Monday 17th December 2018
x-pressed | an open journal
August 5, 2014
August 5, 2014

Πορτογαλία: Είναι η Banco Espírito Santo (Τράπεζα Αγίου Πνεύματος) σταλμένη από τον Θεό;

Author: Renato Guedes Translator: Eleni Nicolaou
Source: Revista Rubra  Category: On the crisis
This article is also available in: enpt-pt
Πορτογαλία: Είναι η Banco Espírito Santo (Τράπεζα Αγίου Πνεύματος) σταλμένη από τον Θεό;

Αυτό που έγινε γνωστό αυτή την εβδομάδα –και το γνωρίζαμε ως γεγονός από την Κυριακή το βράδυ– ήταν η χρεωκοπία της BES[1]. Γνωρίζαμε επίσης ότι η κυβέρνηση προφανώς μοιράζει τα περιουσιακά στοιχεία (της τράπεζας) σε δύο κατηγορίες: στην πρώτη περιλαμβάνει εκείνους που έχουν περισσότερα δικαιώματα, δηλ. τους καταθέτες και τους κατόχους ομολογιακών δανείων που εκδόθηκαν από την BES και στην δεύτερη τους κατόχους τίτλων μειωμένης εξασφάλισης και τους μετόχους. Η πρώτη είναι αυτή που ονομάζει «καλή τράπεζα» και η δεύτερη αυτή που ονομάζει «κακή τράπεζα».

Το πρώτο ερώτημα που μου γεννιέται είναι: πόσο κακή είναι αυτή η «κακή τράπεζα»; Αυτό το ερώτημα μπορεί να απαντηθεί μόνο αφού γίνει γνωστό σε ποιον ανήκουν αυτά που αποτελούσαν περιουσιακά στοιχεία –μέχρι στιγμής το μόνο πράγμα για το οποίο μπορούμε να είμαστε βέβαιοι είναι ότι έχουν αξία– της GES[2], στην «κακή τράπεζα» ή στην «καλή τράπεζα». Δεν το γνωρίζουμε αυτό.  Ας πάρουμε το χειρότερο σενάριο, το οποίο δεν έχει επιβεβαιωθεί ακόμα. Για κάποιο λόγο, ο Pedro Lino, διαχειριστής του χρηματιστή Dif. Broker, σε δήλωσή του προς το Jornal de Negócios (Business Newspaper) της 4/8, λέει ότι: «ακόμα, το γεγονός ότι το κεφάλαιο των μετόχων δεν έχει εξανεμιστεί εντελώς είναι θετικό, σε αντίθεση με ό, τι έχει ήδη συμβεί στην πτώχευση ευρωπαϊκών τραπεζών όπως η ολλανδική SNS REAAL».

Νοσοκομεία, Portucel, Tivoli, Comporta, Portucale[3]· πού εντάσσονται αυτά τα περιουσιακά στοιχεία; Κανείς δεν έχει ακόμη ξεκαθαρίσει εάν οι μέτοχοι και οι κάτοχοι τίτλων μειωμένης εξασφάλισης της «κακής τράπεζας» –που η κυβέρνηση λέει ότι δεν έχει διασώσει– πρόκειται να λάβουν ως δώρο την κατανομή περιουσιακών στοιχείων αξίας. Αν είναι έτσι, για ποιους ήταν κακή η συμφωνία; Σίγουρα όχι για εκείνους που βρίσκονταν στο χείλος της χρεοκοπίας και μπορούν κάλλιστα να φύγουν με μία Portucale στο χέρι, είτε καλή ή κακή, ακόμη και αν ενδεχομένως συνδέεται με την «κακή τράπεζα».

Το δεύτερο ερώτημα: στην «καλή τράπεζα», με τι σχετίζονται τα ομόλογα που υπάρχουν; Θα εξηγήσω: Δεν ξέρω πώς ταξινομούνται αυτά τα ομόλογα, ούτε τη σχέση τους με το Γκρουπ Santo Espírito. Και εγώ αναρωτιέμαι. Το SIC[4] ανακοίνωσε ότι τα ομόλογα μειωμένης εξασφάλισης, που αγοράστηκαν από υποκαταστήματα της BES, θα συμπεριληφθούν στην “καλή τράπεζα”.

Το τρίτο ερώτημα: αν, κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών, απλοί άνθρωποι απέσυραν τις καταθέσεις τους από την BES, ποιο είναι, στην πραγματικότητα, το ποσό των καταθέσεων που θα παρέμενε στη BES; Για να το θέσουμε αλλιώς: τι έχει κατατεθεί εκεί, ποια αξία έχει; Έχει μείνει τίποτα;

Τι είναι αυτά τα χρήματα που το κράτος βάζει στην Banco Novo;

Μια εμπορική εταιρεία, τραπεζική ή χρηματοπιστωτική, χρηματοδοτείται με έκδοση μετοχών ή αναλαμβάνοντας κάποιο χρέος. Αν το χρέος είναι μακροπρόθεσμο, συνήθως τιτλοποιείται σε ομόλογα. Τώρα, υπάρχουν διάφοροι τύποι ομολόγων.

Υπάρχει ένα είδος ομολόγου του οποίου η εγγύηση είναι οι ίδιες οι μετοχές της εταιρείας, δηλαδή, αν η εταιρεία δεν πληρώσει τον δανειστή, τότε ο δανειστής θα παρακρατήσει μέρος του κεφαλαίου της.

Το 2013, η Banif[5] ζήτησε από το κράτος να εισφέρει € 1.100.000.000. Και το κράτος το έκανε. Περισσότερα από 700 εκατομμύρια χορηγήθηκαν μέσω μετοχών, πράγμα που σημαίνει ότι το κράτος κατέχει πλέον πάνω από το 70% της Τράπεζας. Τα υπόλοιπα 400 εκατομμύρια χορηγήθηκαν με έκδοση ομολόγων μειωμένης εξασφάλισης, δηλαδή, αν η Banif δεν πληρώσει, τότε το ποσό του χρέους μετατρέπεται σε μετοχές.

Γιατί, λοιπόν, το περασμένο έτος, όταν το έλλειμμα αυξήθηκε κατά 700 εκατομμύρια, λόγω αυτής της συμφωνίας με την Banif, από τα 1,1 δισεκατομμύρια μέτρησαν μόνο εκείνα τα 700 εκατομμύρια; Επειδή, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, η κεφαλαιοποίηση μιας τράπεζας θεωρείται ως δαπάνη που επηρεάζει τον υπολογισμό του ελλείμματος. Αλλά ο δανεισμός όχι –ο δανεισμός είναι αγορά περιουσιακών στοιχείων. Και αυτή η διαφοροποίηση δεν είναι τυχαία. Οι Βρυξέλλες γνωρίζουν, και όλοι γνωρίζουν, ότι στο πλαίσιο της ανακεφαλαιοποίησης μιας  τράπεζας, όταν βάζεις χρήματα στο κεφάλαιό της, βρίσκεσαι παντρεμένος για καλό ή για κακό, και ότι το κράτος δεν θα απαλλαγεί από αυτές τις μετοχές, χωρίς απώλειες –μπορεί, βέβαια, να τις πουλήσει αλλά πάντα σε πολύ χαμηλή τιμή, που είναι η πραγματική αξία τους και που μόνο η κρατική παρέμβαση τις επιτρέπει να αποκτούν μεγαλύτερη αξία. Τώρα, η Banif δεσμεύτηκε να αγοράσει από το κράτος τα 400 εκατομμύρια από τα 1,1 δισεκατομμύρια. Αλλά αυτό δεν έγινε. Γιατί; Επειδή κανείς δεν βάζει λεφτά εκεί εκτός από το κράτος και το κράτος τα βάζει διότι κανένας κεφαλαιούχος δεν θα έπαιρνε, με τη θέλησή του, τόσο μεγάλο ρίσκο.

Τι συμβαίνει σήμερα στην Banif; Στην καλύτερη περίπτωση, βρώμικο χρήμα από την Ισημερινή Γουινέα έρχεται και αντικαθιστά τμήμα του κράτους, πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχει τοποθέτηση κεφαλαίων από αυτούς που είναι πρόθυμοι να αναλάβουν υψηλά ρίσκα και, στην πορεία, ενδεχομένως και να ξεπλύνουν χρήματα –στην προκειμένη περίπτωση, είναι γνωστό ότι έχουν εκδοθεί διεθνή εντάλματα εναντίον της οικογένειας του δικτάτορα της Γουινέας. Στη χειρότερη περίπτωση, το κράτος παραμένει εγγυητής διασώζοντας έτσι τα κεφάλαια ιδιωτικών συμφερόντων.

Εάν, στην περίπτωση της BES, τα 4,5 δισεκατομμύρια είναι τόσο εγγυημένα –και είναι καλά– το γεγονός είναι ότι το έλλειμμα θα αυξηθεί, επειδή, για τις Βρυξέλλες, μια τέτοια πράξη έχει τα τυπικά χαρακτηριστικά της ανακεφαλαιοποίησης, αντίστοιχης μ’ αυτήν που έγινε στην Banif, δηλαδή, με την αγορά μετοχών της τράπεζας. Τουλάχιστον, έτσι πιστεύει το υπουργείο Οικονομικών ότι θα εκλάβει το ποσό αυτό η INE (Εθνική Στατιστική Υπηρεσία). Στην πραγματικότητα, κι αυτή είναι η προσωπική μου γνώμη, κανείς δεν θα καταφέρει να πάρει από την BES εκείνα τα 4,5 δις.

Θα κλείσω με μια σύντομη σημείωση. Το πορτογαλικό τραπεζικό σύστημα, από το 2008, είναι συνδεδεμένο στο κράτος μέσω ενός καθετήρα κεφαλαίων που, για να διατηρήσει και να ενισχύσει την αποζημίωση της ατομικής ιδιοκτησίας, δηλαδή τους ​​τίτλους ιδιοκτησίας που κατέχουν οι μέτοχοι, απομυζά συντάξεις, μεταρρυθμίσεις, μισθούς, θέσεις εργασίας… και το κράτος πρόνοιας. Η BES δεν είναι μεμονωμένη περίπτωση, πολύ περισσότερο, δεν έπεσε από τον ουρανό. Το δημόσιο χρέος αυξήθηκε από το 70% στο 130% του ΑΕΠ στα χρόνια αυτά της «διάσωσης» του χρηματοπιστωτικού τομέα. Αυτό είναι το πνεύμα του καπιταλισμού. Και αν κάποιοι πουν ότι είναι ο καπιταλισμός «χωρίς την προτεσταντική ηθική του», άλλοι, σαν εμένα, θα πουν ότι δεν είχε ποτέ αυτή την ηθική.  Έτσι, το μεγάλο ερώτημα σήμερα δεν είναι εάν  το κράτος θα πνίξει την ευημερία μας προς όφελος της BES ή όχι –αυτό είναι εξασφαλισμένο με τέτοια διακυβέρνηση δεκαετιών– αλλά αν θα υπάρξει πολιτική, οργανωτική δύναμη και κοινωνική κινητοποίηση αρκετά αποφασισμένες να το σταματήσουν.

Renato Guedes, Θεωρητικός Φυσικός, ερευνητής στη Σχολή Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Λισαβόνας


[1] BES: Banco Espírito Santo, τώρα σε πτώχευση, ήταν μία από τις μεγαλύτερες και παλαιότερες ιδιωτικές τράπεζες στην Πορτογαλία.
[2] GES: Grupo Espírito Santo, οικονομικό γκρουπ που περιλαμβάνει τη BES
[3] Portucel, Tivoli, Comporta, Portucale: Μεγάλες εταιρείες όπου συμμετείχε η GES.
[4] SIC: Πορτογαλικό τηλεοπτικό δίκτυο
[5] Banif: Banco Internacional do Funchal, άλλη μια πορτογαλική ιδιωτική τράπεζα

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Comments are closed.