Thursday 05th December 2019
x-pressed | an open journal
February 7, 2014
February 7, 2014

Ρωσία: Η μεγάλη, μαύρη σκιά του Πούτιν

Source: SinPermiso  Category: Protest
This article is also available in: enes
Ρωσία: Η μεγάλη, μαύρη σκιά του Πούτιν

H αμνηστία και το διάγγελμα Νο 922 εκτοπίζουν τα ΜΜΕ και την αντιπολίτευση

Στις 19 Δεκεμβρίου, η Δούμα ψήφισε γενική αμνηστία για 12.000 κρατούμενους μετά από πρόταση του Ρώσου προέδρου, με αφορμή την εικοστή επέτειο από την υιοθέτηση του Συντάγματος της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Από την απόφαση αυτή επωφελήθηκαν τόσο η Nadezhda Tolokónnikova και η Marí a Aliójina, μέλη και οι δύο της ομάδας πανκ Pussy Riot, που ήταν ακόμη στη φυλακή, όσο και οι τριάντα ακτιβιστές του Arctic Sunrise της Greenpeace, που συνελήφθησαν το Σεπτέμβριο, όταν επιχείρησαν να καταλάβουν μια εξέδρα άντλησης πετρελαίου σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις επικείμενες έρευνες στην περιοχή. Την επόμενη μέρα, ο Βλαντιμίρ Πούτιν υπέγραψε το διάταγμα που απελευθέρωνε τον ολιγάρχη Χοντορκόφσκι, μια ρύθμιση που ανακοινώθηκε την προηγούμενη μέρα σε συνέντευξη Τύπου. Ο Χοντορκόφσκι απελευθερώθηκε αμέσως, έχοντας εκτίσει δέκα χρόνια ποινής σε διαφορετικές φυλακές και, την ίδια μέρα, προσγειώθηκε στο Βερολίνο, όπου έγινε δεκτός από το γερμανό πρώην Υπουργό Εξωτερικών, Χανς-ΝτίτριχΓκένσερ. Το ταξίδι πραγματοποιήθηκε χάρη στον Ulrich Bettermann-ιδιοκτήτη της OBO Betterman, μιας εταιρείας με κέρδη 500 εκατ. ευρώ το 2013-, που έθεσε στη διάθεση του Χοντορκόφσκι το ιδιωτικό του αεροπλάνο (ποιος είπε ότι δεν υπάρχει πια ταξική αλληλεγγύη;). Ο Χοντορκόφσκι κατέλυσε στο πολυτελές ξενοδοχείο Adlon και την Κυριακή έδωσε συνέντευξη Τύπου στο Μουσείο του Τείχους του Βερολίνου, όπου δήλωσε ότι δεν προτίθεται να διεκδικήσει τα περιουσιακά του στοιχεία από τη χρεοκοπημένη Yukos, ούτε να εμπλακεί στην πολιτική. Δύο ημέρες αργότερα, ο ίδιος ανακοίνωσε την πρόθεσή του να αυτοεξοριστεί στην Ελβετία. Όπως αναφέρεται στο Guardian, η Άνγκελα Μέρκελ συμμετείχε προσωπικά στις προσπάθειες για την απελευθέρωση του Χοντορκόφσκι, εδώ και χρόνια. Μετά την υποστήριξη του πρώην υπουργού Εξωτερικών, Γκίντο Βέστερβέλε, στους φιλοευρωπαίους διαδηλωτές του Κιέβου και την ανακοίνωση του προέδρου της Γερμανίας Joachim  Gauck, ότι δε θα παραστεί στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες στο Σότσι, η Γερμανία φαίνεται αποφασισμένη να αναδειχθεί σε ένα από τα κύρια κέντρα αντιρωσικής πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Χοντορκόφσκι: ένας «βαρόνος-ληστής» α λα ρωσικά

Παρά το γεγονός ότι η δημόσια στήριξη για την απελευθέρωση του Χοντορκόφσκι  είχε αυξηθεί κατά τα τελευταία χρόνια λόγω της μακράς παραμονής του στη φυλακή, πολλοί Ρώσοι δε ξεχνούν ότι υπήρξε ένας από τους ολιγάρχες που λεηλάτησαν τη χώρα στη δεκαετία του ενενήντα και, γι’ αυτό, η υπόθεσή του δεν έχει προκαλέσει κύματα συμπάθειας. Ο βίος και η πολιτεία του Χοντορκόφσκι έχει περάσει, τις τελευταίες μέρες, σε δεύτερο πλάνο, αν δεν έχει εξαφανιστεί τελείως. Ως νέος, ο Χοντορκόβσκι υπήρξε  ένας φιλόδοξος απαρατσίκ της Κομσομόλ που χρησιμοποίησε την περεστρόικα, για να ξεκινήσει την επιχειρηματική του σταδιοδρομία. Συγκέντρωσε το αρχικό του κεφάλαιο αγοράζοντας υπολογιστές για να τους μεταπωλήσει στη Ρωσία και, μ’ αυτό, ίδρυσε την τράπεζα Menatep, η οποία το 1995 απέκτησε την πετρελαϊκή Yukos, για 300 εκατομμύρια δολάρια, τιμή κατώτερη από την πραγματική της αξία, κάτι που κάποιοι συγγραφείς αποδίδουν σε μια σκοτεινή συμφωνία με τον τότε πρόεδρο, Μπόρις Γέλτσιν. Η δραστηριότητα του Χοντορκόφσκι, σύμφωνα με το περιοδικό Foreign Affairs, δεν έμεινε έξω από τα οικονομικά μαγειρέματα της μετασοβιετικής Ρωσίας: από αμφιλεγόμενες οικονομικές πρακτικές-η Yukos αγόραζε πετρέλαιο για τις θυγατρικές της εταιρείες σε τιμές χαμηλότερες από αυτές της αγοράς (1,70 δολάρια, όταν η πραγματική αξία ήταν 15)- μέχρι τη ρευστοποίηση εγκαταστάσεων  και τη μεταφορά των χρημάτων σε λογαριασμούς στο εξωτερικό, στο όνομα, προφανώς, αχυρανθρώπων, όσο ο ίδιος ήταν στη φυλακή. Ο Χοντορκόφσκι συνελήφθη τον Οκτώβριο του 2003 με την κατηγορία της φορολογικής απάτης και της φοροδιαφυγής. Προφανώς,  θα αρνήθηκε  να αποδεχθεί και  την αποκαλούμενη πυραμίδα της εξουσίας που αποτελεί χαρακτηριστικό της ρωσικής διακυβέρνησης μετά την άφιξη του Πούτιν και που υποχρεώνει τους ολιγάρχες να υποτάσσονται σ’ αυτήν, για να διατηρήσουν το μερίδιό τους στην εξουσία. Η εναλλακτική επιλογή είναι να αυτοεξοριστούν στο Λονδίνο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι ρωσικές αρχές επέδειξαν ιδιαίτερο ζήλο στο να επιβάλουν μια παραδειγματική τιμωρία στον Χοντορκόβσκι, η οποία θα έστελνε το μήνυμα στην κοινή γνώμη ότι η χώρα αφήνει πίσω τις υπερβάσεις της δεκαετίας του ενενήντα και εισέρχεται σε μια νέα οικονομική φάση.

Pussy Riot: Μια υπόθεση που την κατάπιε το σταρ σύστεμ

Η υπόθεση Pussy Riot είναι ένα καλό παράδειγμα διαφορετικής αντιμετώπισης από το εξωτερικό. Ένα κύριο άρθρο στο περιοδικό ChoDelat του Αυγούστου 2012 με τίτλο «Υποστηρίξτε τις Pussy Riot, αλλά υποστηρίξτε και τους Κοζάκους εργάτες» ανέδειξε την αντίθεση ανάμεσα στη μιντιακή προβολή των Pussy Riot και την ειδησεογραφική κάλυψη της καταστολής, που έληξε με τουλάχιστον 14 νεκρούς, ενάντια σε μια ομάδα απεργών ανθρακωρύχων στην Zhanaozen, στα δυτικά του Καζακστάν. «Οι PussyRiot είναι κουλ και έχουν φωτογένεια πράγμα που δε συμβαίνει με τους εργάτες  του πετρελαίου. Στη δίκη των Pussy Riot παρευρέθηκαν δυτικοί δημοσιογράφοι που ζουν στη Μόσχα, συγκαταβατικοί και με τον αέρα της υπεροχής, μιας και –τα τελευταία 40 χρόνια περίπου– οι θεωρούμενοι βλάσφημοι καλλιτέχνες δεν διώκονται πλέον με τόσο απροκάλυπτο τρόπο στη Δυτική Ευρώπη.  Όχι μόνο φιλελεύθερες  εφημερίδες (The Guardian, The Independent, κλπ.), αλλά ακόμη και δεξιές, όπως η Daily Telegraph και η Daily Mail στάθηκαν στο πλευρό τους. Στο ίδιο πνεύμα, ο Kevin Rothrock υπενθύμισε, στο Global Voices, ότι όταν η Tolokonnikova κήρυξε απεργία πείνας, το ίδιο έκανε στο Βολγκογκράντ και και μια ομάδα μητέρων παιδιών με αναπηρία που διαμαρτύρονταν για τις περικοπές στις κοινωνικές παροχές. Η εκπρόσωπός τους,Yelena Grebeniuk, προσπάθησε να τραβήξει την προσοχή των μέσων ενημέρωσης και των κοινωνικών δικτύων χωρίς επιτυχία. Γιατί τόσο λίγοι έδωσαν σημασία στη διαμαρτυρία των μανάδων του Βολγκογκράντ; Ο Rothrock απαντά: «Η Tolokonnikova εμφανίζεται πάντα προκλητική και λαμπερή στα δικαστήρια, και ακόμη και οι επικριτές της θαυμάζουν τη σεξουαλικότητά της, ενώ το βίντεο της Yelena Grebeniuk στο YouTube, που δεν φτάνει ούτε τις 250 επισκέψεις, δείχνει μια μεσήλικη γυναίκα να κάθεται κάτω από ένα πορτρέτο του Λένιν. Φορώντας μια φόρμα γυμναστικής και περιτριγυρισμένη από μπουκάλια κόκα κόλα, η Grebeniuk απέχει πολύ από το να μοιάζει με αστέρι της ροκ”.

Η αντιπολίτευση, εκτός δράσης

Η αμνηστία και η απελευθέρωση του Χοντορκόφσκι έχουν παρουσιαστεί ως μια κίνηση της κυβέρνησης να μειώσει τις διεθνείς πιέσεις ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων τον ερχόμενο Φεβρουάριο. Αλλά δεν είναι αυτός ο μόνος λόγος. Σύμφωνα με το συντάκτη του Rabkor.ru, Boris Kagarlitsky, τόσο ο δυτικός τύπος όσο και τα  φιλελεύθερα ρωσικά μέσα ενημέρωσης έχουν εστιάσει τα τελευταία χρόνια την προσοχή τους στις περιπτώσεις των Χοντορκόφσκι, Pussy Riot και φέτος των ακτιβιστών της Greenpeace. Έτσι, το Κρεμλίνο υιοθέτησε, όπως γράφει ο Kagarlitsky, «μια απλή και λογική λύση»: να τους απελευθερώσει όλους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, όχι μόνο ακυρώνονται τρεις καμπάνιες που αμαύρωναν την εικόνα της κυβέρνησης, αλλά και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης χάνουν την πιο αβανταδόρικη θεματολογία τους. Είναι πολύ απίθανο να δούμε τα Δυτικά και τα φιλελεύθερα ρωσικά μέσα ενημέρωσης να στρέφουν την προσοχή τους στη μεταρρύθμιση της Ακαδημίας Επιστημών –στην οποία αντιτίθεται η αντιπολίτευση με επικεφαλής το Κομμουνιστικό Κόμμα (που διαθέτει σημαντική στήριξη στους κόλπους των ακαδημαϊκών)– ή στην καμπάνια για την απελευθέρωση του αντιφασίστα Alexei Gaskarov ή του συντονιστή του Αριστερού Μετώπου, Sergei Udaltsov, που βρίσκεται σε κατ’οίκον περιορισμό, για να αναφέρουμε μόνο δύο από τους κατηγορούμενους στην υπόθεση Bolotnaya (που συμμετείχαν στις 6 του Μάη 2012 σε μια αντικυβερνητική διαδήλωση που κατέληξε σε ταραχές και συγκρούσεις με την αστυνομία). Οι ίδιες οι δηλώσεις της Aliójina κατά την έξοδό της από τη φυλακή «Είμαι εξοργισμένη, γιατί δεν απελευθερώθηκαν και όλοι οι πολιτικοί κρατούμενοι της υπόθεσης Bolotnaya» πέρασαν σχεδόν απαρατήρητες. Ακόμη και αν παραβλέψει κανείς την πολιτική μεροληψία των μέσων ενημέρωσης, οι τρεις αυτές υποθέσεις είναι το δέντρο της παροιμίας που εμποδίζει τη θέα στο δάσος. Και το δάσος δεν είναι άλλο από το ρωσικό δικαστικό και σωφρονιστικό σύστημα, το οποίο, παρά τις προφανείς του αδυναμίες, δεν έχει γίνει ποτέ αντικείμενο ανάλυσης ή κριτικής.

Το μόνο που απομένει στα δυτικά μέσα ενημέρωσης και στη ρωσική φιλελεύθερη αντιπολίτευση, με δεδομένη τη φυσική αποστροφή τους για τα κοινωνικά θέματα, είναι η καταδίκη της ομοφοβίας. Η ρωσική κυβέρνηση, με τη συντηρητική ιδεολογική στροφή της, επιχειρεί να κινητοποιήσει την εκλογική της βάση, εν αναμονή της άφιξης της οικονομικής κρίσης στη χώρα. Η επιλογή των ομοφυλοφίλων και όχι μιας εθνοτικής ή θρησκευτικής ομάδας ως αποδιοπομπαίων τράγων δεν είναι τυχαία: σε μια παραδοσιακά πατριαρχική χώρα, όπου υπάρχει μια τεράστια εθνικο-θρησκευτική πολυμορφία, όπου η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει ανακτήσει την επιρροή της μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ και την επακόλουθη ιδεολογική απογοήτευση, οι ομοφυλόφιλοι είναι μια στιγματισμένη μειονότητα που λίγοι Ρώσοι είναι πρόθυμοι να υποστηρίξουν δημοσίως. Ωστόσο, οποιαδήποτε εκστρατεία στήριξης των ΛΟΑΤ στη Ρωσία βάζει τα δυτικά κράτη σε μια ομολογουμένως δύσκολη θέση, αποκαλύπτοντας την ηθική τους υποκρισία. Πώς είναι δυνατόν οι Ηνωμένες Πολιτείες να καταγγέλλουν ένα νόμο που στρέφεται, ουσιαστικά, κατά των ομοφυλοφίλων στη Ρωσία και την ίδια στιγμή να επιτρέπουν την εκτέλεση ομοφυλοφίλων στη Σαουδική Αραβία; Αν η ομοφοβία είναι πρόβλημα για το Γερμανό πρόεδρο ή το Βρετανό πρωθυπουργό αναφορικά με τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σότσι, γιατί κανένας από αυτούς δεν έχει μιλήσει για την ποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας στο Κατάρ, που θα φιλοξενήσει το Παγκόσμιο Κύπελλο το 2022; Ο πέλεκυς του Ψυχρού Πολέμου δεν είναι τόσο θαμμένος όσο φαινόταν.

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response