό. Με την επόμενη βουτιά της παγκόσμιας οικονομίας ή με ένα γεγονός όπως η δολοφονία του Π. Φύσσα, η παρούσα σταθερότητα την οποία επικαλείται η κυβέρνηση του Σαμαρά μπορεί να μετατραπεί ξανά σε κόλαση και αβεβαιότητα. Γεγονότα σαν και αυτά μπορούν να αναζωπυρώσουν ξανά τη λαϊκή αντίσταση και να ανάγουν ξανά την οργανωμένη φασιστική βία ως απόλυτα αναγκαία για την επιβίωση του καπιταλισμού.

 

Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την Νούρια Αλβάρεθ που έχει διαβάσει το κείμενο και έχει εισηγηθεί σημαντικές αλλαγές.

 

[1] Βλέπε ‘Η Παγκόσμια Συσσώρευση Κεφαλαίου και η Περιοδολόγηση της μορφής του Καπιταλιστικού Κράτους’ WernerBonefeld, RichardGunn, andKosmasPsychopedis, OpenMarxism, 3 vols.(London ; Concord, Mass.: PlutoPress, 1992).

[2] Για μια ανάλυση των συνεπειών της σοσιαλδημοκρατικής εξουσίας πάνω στο εργατικό κίνημα και τους κοινωνικούς αγώνες ,βλέπε: Simon Clarke, Keynesianism, Monetarism and the Crisis of the State.(Aldershot: Elgar, 1988).

[3] Για μια ανάλυση της διαδικασίας με την οποία το χρήμα μετατρέπεται σε προσταγή πάνω στην εργασία βλέπε ChristianMarazzi, ‘MoneyintheWorldcrisis: Thenewbasisofcapitalistpower’ Werner Bonefeld and John Holloway, Global Capital, National State, and the Politics of Money(New York: St. Martin’s, 1995).

[4] Για μια επεξήγηση του ρόλου της μισθωτής εργασίας στην αναπαραγωγή του καπιταλισμού βλέπε ‘Simon Clarke, Marx, Marginalism and Modern Sociology : From Adam Smith to Max Weber, 2nd ed.(Houndmills, Basingstoke, Hampshire: Macmillan, 1991).

[5] Για το πώς συνδέεται ιστορικά η χρηματιστικοποίησητης οικονομίας με την παραγωγή κρίσεων στον καπιταλισμό, βλέπε: Werner Bonefeld, Alice Brown, and Peter Burnham, A Major Crisis?: The Politics of Economic Policy in Britain in the 1990s (Brookfield, VT: Dartmouth Pub. Co., 1995).

[6] Για μια βαθιά ανάλυση για το πώς ο νεοφιλελευθερισμός προσπαθεί να αποπολιτικοποιήσει την διαδικασία αλλαγής των πολιτικών δομών προς όφελος του κεφαλαίου βλέπε Peter Burnham, ‘’Towards a Political Theory of Crisis: Policy and resistance across Europe’’, New Political Science, 33.4 (2011), 493; Bonefeld, W. ‘On the state of money and law: European Integration and Ordo- liberal ideas’. Paper Presented at the Conference of Socialist Economics (CSE),University of York, 1 March , (2013)

[7] Βλέπε Simon Clarke ‘A neoliberal theory of Society’ in Alfredo Saad-Filho and Deborah Johnston, Neoliberalism : A Critical Reader(London ; Ann Arbor, MI: Pluto Press, 2005).

 

ΒΙΒΛΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ
Bonefeld,W. ‘On the state of money and law: European Integration and Ordo- liberal ideas’. Paper Presented at the Conference of Socialist Economics (CSE),University of York, 1 March , (2013)
Bonefeld, W., ‘Free Economy and Strong State’, Capital& Class, 34.1 (2010):15-24
Bonefeld, Werner. The Recomposition of the British State During the 1980s. Aldershot, Hants, England ; Brookfield, Vt., USA: Dartmouth, 1993.
Bonefeld, Werner, Alice Brown, and Peter Burnham. A Major Crisis? : The Politics of Economic Policy in Britain in the 1990s. Brookfield, VT: Dartmouth Pub. Co., 1995.
Bonefeld, Werner, Richard Gunn, and Kosmas Psychopedis. Open Marxism. 3 vols London ; Concord, Mass.: Pluto Press, 1992.
Bonefeld, Werner, and John Holloway. Global Capital, National State, and the Politics of Money. New York: St. Martin’s, 1995.
Burnham,P.’Towards a Political Theory of Crisis: Policy and resistance across Europe’’, New Political Science, 33.4 (2011), 493
Clarke, Simon,.’A neoliberal Theory of Society’. in Neoliberalism : A Critical Reader, edited by Saad-Filho, Alfredo, and Deborah Johnston, 48-58 . London ; Ann Arbor, MI: Pluto Press, 2005.
Clarke, Simon. Keynesianism, Monetarism and the Crisis of the State. Aldershot: Elgar, 1988.
———. Marx’s Theory of Crisis. Houndmills, Basingstoke, New York: Macmillan ;St.Martin’s Press, 1994.
———. Marx, Marginalism and Modern Sociology : From Adam Smith to Max Weber. 2nd ed. Houndmills, Basingstoke, Hampshire: Macmillan, 1991.
———. The State Debate. Capital and Class. London: Macmillan, 1991.
Marx, Karl, Friedrich Engels, and Frederic L. Bender. The Communist Manifesto. Norton Critical Editions in the History of Ideas. 2nd ed. NewYork, N.Y.: W.W. Norton&Co., 2013.Ch.1

Creative Commons License
ΝΑΖΙ; Μπα…όχι ακόμα! τα καταφέρνουμε καλύτερα μόνοι μας. by Kyriakos Makromallis is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Unported License.

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

1 Comment

  1. Panayiotis 2013/10/08 at 20:51

    πολύ ωραίο κείμενο, με άποψη. αναλύει τα πεπραγμένα πέρα από την πεπατημένη.

Leave A Response