Friday 19th July 2019
x-pressed | an open journal
January 28, 2014
January 28, 2014

“Οι πολιτικοί όφειλαν να υπακούσουν το πλήθος”: Συνέντευξη για τις διαδηλώσεις στο Κίεβο

Translator: Eleni Nicolaou
Source: libcom.org  Categories: Dialogues, Protest
This article is also available in: enpl
“Οι πολιτικοί όφειλαν να υπακούσουν το πλήθος”: Συνέντευξη για τις διαδηλώσεις στο Κίεβο

“Οι πολιτικοί όφειλαν να υπακούσουν το πλήθος”: Συνέντευξη για τις διαδηλώσεις στο Κίεβο
Αυτή η συνέντευξη με ένα σύντροφο από την Αυτόνομη Ένωση Εργαζομένων στο Κίεβο έγινε στις 28 Ιανουαρίου 2014. Ρίχνει φως στα γεγονότα της πλατείας Ανεξαρτησίας: τις αιτίες των διαδηλώσεων, την εστίασή τους στο μισητό πρόεδρο, τις διαφορές με την «πορτοκαλί επανάσταση», το ρόλο της δεξιάς, την αδυναμία των κοινωνικών αγώνων και τα πιθανά σενάρια.

Κοιτάζοντας τις φωτογραφίες από το Κίεβο, φαίνεται ότι στα οδοφράγματα βρίσκονται άνθρωποι κάθε είδους. Τι τους ενώνει, κατά τη γνώμη σας; Τι συζητούν όλοι αυτοί που είναι στα οδοφράγματα και όσοι τους υποστηρίζουν; Τα πρακτικά ζητήματα της σύγκρουσης με τους μπάτσους και μόνο; Ή υπάρχουν συνελεύσεις ή άλλες μορφές «οργανωμένων» συζητήσεων, στα οδοφράγματα ή αλλού;

Το βασικό κίνητρο των διαδηλώσεων, αυτή τη στιγμή, είναι η εξαιρετικά χαμηλή δημοτικότητα του προέδρου. Φυσικά, οι πραγματικοί λόγοι είναι η οικονομική κρίση, η κοινωνική ανισότητα, η διαφθορά, η αποσύνθεση των κοινωνικών υπηρεσιών, η φτώχεια, η ανεργία – οι συνήθεις λόγοι που κάνουν τους ανθρώπους να βγαίνουν στους δρόμους, αυτό τον καιρό. Αυτό δεν είναι ένα αριστεριστικό κλισέ. Οι άνθρωποι όντως μιλούν για όλα αυτά τα ζητήματα. Ωστόσο, η δύναμη που τους έκανε να σηκωθούν απ’ τον καναπέ και να βγουν να διαμαρτυρηθούν φωναχτά είναι τα αισθήματά τους προς τον πρόεδρο Γιανουκόβιτς. Η απαίτηση για παραίτηση του προέδρου είναι το νούμερο ένα ζητούμενο. Δυστυχώς, αυτό είναι το πιο ριζοσπαστικό πράγμα που μπορούν πραγματικά να σκεφτούν οι άνθρωποι.

Το δεύτερο είναι το μεγάλο μίσος προς τις αστυνομικές δυνάμεις. Αλλά και πάλι, οι διαδηλωτές δεν βρίσκουν κάτι κακό στο γεγονός ότι ένας από τους ηγέτες τους- ο Yuriy Lutsenko –χρημάτισε στο παρελθόν Υπουργός Εσωτερικών. Υπήρχε και τότε η Berkut και άλλες ειδικές αστυνομικές δυνάμεις και ο ίδιος ο Lutsenko είχε δηλώσει ότι θα διαλύσει τους διαδηλωτές με δακρυγόνα. Έτσι κι’ εδώ, οι διαμαρτυρίες κατά της αστυνομίας (έχει εξαιρετικά κακή φήμη σε όλες τις κοινωνικές τάξεις εδώ) διοχετεύονται σε σχετικά ανώδυνη κατεύθυνση.

Ο πρόεδρος, η κυβέρνησή του και η αστυνομία είναι τα βασικά αντικείμενα της συζήτησης, φαντάζομαι. Κύριο καθήκον των διαδηλωτών, όπως οι ίδιοι το βλέπουν, είναι να απαλλαγούν από το Κόμμα των Περιφερειών, τίποτα άλλο. Ψήγματα συνομιλιών αφορούν τη μετατόπιση της ισορροπίας δυνάμεων στο σύνταγμα από τον Πρόεδρο στο κοινοβούλιο. Αλλά φυσικά, τα κύρια θέματα συζήτησης είναι πράγματι τα πρακτικά ζητήματα -δακρυγόνα, τρόφιμα, ασπίδες, βόμβες μολότοφ, η τακτική των οδομαχιών και ατελείωτες φήμες – για την επικείμενη απειλή να τεθεί η χώρα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, για ελεύθερους σκοπευτές και ΜΑΤ (είτε είναι Ρώσοι είτε όχι, αν σκοπεύουν να συνεχίσουν τον αγώνα κλπ.).

Όσο για τις συνελεύσεις-όχι, δεν ξέρω τίποτα. Η κατάσταση είναι πάρα πολύ ρευστή και ασταθής για να μπορούν να γίνονται τέτοιου είδους πράγματα, υποθέτω. Οπότε δεν βλέπω καθόλου μορφές άμεσης δημοκρατίας να αναδεικνύονται στα οδοφράγματα αυτή τη στιγμή.

Φαίνεται ότι υπάρχουν πολλές επιθέσεις ή καταλήψεις κυβερνητικών κτιρίων, αλλά η «φυσιολογική» ζωή της πόλης συνεχίζεται. Είναι όντως έτσι; Δηλαδή, στο Κίεβο, ο κόσμος δουλεύει τη μέρα και μαζεύεται στα οδοφράγματα το βράδυ; Ποιες άλλες μορφές διαμαρτυρίας διαδραματίζουν κάποιο ρόλο; Έχω ακούσει για πανεπιστημιακές σχολές που έχουν καταληφθεί. Γίνεται τίποτα στους χώρους δουλειάς για τις καθυστερήσεις ή τις μη καταβολές μισθών, για παράδειγμα;

Ναι, αυτό είναι αλήθεια. Μόνο το κέντρο του Κιέβου επηρεάζεται από τις διαδηλώσεις. Σε άλλες περιοχές, οι επιχειρήσεις λειτουργούν κανονικά, τίποτα δεν έχει διακοπεί. Υπήρξαν προσπάθειες να κηρυχθεί γενική πολιτική απεργία, αλλά απέτυχαν παταγωδώς: η αντιπολίτευση δεν έχει τα μέσα για κάτι τέτοιο, καμία πολιτική οργάνωση δεν έχει ένα πανεθνικό δίκτυο πυρήνων στους χώρους δουλειάς αλλά και οι άνθρωποι οι ίδιοι, απλά, δεν είναι συνηθισμένοι σε τέτοια πράγματα, όπως η απεργία. Η μόνη δύναμη που θα μπορούσε να το κάνει αυτό θεωρητικά – η παλιά γραφειοκρατική Ομοσπονδία των Συνδικάτων της Ουκρανίας – είναι ουδέτερη. Η ένωση φοιτητών Άμεση Δράση προσπαθεί να οργανώσει μια φοιτητική απεργία – μέχρι στιγμής έχουν εν μέρει καταφέρει να το κάνουν αυτό μόνο σε ένα πανεπιστήμιο, την Ακαδημία Kyiv-Mohyla. Οπότε, ναι, οι περισσότεροι άνθρωποι δουλεύουν ή σπουδάζουν, και περνούν τον ελεύθερο χρόνο τους στα οδοφράγματα.

Υπάρχει μια ομάδα πρωτοβουλίας που ονομάζεται Automaidan – ιδιοκτήτες αυτοκινήτων που χρησιμοποιούν τα οχήματά τους για να παρεμποδίζουν την κυκλοφορία, ειδικά κοντά σε σημαντικούς κυβερνητικούς χώρους ή κοντά στις κατοικίες των ανθρώπων της εξουσίας. Μια ακόμη μορφή διαμαρτυρίας είναι το μποϊκοτάζ των προϊόντων που κατασκευάζονται από τους καπιταλιστές που πρόσκεινται στο Κόμμα των Περιφερειών. Αυτό αποδείχθηκε σχετικά επιτυχημένο, σύμφωνα τουλάχιστον με ορισμένες αναφορές.

Μέχρι τώρα, μόνο μια κατάληψη έγινε σε ένα πανεπιστήμιο αλλά κι’ αυτήν δεν είμαι σίγουρος ότι μπορεί κανείς να την πει κατάληψη. Οι σύντροφοί μας από την Άμεση Δράση όντως προσπαθούν να καταλάβουν ολόκληρη την πανεπιστημιούπολη και να μπλοκάρουν όλες τις δραστηριότητες, αλλά από όσο έχω καταλάβει δεν υπάρχει ακόμα κατάληψη στην πράξη.

Διαμαρτυρίες στους χώρους εργασίας που αφορούν μισθούς κ.λ.π., δεν έχουν, μέχρι στιγμής, συνδεθεί με τις πολιτικές διαμαρτυρίες. Για παράδειγμα, οι εργαζόμενοι της Kyivpastrans – της δημοτικής επιχείρησης που ελέγχει τις αστικές συγκοινωνίες – πραγματοποίησαν διαδηλώσεις διαμαρτυρίας το Δεκέμβριο, κάποιες αριστερές οργανώσεις τους βοήθησαν, αλλά δεν έφτασαν μέχρι του σημείου να κηρύξουν λευκή απεργία και δεν προσχώρησαν στο Maidan. Η αλήθεια είναι ότι η τοπική κυβέρνηση έκανε τα πάντα για να τους πληρώσει όλα τα οφειλόμενα, ώστε να τους ηρεμήσει.

Μία από τις τελευταίες μεγάλες κινητοποιήσεις στην Ουκρανία ήταν η “πορτοκαλί επανάσταση”. Σε σύγκριση μ’ αυτήν, τι έχει αλλάξει σήμερα; Αναφέρεται κανείς σ’ αυτή την “ιστορία”; Τι λένε οι διαδηλωτές για τη «δημοκρατία»; Και τι ελπίζουν με την ένταξη στην ΕΕ;

Πρώτα απ ‘όλα, η «πορτοκαλί επανάσταση» ήταν μια ιδιαίτερα προσωποποιημένη διαμαρτυρία. Ο κόσμος είχε ένα συγκεκριμένο στόχο – να τοποθετήσει τον αρχηγό τους, Βίκτορ Γιουσένκο, στη θέση του προέδρου. Ο μηχανισμός του Γιουσένκο είχε τον απόλυτο έλεγχο του πλήθους και οργάνωνε τα πάντα απρόσκοπτα. Τώρα, οι τρεις ηγέτες της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης δεν έχουν την εμπιστοσύνη της πλειοψηφίας των διαδηλωτών. Εκπροσωπούν το Maidan στις διαπραγματεύσεις με τον Πρόεδρο, αλλά για πολλούς δεν είναι σίγουρο ότι έχουν εντολή γι ‘αυτό. Για παράδειγμα, την περασμένη Πέμπτη αποδοκιμάστηκαν από το πλήθος και το Maidan δεν αποδέχθηκε τους όρους που είχαν συμφωνηθεί με τον Γιανουκόβιτς. Οπότε, οι πολιτικοί, θέλοντας και μη, έπρεπε να υπακούσουν το πλήθος. Γενικά, οι άνθρωποι είναι πολύ πιο ριζοσπαστικοί από τους «εκπροσώπους» τους. Η όλη κινητοποίηση του Νοεμβρίου αποτέλεσε έκπληξη για αυτούς κι’ από τότε δεν έχουν καταφέρει να κυριαρχήσουν στα γεγονότα και να αναλάβουν ηγετικό ρόλο. Το κενό αυτό στιγμιαία καλύφθηκε από τις ομάδες της ακροδεξιάς.

Μια άλλη διαφορά είναι ότι το 2004, η γκάμα των υπό συζήτηση θεμάτων ήταν πολύ ευρύτερη. Ολόκληρη η «επανάσταση» ήταν αφιερωμένη στις προεδρικές εκλογές, αλλά μπορούσε κάποιος να προτείνει μια αριστερή ατζέντα, να γίνει κουβέντα πάνω σε κοινωνικά και οικονομικά θέματα. Από την άποψη αυτή, η διαμαρτυρία εκείνη ήταν πολύ πιο αντισυμβατική από τη σημερινή. Σήμερα, η κουβέντα περιορίζεται μόνο στα θέματα της αστικής πολιτικής. Οποιαδήποτε προσπάθεια να προβληθούν άλλα θέματα κινδυνεύει να χαρακτηριστεί «προβοκατόρικη».

Δεν θα έλεγα ότι ο κόσμος κάνει πολλούς παραλληλισμούς ανάμεσα στα γεγονότα του 2004 και τις σημερινές διαδηλώσεις. Πρώτα απ ‘όλα, τα τελευταία δέκα χρόνια εμφανίστηκε μια καινούργια γενιά νέων ανθρώπων που τότε ήταν παιδιά. Και τώρα αποτελούν σημαντικό κομμάτι των κινητοποιήσεων. Απ’ την άλλη, ο Βίκτορ Γιουσένκο αποδείχθηκε μεγάλη απογοήτευση για όλους τους συμμετέχοντες στην «πορτοκαλί επανάσταση».

Οι διαδηλωτές φυσικά λένε ότι θέλουν μια πραγματική (αστική) δημοκρατία, με κράτος δικαίου κλπ. Φαντάζονται ότι το μόνο που τους χωρίζει από αυτό το ιδανικό είναι ο Βίκτορ Γιανουκόβιτς, και είναι πεπεισμένοι ότι η ένταξη στην ΕΕ είναι συνώνυμη με τη δημοκρατία, την ευημερία και όλα τα άλλα καλά πράγματα. Η ΕΕ είναι ο μύθος που ενσωματώνει όλες τις ελπίδες τους. Ενώ η Ρωσία είναι η Μόρντορ σ ‘αυτή τη μυθολογική θέαση του κόσμου.

Δεξιά κόμματα και φασιστικές ομάδες παίζουν ρόλο στις κινητοποιήσεις. Πόσο σημαντικά είναι στην πραγματικότητα; Έχουν μεγάλη υποστήριξη; Ποια η σχέση τους με άλλους διαδηλωτές;

Το ακροδεξιό κόμμα Svoboda είναι η πιο οργανωμένη από τις τρεις μεγάλες πολιτικές δυνάμεις που προσπαθούν να ελέγξουν τις διαδηλώσεις. Είναι το μόνο κόμμα που έχει πραγματικά ζωντανά κύτταρα σε διάφορες περιοχές, πραγματική ακτιβιστική βάση. Έτσι, ως το πιο οργανωμένο και πιο ιδεολογικοποιημένο από τα τρία, είναι αυτό που έχει το μεγαλύτερο κέρδος. Εκτός από το Svoboda, υπάρχει ένας συνασπισμός- ομπρέλα νεοναζιστικών ένοπλων ομάδων, ο Δεξιός Κλάδος. Διαμορφώθηκαν στην αρχή των κινητοποιήσεων και ήδη έχουν καταφέρει να καταλάβουν εξέχουσα θέση και να κερδίσουν τη συμπάθεια των απολίτικων και φιλελεύθερων πολιτών. Είναι γνωστοί κυρίως για την επιδεικτική τους επιθετικότητα και την πολεμόχαρη στάση τους και το κοινό δεν βλέπει τίποτα κακό σ’ αυτούς τους χαριτωμένους νεαρούς πατριώτες. Τον τελευταίο καιρό, το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται και σε άλλες περιοχές, όπου νεοναζί χούλιγκαν του ποδοσφαίρου αναδείχθηκαν ως η κύρια δύναμη που συγκρούεται με την αστυνομία και τους φιλοκυβερνητικούς τραμπούκους.

Η ηγεμονία των φασιστών ήταν αδιαμφισβήτητη μέχρι τις 19 Ιανουαρίου, όταν στις κινητοποιήσεις προσχώρησαν και πολλοί άλλοι- απολίτικοι πολίτες, φιλελεύθεροι ακόμη και η αριστερά. Αυτό συνέβη επειδή η ατζέντα των κινητοποιήσεων μετατοπίστηκε προς την απαίτηση για κατάργηση των «δικτατορικών νόμων» που ψηφίστηκαν στις 16 Ιανουαρίου. Από τότε, χρειάστηκε να κάνουν ένα βήμα πίσω, αλλά, παρ ‘όλα αυτά, είναι προφανές ότι, μακροπρόθεσμα, αυτές οι κινητοποιήσεις θα ωφελήσουν σημαντικά την ακροδεξιά, όποιος κι’ αν είναι ο νικητής. Σε περίπτωση νίκης της αντιπολίτευσης, σίγουρα θα πάρουν με το μέρος τους τις αστυνομικές δυνάμεις, τις ειδικές υπηρεσίες κλπ. Αν κερδίσει ο Γιανουκόβιτς, οι μισοί Ουκρανοί θα γίνουν θερμοί υποστηρικτές της ακροδεξιάς ως της μόνης ριζοσπαστικής, υποτίθεται, πατριωτικής δύναμης που είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τον δικτάτορα.

Εν τω μεταξύ, οι αριστεροί ακτιβιστές προσχώρησαν κι’ αυτοί στις διαδηλώσεις μετά τις 19 Ιανουαρίου, επειδή οι νόμοι αυτοί θα τους βλάψουν επίσης σοβαρά. Δραστηριοποιήθηκαν στην προστασία των υποδομών, όπως φύλαξη των νοσοκομείων έκτακτης ανάγκης: παραμένουν εκεί για να εμποδίζουν την αστυνομία και τους τραμπούκους να απαγάγουν τους τραυματίες. Κινητοποιούνται επίσης για την υποκίνηση πολιτικής απεργίας, όπως αναφέρθηκε παραπάνω.

Απ’ έξω, η εξέγερση δείχνει να έχει πολλά κοινά με εκείνη της Κωνσταντινούπολης πέρσι (καλά, σίγουρα δεν είναι οι θερμοκρασίες ένα απ’ αυτά …). Μήπως οι διαδηλωτές στο Κίεβο και σε άλλα μέρη της Ουκρανίας βλέπουν κάποια σχέση με τις εξεγέρσεις σε όλο τον κόσμο τα τελευταία χρόνια;

Μπορεί να υπάρχουν πράγματι κάποιες ομοιότητες , αλλά από την υποκειμενική σκοπιά των Ουκρανών διαδηλωτών αυτές οι άλλες διαδηλώσεις δεν υπάρχουν. Βλέπουν τα γεγονότα ως ένα αμιγώς εθνικό αγώνα και προσπαθούν να τα ενσωματώσουν στην ουκρανική ιστορία, όχι στο παγκόσμιο κύμα διαμαρτυριών.

Τελευταίο, αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, έχετε ακολουθήσει το κίνημα από την αρχή, και έχω διαβάσει ορισμένες από τις δηλώσεις σας. Τι ελπίζετε απ’ αυτή την εξέγερση, ποια θετική έκβαση μπορείτε να φανταστείτε και ποιο θα ήταν το χειρότερο αποτέλεσμα; Τι είδους υποστήριξη περιμένετε απ’ έξω;

Όπως είπα, υπάρχουν δύο ενδεχόμενα. Το ένα είναι η νίκη του Γιανουκόβιτς, η οποία θα επιβάλει ένα σκληρό απολυταρχικό καθεστώς, στα πρότυπα των λατινοαμερικανικών δικτατοριών της δεκαετίας του 1970. Παρά ταύτα, θα είναι δύσκολο για τον Γιανουκόβιτς να κυβερνήσει τη χώρα, γιατί θα υποστηρίζεται από το μισό πληθυσμό, στην καλύτερη περίπτωση. Σε τέτοιες συνθήκες, δεν μπορούν να επιβιώσουν δικτατορίες. Ένα από τα πιθανά σενάρια, σ’ αυτή την περίπτωση, είναι η ανάδυση ενός ένοπλου παράνομου αντάρτικου κινήματος παρόμοιου με τον IRA στη Βόρεια Ιρλανδία του 1980 και του 1990.

Το άλλο ενδεχόμενο είναι η νίκη της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα μια αδύναμη αστική δημοκρατία, πολιτικά ασταθή, αλλά που θα διατηρεί τις βασικές ελευθερίες -όπως η Ουκρανία κατά την περίοδο 2005-2009. Μόνο που τώρα οι φασίστες θα είναι πολύ ισχυρότεροι τόσο στα λόμπυ της εξουσίας όσο και στους δρόμους.

Υπάρχει, βέβαια, και τρίτο σενάριο – ίσως το χειρότερο – ο γενικευμένος εμφύλιος πόλεμος μεταξύ της Δυτικής και Κεντρικής Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένου του Κιέβου, από τη μια και της Νότιας και Ανατολικής, από την άλλη. Φυσικά αυτό θα ήταν καταστροφικό, γιατί οι άνθρωποι θα πολεμούν για εθνικιστικές χίμαιρες και στις δύο πλευρές. Από την άλλη, αυτό εξακολουθεί να φαντάζει απίθανο, επειδή η Ουκρανία είναι μια τόσο μεγάλη βιομηχανική χώρα. Η ΕΕ, η Ρωσία και οι άλλες παγκόσμιες δυνάμεις είναι απίθανο να επιτρέψουν μια χαοτική εμπόλεμη ζώνη σε μια χώρα που διαθέτει βασικούς άξονες διέλευσης φυσικού αερίου και πετρελαίου, 15 ατομικούς αντιδραστήρες κ.λπ.

Νομίζω ότι σε τέτοιες συνθήκες, η καλύτερη μορφή υποστήριξης από το εξωτερικό θα ήταν η προσπάθεια να κάνει πίσω η ουκρανική κυβέρνηση , αλλά χωρίς να παρέχεται αλληλεγγύη προς την ακροδεξιά. Θα έλεγα ότι μηνύματα, όπως «στηρίζουμε τον αγώνα σας, αλλά όχι τους φασίστες σας», θα ήταν η καλύτερη μορφή πίεσης από το εξωτερικό.

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response