Sunday 21st July 2019
x-pressed | an open journal
July 10, 2014
July 10, 2014

Ποινικοποίηση της Μετανάστευσης στην Ελλάδα – μέρος II

Author: Anna Giralts Gris Translator: Eleni Nicolaou
Category: Borders
This article is also available in: esfrpt-pt
Ποινικοποίηση της Μετανάστευσης στην Ελλάδα – μέρος II

διαβάστε το πρώτο μέρος του άρθρου εδώ

Φυλακές εκτός νόμου

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με το Υπουργείο Δημόσιας Τάξης και Προστασίας του Πολίτη, υπάρχουν 6 επίσημα κέντρα κράτησης, αλλά πολλές μαρτυρίες, έρευνες και εκθέσεις αναφέρουν παρατεταμένες κρατήσεις σε αστυνομικά τμήματα και σε συνοριακούς σταθμούς –χώρους τελείως ακατάλληλους– ανεβάζοντας τον αριθμό σε 25 μέχρι στιγμής.

Σύμφωνα με στοιχεία της αστυνομίας, τον Φεβρουάριο του 2014 υπήρχαν 6.500 μετανάστες και αιτούντες άσυλο που κρατούνταν στα 6 «επίσημα» κέντρα (Αμυγδαλέζα, Κόρινθο, Κομοτηνή, Ξάνθη, Δράμα και Φυλάκιο) και 300 σε αστυνομικά τμήματα διάσπαρτα σε όλη τη χώρα.

Επισήμως τα ονομάζουν «εγκαταστάσεις πριν την επαναπροώθηση», αλλά οι περισσότεροι από τους κρατούμενους δεν επαναπροωθούνται ποτέ, αντίθετα, πολλοί από αυτούς, αφού περάσουν από αυτή την κόλαση, καταφέρνουν να πάρουν πολιτικό άσυλο. Γιατί λοιπόν κρατούνται; Η απάντηση δεν είναι απλή, αλλά νομίζω ότι μπορεί να συνοψιστεί σε μία λέξη: μπίζνες.

Η Ελλάδα έχει καταδικαστεί επανειλημμένα για παραβίαση των συνθηκών που προστατεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα καθώς και παραβίαση συμβάσεων που αφορούν στα δικαιώματα των αιτούντων άσυλο και, πάνω απ’ όλα, για την ταπεινωτική μεταχείριση των μεταναστών και των αιτούντων άσυλο που τελούν υπό κράτηση. Φορείς όπως το CPT (Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων), και, πιο πρόσφατα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο, χαρακτηρίζουν τις συνθήκες απάνθρωπες και καταγγέλλουν συνεχείς κακοποιήσεις και βασανιστήρια. Στην έκθεση του ΕΣΠ (Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες) θα βρείτε μια πολύ καλή περίληψη όλων των αναφορών και των καταγγελιών που έχουν γίνει μέχρι στιγμής, όπως και στη βιβλιογραφία του Global Detention Project.

Αυτές οι φυλακές λειτουργούν κάτω από ένα μεταβαλλόμενο νομικό πλαίσιο, όπου φαίνεται ότι η μοναδική του στόχευση είναι η ποινικοποίηση και η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ταλαιπωρία των μεταναστών. Τα νομικά άρθρα που συνεχώς εισάγονται και τροποποιούνται γίνονται όλο και πιο ξενοφοβικά και ρατσιστικά, και όλο και περισσότερο προκαλούν πόνο και αποκλεισμούς.

Στην Ελλάδα, συλλαμβάνονται συστηματικά μετανάστες και αιτούντες άσυλο που δεν έχουν χαρτιά, αλλά συλλαμβάνονται και όσοι θεωρούνται ότι αποτελούν κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Ο μέγιστος χρόνος κατά τον οποίον ένας μετανάστης ή αιτών άσυλο μπορεί να κρατείται είναι έως 18 μήνες, μια εξαίρεση της πολιτικής επαναπατρισμού της ΕΕ που στην Ελλάδα έχει γίνει κανόνας. Αλλά το πρόσφατο μέτρο που υιοθετήθηκε, καθιστά αυτό το χρονικό διάστημα απεριόριστο. Τον Φεβρουάριο του 2014, συμπληρωνόταν το νόμιμο ανώτατο όριο των 18 μηνών κράτησης των πρώτων συλληφθέντων από την επιχείρηση «Ξένιος Ζευς» και η κυβέρνηση σκαρφίστηκε ένα καινούριο νόμικό μέτρο: θα μπορούσαν να κρατούνται επ ‘αόριστον όσοι δεν συνεργάζονται με τον Νόμο, αυξάνοντας, έτσι, το βασανιστήριο της κράτησης σε απάνθρωπες συνθήκες χωρίς να γνωρίζουν για πόσο καιρό.

Απάνθρωπες συνθήκες

Η Ρεβέκκα Χαρμς, πρόεδρος της Ομάδας των Πρασίνων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε πρόσφατη επίσκεψή της στην Ελλάδα, τον Νοέμβριο του 2013, κατήγγειλε την εξής βαρβαρότητα: «Είναι απαράδεκτο, οι άνθρωποι στα στρατόπεδα κράτησης πεινούν, δεν έχουν επαρκή τροφή, το είδα με τα μάτια μου. Δεν έχουν καμία ιατρική φροντίδα και ούτε την παραμικρή σχέση με τον έξω κόσμο. Είναι κάτι που η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να γίνει ανεχτό».

Η πιο πρόσφατη έκθεση για τις συνθήκες στα κέντρα κράτησης, τον Απρίλιο του 2014, έχει δημοσιευθεί από τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα (ΓΧΣ) της Ελλάδας, μαζί με ένα συγκλονιστικό βίντεο:

Οι πιο συχνές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ελλάδα είναι οι εξής:

  • Κράτηση χωρίς δίκη.
  • Παράτυπες διαδικασίες, χωρίς μεταφράσεις, χωρίς δικηγόρους, χωρίς καμία πληροφόρηση σχετικά με τη διάρκεια της κράτησης ή με τις διαδικασίες για το άσυλο.
  • Βασανιστήρια, εξευτελισμοί και σεξουαλική κακοποίηση από αστυνομικούς.
  • Ανθυγιεινές συνθήκες στα κέντρα.
  • Ελάχιστος ή καθόλου προαυλισμός.
  • Πολύ περιορισμένη πρόσβαση σε λουτρό, παντελής έλλειψη προϊόντων υγιεινής και ζεστού νερού. 
  • Ελάχιστης ποσότητας και αξιοθρήνητης ποιότητας τροφή.
  • Έλλειψη επαφής με τον έξω κόσμο.

Αυτές οι καταγγελίες αφορούν κυρίως τα κέντρα κράτησης που υποτίθεται ότι προορίζονται για τη φιλοξενία μεταναστών και προσφύγων. Αλλά παρατεταμένες κρατήσεις παρατηρούνται και σε αστυνομικά τμήματα, όπως μας διηγείται ο Μπάχμαν, πρόσφυγας από το Ιράν, που μετά δύο συλλήψεις και αφού πέρασε 3 μήνες χωρίς να δει το φως του ήλιου στο υπόγειο του αστυνομικού τμήματος στη συνοικία του Κολωνού στην Αθήνα, πήρε πολιτικό άσυλο. Ο Μπάχμαν μας διηγείται πώς φέρονται στους αιτούντες άσυλο : «Έκανε τρομερή ζέστη, ήμασταν σε ένα υπόγειο κελί. Δεν ήταν στρατόπεδο, ήταν κελιά στα αστυνομικά τμήματα και τα περισσότερα στο υπόγειο. Τον χειμώνα έκανε πολύ κρύο, λόγω της υγρασίας, ενώ το καλοκαίρι η ζέστη ήταν ασφυκτική, η έλλειψη εξαερισμού έκανε τον αέρα αποπνικτικό. Δεν υπήρχε πρόσβαση σε εξωτερικό χώρο, δεν υπήρχε κανενός είδους προαύλιο. Επιτρεπόταν η τουαλέτα μόνο δυο φορές τη μέρα για 2 ώρες. Από τις 10 το πρωί ως τις 12 και από τις 4 το απόγευμα ως τις 6. Ήμασταν κάπου 20 με 25 από διαφορετικά μέρη: Ιράν, Αφγανιστάν, Πακιστάν, Μπαγκλαντές, Συρία …». Αλλά για τον Μπάχμαν το χειρότερο δεν ήταν οι συνθήκες κράτησης, ήταν το να μη ξέρεις για πόσο χρονικό διάστημα θα σε κρατούσαν σε αυτές τις συνθήκες:

Μπάχμαν, ιρανός πρόσφυγας

«Το χειρότερο είναι ότι δεν ξέρεις τι θα σου κάνουν. Η αστυνομία ποτέ δεν δίνει καμιά πληροφορία, δεν σου λένε αν θα σε κρατήσουν 3 μήνες ή 1 χρόνο, ή εάν θα σε απελάσουν. Μπορείς να πάς για ύπνο το βράδυ και όταν ξυπνήσεις το πρωί κάποιος να έχει εξαφανιστεί. Η αστυνομία τους παίρνει, τους απελαύνει».

Μετά από αυτή την κόλαση που έζησε, ο Μπάχμαν πήρε πολιτικό άσυλο, ακόμα κι έτσι, όμως, με το χαρτί στο χέρι και την επίσημη αφαίρεση του ονόματός του από την «εγκληματική κατηγορία», το μέλλον του είναι αβέβαιο, το ελληνικό σύστημα δεν προβλέπει μια σαφή πορεία ή ένα δίκτυο υποστήριξης για να ξεκινήσει μια νέα ζωή ως πρόσφυγας.

Μπάχμαν, ιρανός πρόσφυγας

«Είναι τρομερό, τελικά, με ή χωρίς χαρτιά, εξακολουθείς να είσαι ένα τίποτα. Για ποιο έγκλημα σε φυλακίζουν για 18 μήνες; Επειδή άφησες μια χώρα γεμάτη προβλήματα ή για να ξεφύγεις από το θάνατο; Εδώ, σε φυλακίζουν γι’ αυτά τα αδικήματα, μόνο που, σαφώς, δεν πρόκειται για αδικήματα.»

Κακοποίηση, βασανιστήρια και θάνατοι

Ο Mohammad είναι ανήλικος, παρά το γεγονός ότι είναι 16 χρονών, κρατήθηκε για 18 μήνες σε κέντρο ανηλίκων, σε άθλιες συνθήκες και στη συνέχεια πήρε πολιτικό άσυλο, αυτή είναι η μαρτυρία του:

«Έχω δει πολλά δεινά, είδα κάποιον να κόβει μόνος του τον λαιμό του με ένα μαχαίρι και κανείς δεν έτρεξε να βοηθήσει. Η αστυνομία είπε: ασ’ τον να πεθάνει.»

Ο Mohammad διηγείται ακόμη πως η αστυνομία τους ξυπνούσε το βράδυ, τους έβαζε στη σειρά έξω από τα κελιά και τους χτυπούσε με γκλομπς. Οι ξυλοδαρμοί και τα βασανιστήρια, σωματικά και ψυχολογικά, είναι θεσμοθετημένες πρακτικές και εφαρμόζονται με διάφορες μεθόδους. Ο Αμπάς, αιτών άσυλο από το Αφγανιστάν, μας διηγείται κι αυτός την εμπειρία του:

«Η κατάσταση ήταν πολύ δύσκολη. Αφού πέρασα δύο μήνες στο αστυνομικό τμήμα στη Γλυφάδα, με πήγαν στον Ασπρόπυργο και στους 6 μήνες που ήμουν εκεί δεν αντίκρισα ήλιο. Μετά από αυτούς τους 6 μήνες με πήραν από το κέντρο και με πήγαν στην Κομοτηνή, όπου μπόρεσα να ξαναδώ τον ήλιο και συνειδητοποίησα ότι ήμουν ακόμα ανθρώπινο πλάσμα».

Η απουσία ιατρικής περίθαλψης και οι αυτοκτονίες

Οι θάνατοι κρατουμένων ήταν επίσης στην επικαιρότητα τον τελευταίο χρόνο. Οι δύο τελευταίες περιπτώσεις σημειώθηκαν στο κέντρο κράτησης της Κορίνθου. Και στις δύο περιπτώσεις, η απουσία ιατρικής φροντίδας και η αμέλεια ήταν τα αίτια των θανάτων.

Ο Farhad πέρασε 18 μήνες στον τομέα της Κορίνθου και αποκάλυψε εδώ κάποιες περιπτώσεις ιατρικής αμέλειας. Όταν ήταν εκεί, τράβηξε σκηνές που χρησίμευσαν για να καταδείξουν τις συνθήκες και να παράσχουν τις μαρτυρίες για τις περιπτώσεις των αποπειρών αυτοκτονίας που σημειώθηκαν στο κέντρο. Ο Farhad μας διηγείται την περίπτωση ενός συγκρατούμενού του: «Είχε νεφρικά προβλήματα, πριν ακόμη έρθει στο κέντρο τα νεφρά του ήταν ήδη κατεστραμμένα. Μετά από λίγο άρχισε να χειροτερεύει γιατί δεν του παρασχέθηκε καμία ιατρική θεραπεία, δεν υπήρχε γιατρός να τον επισκεφθεί και γι’ αυτό πέθανε».

Ο πρώην γενικός γραμματέας των Γιατρών του Κόσμου στην Ελλάδα, Νικήτας Κανάκης, εξηγεί τις δυσκολίες που έχει η ομάδα του να εργαστεί στον τομέα της Κορίνθου. Οι γιατροί δεν έχουν άμεση πρόσβαση στους ασθενείς, μπορούν να τους επισκεφθούν μόνο αν το αίτημα του ασθενούς γίνει δεκτό από τη φρουρά. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τις σκληρές συνθήκες που περιγράφονται πιο πάνω και την αβεβαιότητα σχετικά με το χρόνο κράτησης δημιουργεί ακραίες καταστάσεις. Σύμφωνα με τον Κανάκη, «οι άνθρωποι ζουν κάτω από τεράστια πίεση που επηρεάζει την ψυχική τους ισορροπία, τον τρόπο που βλέπουν τα πράγματα, γι’ αυτό έχουμε τόσες πολλές απόπειρες αυτοκτονίας. Πρόκειται για ένα είδος Γκουαντάναμο».

Εξεγέρσεις και απεργίες πείνας

Κατά τη διάρκεια του 2013, σημειώθηκαν αρκετές εξεγέρσεις, και, πρόσφατα, τον Απρίλιο του 2014, υπήρξαν έντονες διαμαρτυρίες, λόγω της εφαρμογής του νέου νόμου, σύμφωνα με τον οποίο οι κρατούμενοι στα διάφορα κέντρα γνώριζαν ότι έπρεπε να περάσουν ένα απροσδιόριστο χρονικό διάστημα σ’ αυτά.

Ο άλλος τρόπος για να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους και να καταγγείλουν τις κακές συνθήκες στις οποίες ζουν οι κρατούμενοι είναι η απεργία πείνας, αλλά οι περισσότερες διακόπτονται με ξυλοδαρμούς. Όταν ο Farhad και οι σύντροφοί του ξεκίνησαν απεργία πείνας στο στρατόπεδο της Κορίνθου και έραψαν το στόμα τους, οι αστυνομικοί τους μετέφεραν στο νοσοκομείο και μετά από ξυλοδαρμό τους αφαίρεσαν τα ράμματα από το στόμα για να τους αναγκάσουν με αυτό τον άγριο τρόπο να σταματήσουν την απεργία. Στο βίντεο μπορείτε να δείτε την κατάθεσή τους.

Ιδιωτικοποίηση και μπίζνες

Η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε την ιδιωτικοποίηση της ασφάλειας σε δύο από τα στρατόπεδα, και έχουν ήδη αρχίσει οι προσφορές από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένης και της απάνθρωπης βρετανικής πολυεθνικής G4S, κορυφαίας στον τομέα της ασφάλειας και της εγκληματικότητας.

Η ποινικοποίηση της μετανάστευσης και ο εκφοβισμός του πληθυσμού ανταποκρίνεται σε έναν στόχο ευρύτερο από την απλή «αναχαίτιση των μεταναστευτικών ροών»· ανταποκρίνεται και στα οικονομικά συμφέροντα, μια και πρόκειται για πολύ κερδοφόρα επιχείρηση που κατακτά όλο και μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς. Το 2009, ο κύκλος εργασιών της «παγκόσμιας ασφάλειας» εκτιμήθηκε στα 450 εκατομμύρια €, και αφορά σε επιχειρήσεις επιτήρησης, σε συστήματα ασφαλείας, σε πτήσεις απέλασης, στη διαχείριση και ασφάλεια των φυλακών κ.α.

Οι σκληρές τεχνικές καταστολής που οι κυβερνώντες και οι επιχειρηματίες εφαρμόζουν σε βάρος των μεταναστών και των αιτούντων άσυλο είναι τεχνικές που θα καθιερωθούν στο σύστημα, θα τελειοποιηθούν και θα εφαρμοστούν στο σύνολο του πληθυσμού.

διαβάστε το πρώτο μέρος του άρθρου εδώ

Countries:

Tags:
Creative Commons License
Ποινικοποίηση της Μετανάστευσης στην Ελλάδα – μέρος II by Anna Giralts Gris is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Unported License.

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response