Thursday 12th December 2019
x-pressed | an open journal
May 27, 2014
May 27, 2014

Ελλάδα: Οι άνθρωποι ενάντια στην εξουσία των εταιρειών: μερικές προσωπικές παρατηρήσεις από τη συμμετοχή μου στο δημοψήφισμα της Θεσσαλονίκης για την ιδιωτικοποίηση του νερού #vote4water

Author: Theodoros Karyotis Translator: Anna Papoutsi
Source: autonomias.net  Category: On the crisis
This article is also available in: enes
Ελλάδα: Οι άνθρωποι ενάντια στην εξουσία των εταιρειών: μερικές προσωπικές παρατηρήσεις από τη συμμετοχή μου στο δημοψήφισμα της Θεσσαλονίκης για την ιδιωτικοποίηση του νερού #vote4water

Αυτή είναι μια προσωπική αποτίμηση του δημοψηφίσματος που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη στης 18 Μαΐου για την ιδιωτικοποίηση του νερού. Μπορείτε να διαβάσετε όλα τα σχετικά με το δημοψήφισμα εδώ.

Πρώτον, σχετικά με την ποσοτική πλευρά:

Περίπου 2.000 εθελοντές έστησαν κάλπες έξω από τα 192 εκλογικά κέντρα των 11 δήμων της μητροπολιτικής περιοχής της Θεσσαλονίκης, παράλληλα με τις δημοτικές εκλογές που έλαβαν χώρα στο εσωτερικό τους. Πολλές ομάδες και πρωτοβουλίες πολιτών εργάστηκαν δίπλα-δίπλα για τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος, με τις υποδομές και την ηθική υποστήριξη από τα 11 δημοτικά συμβούλια. Παρόλο που μερικοί εθελοντές δεν παρουσιάστηκαν, φοβούμενοι τις απειλές της κυβέρνησης ότι θα συλλάβει τους διοργανωτές για “παρακώλυση της εκλογικής διαδικασίας”, οι συντονιστικές επιτροπές κατάφεραν να καλύψουν τις κενές θέσεις. Σημειώθηκαν κάποια ασήμαντα περιστατικά, με κάποιους αστυνομικούς να αρνούνται να παραδώσουν τις κάλπες στους διοργανωτές, αλλά οι νομικοί σύμβουλοι επενέβησαν με επιτυχία σε όλες τις περιπτώσεις.

218.000 άνθρωποι ψήφισαν, περίπου το 34% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Συγκρίνετε αυτό με το 55% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων που συμμετείχαν στις δημοτικές εκλογές. Περισσότεροι από τους μισούς από αυτούς που ψήφισαν στα εκλογικά κέντρα ψήφισαν και στο δημοψήφισμα. Αν οι κάλπες ήταν μέσα στις σχολικές αυλές, σε κεντρικά σημεία εύκολο να εντοπιστούν, ο αριθμός αυτός θα ήταν πολύ μεγαλύτερος. Δυστυχώς η κυβέρνηση αγνόησε την έκκληση των διοργανωτών και τους εξόρισε από τις αυλές, συχνά σε απρόσιτες θέσεις μακριά από τις εισόδους.

Το 98% ψήφισε “ΟΧΙ” στην ιδιωτικοποίηση της εταιρείας ύδρευσης και αποχέτευσης της Θεσσαλονίκης. Ο λόγος για το αποτέλεσμα τύπου “Βόρειας Κορέας” είναι διττός. Πρώτον, οι Θεσσαλονικείς είναι συντριπτικά ενάντια στην ιδιωτικοποίηση. Οι δημοσκοπήσεις πριν από το δημοψήφισμα έδειξαν την αντίθεση των κατοίκων στην ιδιωτικοποίηση σε ποσοστό 75%. Δεύτερον, η κυβέρνηση, μέσω δηλώσεων του συντηρητικού υποψήφιου δημάρχου Θεσσαλονίκης και ενός σημειώματος από τον Υπουργό Εσωτερικών, έδωσε την “κομματική γραμμή” στους υποστηρικτές της: το δημοψήφισμα είναι “παράνομο” και “αμφιβόλου κύρους”. Έτσι, πολλοί συντηρητικοί ψηφοφόροι έμειναν μακριά από τις κάλπες, αν και πολλοί από αυτούς θα ψήφιζαν “ΟΧΙ” .

Εκατοντάδες εθελοντές έμειναν μέχρι τις τέσσερις το πρωί για να καταμετρήσουν τις ψήφους, σε μια μικτή κατάσταση εξάντλησης και ευφορίας, υπό την επίβλεψη του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης και δεκάδων διεθνών παρατηρητών. Τα αποτελέσματα εμφανίζονται ζωντανά στο www.vote4water.gr.

Τώρα, σχετικά με την ποιοτική πλευρά:

Το δημοψήφισμα είναι αναμφίβολα η μεγαλύτερη κινητοποίηση βάσης που έχει δει η πόλη εδώ και χρόνια. Χρειάστηκε υψηλό βαθμό διαρκούς δέσμευσης και ευθύνης από έναν μεγάλο αριθμό ανθρώπων και δημιούργησε ένα αίσθημα συνοχής στους συμμετέχοντες. Το όλο εγχείρημα ήταν αποτέλεσμα ευρείας συμμαχίας συλλογικοτήτων, θεσμικών οργάνων και ιδιωτών που καλύπτουν όλο το πολιτικό φάσμα, και, επομένως, η στενή συνεργασία και η κοινή δράση μεταξύ ομάδων που συνήθως βρίσκονται σε διαφωνία ή ανταγωνισμό υπήρξαν καθοριστικές, θέτοντας έτσι τις βάσεις για τη μελλοντική πολιτική κατανόηση και συνύπαρξη. Επιπλέον, γκρεμίστηκε ο μύθος τη μοναξιάς και της αίσθησης απομόνωσης των ακτιβιστών, οι οποίοι ήρθαν σε επαφή με τον κοινό και συνειδητοποίησαν ότι υπάρχει ένα νήμα που συνδέει τους αγώνες μας με τις ανησυχίες των πολιτών της Θεσσαλονίκης. Παρά την προσπάθειά μας να διατηρηθεί αυστηρή ουδετερότητα κατά τη στιγμή της ψηφοφορίας και να αποθαρρύνει οποιαδήποτε συζήτηση γύρω από την κάλπη, οι άνθρωποι συνέχιζαν να εκφράζουν την οργή τους για τα σχέδια πώλησης της εταιρείας ύδρευσης ή για την απόπειρα να κηρυχθεί παράνομο το δημοψήφισμα. Ήταν μια στιγμή που απέπνεε δύναμη και ελπίδα, κατά την οποία οι Θεσσαλονικείς πίστεψαν ότι θα μπορούσαν να ανακτήσουν ένα κομμάτι της αξιοπρέπειας που τους έχουν στερήσει αυτά τα 4 χρόνια λιτότητας και στερήσεων. Πολλοί άνθρωποι, απογοητευμένοι από την εκλογική διαδικασία, βγήκαν μόνο για να ψηφίσουν στο δημοψήφισμα. Είναι απίστευτη η επίδραση που μπορεί να έχει το να ακουστεί η φωνή μας για ένα σημαντικό ζήτημα σε ένα πολιτικό σύστημα που συστηματικά αντιμετωπίζει τους ψηφοφόρους ως πελάτες και προωθεί την απάθεια και την παραίτηση.

Με αυτόν τον τρόπο, στης 18 Μαΐου φυτέψαμε έναν μικρό σπόρο άμεσης δημοκρατίας και συμμετοχής των πολιτών σε πολιτικά θέματα.

Φυσικά, πολλά από αυτά που στην Ελλάδα πλασάρονται σήμερα ως παραδείγματα άμεσης δημοκρατίας αποτελούν κατ’ ουσίαν παραπλάνηση, με πιο χαρακτηριστικό το “αντιπροσωπευτική δημοκρατία + δημοψηφίσματα για σημαντικά θέματα = άμεση δημοκρατία”. Αντίθετα, η άμεση δημοκρατία είναι η αδιαμεσολάβητη συμμετοχή του συνόλου της κοινωνίας στην πολιτική διακυβέρνηση, από το τοπικό επίπεδο προς τα επάνω, χωρίς την ανάγκη για δομές εκπροσώπησης και ανάθεσης της πολιτικής μας δύναμης, όπως είναι οι εθνικές εκλογές. Αλλά φυσικά ο δρόμος προς αυτό το ιδανικό των ενεργά εμπλεκόμενων πολιτών που έχουν πάρει τις ζωές τους στα χέρια τους περνά μέσα από την άμεση ενασχόληση με την τοπική κοινωνία, την ευαισθητοποίηση και την εκπαίδευση στην αλληλεγγύη και τη συνεργασία, μέσω της αποδέσμευσης από τη μακρόχρονη συνήθεια του ατομικισμού, του καταναλωτισμού και της κοινωνικής απομόνωσης. Αυτό αποτελεί ακόμα μια πτυχή όπου το δημοψήφισμα υπήρξε ζωτικής σημασίας: η δημιουργία πολιτικής συνείδησης και συλλογικής χειραφέτησης.

Πριν από το δημοψήφισμα, το κίνημα για το νερό της Θεσσαλονίκης αποτελούνταν από μερικές εκατοντάδες αφοσιωμένους ακτιβιστές και έναν μεγάλο αριθμό πολιτών με ανησυχίες. Μετά την εμπειρία του δημοψηφίσματος, τολμώ να πω ότι αυτό το κίνημα μπορεί να αποκτήσει διαστάσεις “λαϊκού κινήματος”, συγκρίσιμο με το μαζικό κίνημα για τη γη και την αξιοπρέπεια ενάντια στο κολοσσιαίο , δηλητηριώδες έργο εξόρυξης χρυσού στην γειτονική Χαλκιδική.

Μετά την εμπειρία της Κυριακής, το μόνο πράγμα που θα μπορούσε να εμποδίσει την ανάπτυξη του κινήματος, όπως συμβαίνει συχνά στους επιτυχημένους αγώνες, θα ήταν μια εσωτερική διαμάχη ανάμεσα στους επίδοξους πολιτικούς, τα πολιτικά κόμματα και άλλες ομάδες για την εξαγωγή πολιτικής προστιθέμενης αξίας από τη μαγευτική κινητοποίηση χιλιάδων ανθρώπων που ειλικρινά δεν δίνουν δεκάρα για την κινηματική μικροπολιτική. Θα πρέπει όλοι μας να μείνουμε ταπεινοί σε μια τέτοια κρίσιμη στιγμή του αγώνα. Μια μεγάλη μάχη κερδήθηκε αλλά ο πραγματικός εχθρός, ο εταιρικός καπιταλισμός με την κυβέρνηση-μαριονέτα του Σαμαρά, συνεχίζει να κρατάει στη μέγγενή της την εταιρεία ύδρευσης της Θεσσαλονίκης. Μέχρι να κινητοποιηθούμε όλοι μαζί για να τους διώξουμε από την πόλη μας, το να πανηγυρίζουμε και να διεκδικούμε τη δόξα θα ήταν απλά παράλογο. Και το να παραμείνουμε ταπεινοί αυτή τη στιγμή σημαίνει να αναγνωρίσουμε ότι το κίνημα είναι πολυποίκιλο και μαζικό· ότι κανένα πρόσωπο ή ομάδα δεν μπορεί να εκπροσωπήσει ή να μιλά εξ ονόματος του συνόλου του κινήματος· ότι κανένα πολιτικό κόμμα, υποψήφιος δήμαρχος ή ομάδα δεν μπορεί να διεκδικήσει την δόξα για την έκβαση του δημοψηφίσματος, και –το πιο σημαντικό– ότι το μεγάλο κοινό “ΟΧΙ” στην ιδιωτικοποίηση είναι μόνο ένα προοίμιο για μια ανοιχτή και δημοκρατική συζήτηση για το μέλλον της διαχείρισης των υδάτων και για τον καλύτερο δυνατό τρόπο να διασφαλιστεί η δημοκρατική συμμετοχή, η προστασία του περιβάλλοντος, η διαφάνεια και η κοινωνική δικαιοσύνη στη διαχείριση του πολύτιμου αυτού πόρου.

Σε μια ενδιαφέρουσα υποσημείωση, στις δημοτικές εκλογές της Κυριακής στον κοντινό Δήμο Αριστοτέλη, που πλήττεται από τη σύγκρουση για τα ορυχεία χρυσού, το κίνημα που αντιτίθεται στην εξόρυξη χρυσού στην περιοχή κατάφερε, μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες, να εκλέξει έναν κοινό υποψήφιο για δήμαρχο εναντίον του σημερινού δημάρχου, Χρήστου Πάχτα, ο οποίος τελεί ουσιαστικά εν είδει εκπροσώπου της Eldorado Gold, της καναδικής εταιρείας που προωθεί το σχέδιο εξόρυξης. Την Κυριακή 18 Μαΐου, ο υποψήφιος του κινήματος, Γιάννης Μίχος, κέρδισε με ένα καλό ποσοστό και κατάφερε να εκδιώξει τον Πάχτα από μια θέση που ο ίδιος θεωρούσε αναφαίρετό του δικαίωμα – ήταν εξάλλου ο υφυπουργός Οικονομικών που ξεπούλησε έναντι πινακίου φακής στην καναδική εταιρεία τα δικαιώματα εξόρυξης, μια συναλλαγή που έχει καταδικαστεί από τα ευρωπαϊκά δικαστήρια.

Παρά το γεγονός ότι κατηγορείται ότι έχει ρίξει νερό στο κρασί του στην στάση εναντίον της εξόρυξης, ο νέος δήμαρχος Γιάννης Μίχος είναι το σύμβολο ενός κινήματος που βάζει στην άκρη τις διαφορές και τις μικροπολιτικές για να αντιμετωπίσει τον κοινό εχθρό με όλα τα μέσα που είναι αναγκαία. Είναι το πρώτο σημάδι ωριμότητας στα ελληνικά κινήματα αντίστασης στον νεοφιλελευθερισμό, σε ένα τοπίο όπου όσοι βρίσκονται στην εξουσία έχουν καταφέρει να διαιρούν και να βασιλεύουν, στρέφοντας τις κοινωνικές ομάδες τη μία εναντίον της άλλης και επιτρέποντας έτσι μια μικρή αδίστακτη ελίτ να κυβερνά την πλειονότητα του πληθυσμού.

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response