Saturday 18th August 2018
x-pressed | an open journal
July 15, 2014
July 15, 2014

Η Αριστερά της Κροατίας: συνέντευξη με τον Δρ. Mate Kapović

Author: Idemo dalje Translator: Yiannis Fanourakis
Category: Dialogues
This article is also available in: enhr
Η Αριστερά της Κροατίας: συνέντευξη με τον Δρ. Mate Kapović

Δρ. MateKapović
Επίκουρος καθηγητής, Πανεπιστήμιο του Ζάγκρεμπ, Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών, Τμήμα Γλωσσολογίας

ID: Στις τελευταίες εκλογές της ΕΕ, η ευρωπαϊκή ριζοσπαστική αριστερά και δεξιά –Ελλάδα, Πορτογαλία, Αγγλία, Γαλλία, Ισπανία– έστειλαν μεν το ίδιο πολιτικό μήνυμα σχετικά με τη λιτότητα, αποβλέποντας όμως σε διαφορετικούς σκοπούς. Η κροατική «αριστερά και δεξιά», ωφελημένες από το υψηλό ποσοστό αποχής, παρέμειναν ενοποιημένες προς την νεοφιλελεύθερη Ευρώπη. Ακόμα κι αν το εκλογικό αποτέλεσμα μεταξύ τους είχε αντιστραφεί, δεν θα είχαν αλλάξει και πολλά. Η κρίση δεν έχει κάνει την εμφάνισή της σε αυτό το μέρος της Ευρώπης;

MK: Η κρίση είναι σίγουρα παρούσα στην Κροατία – πολύ περισσότερο από ό, τι αλλού, δεδομένου ότι έχουμε σημειώσει ήδη 5 συνεχόμενα χρόνια αδιάκοπης πτώσης του ΑΕΠ. Ωστόσο, σε αντίθεση με την Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ισπανία κλπ (και τώρα ακόμη και με τη Σλοβενία), η Κροατία δε διαθέτει οργανωμένη ριζοσπαστική αριστερά (δηλαδή δεν έχει ριζοσπαστικά αριστερά κόμματα), κάτι το οποίο σημαίνει ότι δεν προβάλλει καμία πραγματική αντίθεση στην πολιτική των μέτρων λιτότητας.

ID: Η συναίνεση της σιωπής στην κροατική πολιτική ήταν πολύ σαφής στην περίπτωση των περσινών διαδηλώσεων στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Το «να μην ταράξουμε τα νερά» ήταν εξίσου αποδεκτό μεταξύ των παραδοσιακής αριστεράς και της παραδοσιακής δεξιάς, αναμένοντας ότι «η διάσωση των κονδυλίων της ΕΕ» και «η προσέλκυση ξένων επενδύσεων» θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τόσο τη μία όσο και την άλλη. Έξω από την πολιτική αρένα, η αύξηση της φτώχειας εξακολουθεί να περιορίζεται σε ιδιωτικούς τοίχους. Στο πλαίσιο της αντίστασης στην Ελλάδα, την Ισπανία, την Πορτογαλία και τη Βοσνία, πού βρίσκεται η Κροατία;

MK: Η Κροατία δεν παρέμεινε εντελώς σιωπηλή. Αυτή είναι η εικόνα που τα ΜΜΕ και οι ειδήμονες προσπαθούν να παρουσιάσουν (και η εικόνα που ακόμα και κάποιοι από την αριστερά έχουν λάβει ως δεδομένη), αλλά η κατάσταση δεν είναι τόσο απλή. Το 2009, υπήρξαν δύο μεγάλα κύματα φοιτητικών καταλήψεων στην Κροατία – σε μια στιγμή περισσότερα από 20 πανεπιστήμια σε 8 πόλεις είχαν καταληφθεί. Κάτι τέτοιο συνήθως χαρακτηρίζεται ως ένα διαμορφωτικό σημείο για την ανάδειξη της νεαρής «νέας κροατικής Αριστεράς». Τον Μάρτιο του 2011, ακολούθησε ένας μήνας μεγάλων διαδηλώσεων σε όλη την Κροατία –με σχεδόν 15.000 ανθρώπους κάποια στιγμή στους δρόμους του Ζάγκρεμπ–, η οποίες είχαν μια ριζοσπαστική αριστερή συνιστώσα και οι οποίες μπορούν εν μέρει να σχετίζονται με τα κινήματα των Indignados, της Πλατείας Συντάγματος και των Occupy,τα οποία ακολούθησαν· από τότε, λίγο-πολύ σιωπή. Ακόμα, με το 53% των νέων ανέργων και το 20% επίσημο ποσοστό ανεργίας (το πραγματικό είναι πολύ μεγαλύτερο), είναι ουσιαστικά μόνο θέμα χρόνου η ανάδυση του επόμενου γύρου διαδηλώσεων.

ID: Η παραδοσιακή μεσαίας τάξης ιντελιγκέντσια είναι ως επί το πλείστον επαναπαυμένη με τις δικές της επαναστάσεις στο χαρτί, ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι αυτές υπάρχουν στην ατζέντα τους. Οι εργαζόμενοι προτιμούν να καταστρέψουν τις μηχανές από το να πάρουν τα εργοστάσια στα χέρια τους, τα συνδικάτα υπερασπίζονται τοπικιστικά συμφέροντα συγκεκριμένων τμημάτων των εργαζομένων, και όσοι είναι πρόθυμοι να επαναστατήσουν κατά πιο τρόπο επιλέγουν να περιμένουν: «Επανάσταση εντάξει, αλλά τι έρχεται μετά;» Ποια αντίσταση είναι δυνατή;

MK: Το κύριο πρόβλημα της –πραγματικής– αριστεράς της Κροατίας, είναι ότι υπάρχει μόνο στο πολιτιστικό και ακτιβιστικό επίπεδο (μικρές καμπάνιες, μέσα ενημέρωσης, φεστιβάλ, συνέδρια, κλπ). Αυτό που χρειάζεται, είναι η οργάνωση ενός πραγματικού ριζοσπαστικού αριστερού κόμματος. Έχουν υπάρξει κάποιες προσπάθειες προς αυτήν την κατεύθυνση, αλλά είναι ακόμα πολύ νωρίς για να πούμε τι μπορεί να προκύψει από αυτές.

ID: Τι σημαίνει “ριζοσπαστική αριστερά” στην Κροατία τώρα και στο εγγύς μέλλον;

MK: Ριζοσπαστική, σε πρακτικό επίπεδο, σημαίνει είτε μια αντικαπιταλιστική Αριστερά είτε μια «πραγματική αριστερά», δηλαδή όχι τις νεοφιλελεύθερες «σοσιαλδημοκράτες». Ωστόσο, ακόμα και ο όρος ριζοσπαστική αριστερά χρησιμοποιείται τώρα για τις αριστερές δυνάμεις που δεν είναι πραγματικά αντικαπιταλιστικές, τουλάχιστον όχι ανοιχτά και απερίφραστα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις δεν είναι καθόλου – όπως η Ευρωπαϊκή Αριστερά.

ID: Ποιοι είναι, ή θα μπορούσαν / θα έπρεπε να είναι οι ειδικοί στόχοι της, η πολιτική της ταυτότητα; 

MK: Ριζοσπαστική σημαίνει, ή θα έπρεπε να σημαίνει, αντικαπιταλιστική. Έτσι, μια ριζοσπαστική αριστερά θα έπρεπε να επιδιώκει να καταργήσει και να υπερβεί τον καπιταλισμό. Ωστόσο, σήμερα αυτό φαίνεται να είναι ένα πρόβλημα, δεδομένου ότι δεν υπάρχει πραγματικό σχέδιο για το πώς μπορεί να γίνει αυτό. Τον περασμένο αιώνα, υπήρχε ένα σαφές πρόγραμμα για το πώς πρέπει κανείς να αποποιηθεί το αστικό κράτος. Τα αποτελέσματα ήταν τελικά ανεπιτυχή από πολλές απόψεις, αλλά τουλάχιστον υπήρχε ένα σχέδιο. Τώρα, δεν υπάρχει σχέδιο. Ακόμα και στη Νότια Αμερική, σε χώρες όπως η Βενεζουέλα, που έχουν πραγματικές σοσιαλιστικές κυβερνήσεις, η κυβέρνηση Τσάβες εξακολουθεί να κυβερνά μια καπιταλιστική χώρα. Η επαναστατική διαδικασία απουσιάζει σχεδόν εξ ολοκλήρου από εκεί, αλλά δε φαίνεται να υπάρχει σαφές σχέδιο για το πώς θα επιτευχθεί ο λεγόμενος «σοσιαλισμός του 21ου αιώνα», και απ’ την άλλη ο καπιταλισμός ζει και βασιλεύει – ακόμα και δια της βίας. Η αριστερά στη Δύση είναι τόσο μακριά από οτιδήποτε επαναστατικό που κανείς δεν έχει καν σκεφτεί για το είδος της κοινωνίας που θέλουμε «μετά την επανάσταση». Σίγουρα, οι άνθρωποι που διαμαρτύρονται μιλούν για την «άμεση δημοκρατία» (που δεν είναι και τόσο δύσκολο να τη φανταστεί κανείς) και οι αριστεροί διανοούμενοι μιλούν για «σοσιαλισμό». Αλλά τι συνεπάγεται αυτός ο νέος σοσιαλισμός; Θα έχουμε κεντρικό σχεδιασμό ή όχι; Αν ναι, τι είδους κεντρικός σχεδιασμός θα είναι; Θα υπάρξει οποιοδήποτε μορφή αγοράς ή όχι; Πώς θα είναι οι μεταβατικές περίοδοι; Πώς ο σοσιαλισμός του 21ου αιώνα θα αποφύγει τα προβλήματα των χωρών του υπαρκτού σοσιαλισμού του  20ού αιώνα; Κανείς δεν φαίνεται να έχει μια απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα, και ο αντικαπιταλισμός συχνά παραμένει στο επίπεδο της ρητορικής. Όπως είπε κάποιος, είναι ευκολότερο να φανταστεί κανείς το τέλος του κόσμου παρά το τέλος του καπιταλισμού. Το αστείο είναι ότι αυτό είναι αλήθεια και για τους αντικαπιταλιστές.

ID: Ποια θα μπορούσαν να είναι τα θεμέλια μιας νέας εξουσίας ριζοσπαστικής αριστεράς, ποια είναι η πηγή της; Αυτά είναι όλα εύλογα ερωτήματα της σιωπηλής πλειοψηφίας.

MK: Υπάρχει μόνο μία πιθανή πηγή, οι άνθρωποι, το 99%, για το οποίο αρεσκόμεθα να μιλάμε από το 2011 – αν και στην πράξη, θα πρέπει να είναι ένα μικρότερο ποσοστό των ανθρώπων, δεδομένου ότι υπάρχουν ακόμη τμήματα της μεσαίας τάξης, και όχι μόνο της μεσαίας τάξης, που θα είναι απρόθυμοι να σπάσουν το status quo κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Οποιοδήποτε είδος ριζικής αλλαγής πρέπει να έχει τις ρίζες της, με τον ένα ή τον άλλον τρόπο, στις μάζες. Φυσικά, μια δημοφιλής ριζοσπαστική δύναμη είναι εξαιρετικά δύσκολο να οργανωθεί. Και δεν είναι μόνο θέμα προθυμίας και δεξιοτήτων οργάνωσης από την πλευρά της Αριστεράς. Το πρόβλημα είναι, και αυτό συχνά το ξεχνάμε, ότι οι δυνάμεις του status quo (οι καπιταλιστές, ορισμένα τμήματα του συστήματος και της γραφειοκρατίας, κλπ.) σε δύσκολες καταστάσεις, θα υποστηρίξουν την άκρα δεξιά (όπως το Jobbik ή τη Χρυσή Αυγή), δεδομένου ότι η άκρα δεξιά δεν πρόκειται να άρει τα προνόμιά τους. Από την άλλη πλευρά, είναι απολύτως λογικό η καπιταλιστική τάξη να μη χρηματοδοτήσει αντικαπιταλιστές. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που βλέπουμε μια άνοδο της ακροδεξιάς στην Ευρώπη. Δεν είναι απλώς ένα ζήτημα «συγχυσμένων πολιτών» που δεν γνωρίζουν ποιους εκλέγουν. Η αριστερά δεν πρέπει να ξεχνάει την πραγματική φύση της αστικής δημοκρατίας, δηλαδή της «δημοκρατίας» στην οποία το χρήμα και τα κεκτημένα συμφέροντα έχουν μεγάλη επιρροή.

ID: Σε ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε στην “Slobodna Dalmacija” («Ελεύθερη Δαλματία») είπατε ότι «η Κροατία χρειάζεται κάτι σαν το ΣΥΡΙΖΑ»…

MK: Τσιτάτα όπως «χρειαζόμαστε το δικό μας ΣΥΡΙΖΑ» είναι ωραία μοτίβα προπαγάνδας· ένας τρόπος απλοποίησης ορισμένων ζητημάτων. Στην πραγματικότητα δεν είμαι ιδιαίτερα υπέρ της προοπτικής να αποκτήσουμε ένα κόμμα τύπου ΣΥΡΙΖΑ. Για τα γούστα μου, παρόλες τις καλές πλευρές του (και αυτές είναι σίγουρα παρούσες), είναι ένα παραδοσιακό αστικό κόμμα με ανεπαρκή εσωκομματική δημοκρατία και, παρά το όνομά του, δεν είναι πραγματικά ριζοσπαστικό πλέον. Η μετατόπιση του ΣΥΡΙΖΑ προς τα δεξιά από το 2012 είναι εμφανής, και, αν και θα ήθελα να τους δω να κερδίζουν τις εκλογές, είμαι μάλλον απαισιόδοξος σχετικά με αυτήν την πιθανότητα. Το καιροσκοπικό/ρεφορμιστικό ρεύμα στο ΣΥΡΙΖΑ είναι αρκετά ισχυρό και μπορεί εύκολα να καταλήξει όπως, ας πούμε, το Σοσιαλιστικό Κόμμα του Μιτεράν στις αρχές της δεκαετίας του 1980 στη Γαλλία. Φυσικά, ο ΣΥΡΙΖΑ εξακολουθεί να έχει και αριστερή πτέρυγα και πολλά θα εξαρτηθούν από τις απαιτήσεις από τα κάτω, από τα λαϊκά κινήματα, τις διαμαρτυρίες και ούτω καθεξής. Παρόλα αυτά, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει γίνει τα δύο χρόνια ένα είδος «brand» της αριστεράς, οπότε γιατί να μην το χρησιμοποιήσουμε;

ID: Αυτόνομες κινήσεις, όπως οι Occupy, οι Αγανακτισμένοι, κλπ και κυρίως η εξέγερση στην Ελλάδα το Δεκέμβριο του 2008, δείχνουν τον μάλλον διάχυτο χαρακτήρα της μαζικής αντίστασης. Η ενισχυμένη αριστερά στην Κροατία –ό,τι και αν σημαίνει πραγματικά «αριστερά»– μάλλον θα αιφνιδιαζόταν από τις «εξεγέρσεις του δρόμου”, χωρίς την «κατάλληλη θεωρητική υπόσταση». Ποιο είδος αντίστασης –αν όχι από επαγγελματίες πολιτικούς– είναι εφικτό;

MK: Κατά τη γνώμη μου, δε μπορούν να υπάρξουν πραγματικές αλλαγές, χωρίς την ανάληψη εξουσίας. Η αριστερά οφείλει να είναι παρούσα στους δρόμους, αλλά η δράση στους δρόμους δεν μπορεί να αλλάξει τίποτα από μόνη της. Η κατάσταση στην πρώην Γιουγκοσλαβία είναι αρκετά ζοφερή, όσον αφορά στην οργανωμένη αριστερά. Το μοναδικό ίχνος φωτός είναι η πρόσφατη εμφάνιση της Πρωτοβουλίας του Δημοκρατικού Σοσιαλισμού στη Σλοβενία, στο πλαίσιο του ευρύτερου συνασπισμού Ενωτικής Αριστεράς, η οποία πρόσφατα κατόρθωσε να πάρει περισσότερο από το 5% των ψήφων κατά την πρώτη συμμετοχή της σε ευρωεκλογές. Τα κύματα διαμαρτυρίας στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη στις αρχές του 2014 ήταν επίσης σημαντικά, όχι μόνο για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, αλλά και για ολόκληρη την πρώην Γιουγκοσλαβία, αλλά συρρικνώθηκαν με τον καιρό, όπως συμβαίνει πάντα με αυτού τους είδους τις αυθόρμητες και ανοργάνωτες εξεγέρσεις.

ID: Νομίζω ότι η Βενεζουέλα είναι ένα καλό παράδειγμα που δείχνει το πρόβλημα της κεντρικής πολιτικής εξουσίας, ακόμη περισσότερο για την ορθόδοξη σοσιαλιστική αριστερά. Ο Τσάβες έχει κερδίσει –αν δεν κάνω λάθος– 8 εκλογικές αναμετρήσεις, όχι λόγω πολιτικού μάρκετινγκ και προσωπικού χαρίσματος –αν και τα δύο έπαιξαν κάποιο ρόλο–, αλλά λόγω των ψηφοφόρων που είχαν στα χέρια τους ένα βιβλιαράκι με το Σύνταγμα που οι ίδιοι έγραψαν, και στη συνέχεια λόγω του νέου Εργατικού Δικαίου. Τώρα, παράλληλα με την κεντρική πολιτική εξουσία του κράτους, μόλις δημιούργησαν ένα νέο δίκτυο τοπικών κοινοτήτων σε εθνικό επίπεδο, που σημαίνει ότι οι ψηφοφόροι «από τα κάτω» δε θέλουν να χάσουν την εξουσία από τα χέρια τους, τη δύναμη της δημιουργίας πολιτικών «από τα κάτω», όπου εργάζονται.

MK: Η περίπτωση της Βενεζουέλας είναι πολύ ενδιαφέρουσα. Από πολλές απόψεις, είναι πολύ διαφορετική από την «παλιά αριστερά», δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο η οργανωμένη ριζοσπαστική (κομμουνιστική) αριστερά πήρε την εξουσία στον 20ο αιώνα. Θα μπορούσε κανείς ίσως να τη συγκρίνει με τη Χιλή του Αλιέντε, πώς θα ήταν αν το πραξικόπημα του 1973 δεν είχε πετύχει. Στη Βενεζουέλα, είχαμε έναν ισχυρό, χαρισματικό ηγέτη ο οποίος έκανε την επανάσταση από τα πάνω, αλλά, την ίδια στιγμή, και τον λαό ο οποίος ώθησε την επανάσταση –αν και οι παραδοσιακοί Λενινιστές δεν θα το έλεγαν αυτό επανάσταση–  εμπρός από τα κάτω και ριζοσπαστικοποίησε την κυβέρνηση (και, σε κάθε περίπτωση, σώζοντας τον ίδιο τον Τσάβες το 2002, κατά τη διάρκεια της απόπειρας πραξικοπήματος). Και, φυσικά, υπάρχουν πολλές ενδιαφέρουσες ιδέες που σχηματίζονται εκεί, με τις τοπικές κοινότητες και ούτω καθεξής. Παρόλα αυτά, όπως έχω ήδη πει, η Βενεζουέλα παραμένει ακόμα μια καπιταλιστική χώρα και η καπιταλιστική τάξη εξακολουθεί να είναι πολύ ισχυρή, και δεν έχει υπάρξει απαλλοτρίωση, εκτός από συγκεκριμένες και ειδικές περιπτώσεις. Ωστόσο, η Βενεζουέλα είναι σίγουρα μία από τις μεγαλύτερες ελπίδες για τον κόσμο της αριστεράς και πρέπει να την παρακολουθούμε από κοντά σε αυτό, παρά το γεγονός ότι το (επαναστατικό) μέλλον της είναι ακόμα πολύ αβέβαιο.

ID: Ας ρίξουμε μια ματιά σε άλλη μια αποτυχημένη επανάσταση εντός της ΕΕ: Ριζοσπαστικά φοιτητικά κινήματα στη δεκαετία του ’60 στη Γερμανία πίεσαν έντονα προς έναν αντιεξουσιαστικό σοσιαλισμό «από τα κάτω»… Νομίζω ότι η σλοβενική IDS βρίσκεται ακριβώς στα ίδια χνάρια.

MK: Η σλοβενικήΠρωτοβουλία Δημοκρατικού Σοσιαλισμού είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα της μετα-γιουγκοσλαβικής αριστεράς. Σημείωσαν σημαντική πρόοδο σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα και ενσωματώνουν τόσο τις εμπειρίες της «θεωρητικής αριστεράς» όσο και του ριζοσπαστικού φοιτητικού κινήματος.

ID: Ποια είναι η προοπτική της πραγματικής αριστεράς στην Κροατία: η «μακρά πορεία μέσα από τα θεσμικά όργανα»; η εξωκοινοβουλευτική αντιπολίτευση και ο άμεσος αγώνας;

MK: Θα έλεγα όλα τα παραπάνω. Κατά τη γνώμη μου, θα ήταν γελοίο να εγκαταλείψει τη συμμετοχή στις εκλογές εκ των προτέρων, αλλά θα ήταν εξίσου κακό να περιοριστεί σε καθαρή –άσκοπη– εκλογίκευση. Η αριστερά θα πρέπει να λαμβάνει μέρος στις εκλογές, αλλά θα πρέπει επίσης να είναι παρούσα στους δρόμους, στα συνδικάτα, να αναλαμβάνει άμεσα δράση, να οργανώνεται εκτός των κοινοβουλευτικών πολιτικών κλπ. Και είναι εξίσου σημαντικό, η συμμετοχή στις αστικές εκλογές επ’ ουδενί να μη σηματοδοτεί την ιδεολογική αποδοχή της αστικής δημοκρατίας ως πραγματική Δημοκρατία. Η πραγματική αριστερά πρέπει να επικρίνει τη φιλελεύθερη δημοκρατία ως αντιδημοκρατική, ακόμη και αν (στρατηγικά) παίρνει μέρος σε αυτή. Αυτό, πιστεύω είναι ένα κρίσιμο μέρος του παιχνιδιού.

ID: Ένα σημείο που σπάνια αναλύεται, ή που, τουλάχιστον, δεν έχει θέση στις παραδοσιακές πολιτικές αρένες, είναι αυτό το συγκεκριμένο στοιχείο του φασισμού που θα μπορούσε να αποδοθεί στη νεοφιλελεύθερη μορφή της οικονομίας.

MK: Υπάρχουν πολλές αρνητικές τάσεις στις οικονομικές πρακτικές και πολιτικές εν γένει αυτή τη στιγμή, και, φυσικά, είμαστε όλοι μάρτυρες της ανόδου της νέας ακροδεξιάς και, σε κάποιες περιπτώσεις, του ανοιχτού νεοναζισμού. Και είναι αρκετά ορθό το να μιλάμε για τον «εξτρεμισμό του κέντρου» και να επικρίνουμε τις ακραίες συνέπειες των μέτρων λιτότητας και ούτω καθεξής. Ωστόσο, είναι εντελώς άλλο πράγμα το να καταγγέλλουμε τα πάντα, ως φασισμό. Μπορούμε να κριτικάρουμε τον φιλελευθερισμό, τον νεοφιλελευθερισμό, την ΕΕ, την Άγκελα Μέρκελ, κλπ με πολλούς τρόπους, αλλά φασιστικά δεν είναι. Είναι ιδεολογικά αβάσιμο να καταγγέλλουμε τους πάντες και τα πάντα ως φασιστικά. Νομίζω ότι κάποια τμήματα της αριστεράς πρέπει να αποκτήσουν μεγαλύτερη επίγνωση αυτού και να μην προβαίνουν σε άνευ νοήματος  χαρακτηρισμούς.

ID: Δεν είναι μόνο χαρακτηρισμοί, υπάρχει ένα διακριτό καταστροφικό σχέδιο που δεν μεριμνεί για την ανθρώπινη ζωή, παρά μόνο ως «ανθρώπινο δυναμικό» μαζικά, και σίγουρα δεν δίνει δεκάρα για την εξασφάλιση των μέσων διαβίωσης, ακόμα κι αν αφορούν σε ολόκληρες κοινότητες ή «οικονομικές περιοχές» – όσο περισσότεροι οι άνθρωποι, τόσο το καλύτερο: δεκάδες ή και εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπων. Υπάρχει πάντα αυξανόμενη συγκέντρωση βιομηχανιών υψηλής τεχνολογίας στις χώρες του πυρήνα (στη Γερμανία και στους δορυφόρους της), η οποία πάντα προχωρά στις χώρες της περιφέρειας αφού πρώτα έχει καταστραφεί η εγχώρια ανταγωνιστική βιομηχανία και γεωργία. Υπάρχει πάντα αμφισβήτηση επί της εθνικής εργατικής νομοθεσίας, που έχει ως αποτέλεσμα την κατάργηση της εργασίας σε συγκεκριμένα σημεία χρόνου και τόπου. Υπάρχουν πάντα επιχειρηματικές συμφωνίες με τις εθνικές πολιτικές ελίτ που ανταποδίδουν την εύνοια με την ενίσχυση της όποιας κατασταλτικής μηχανής διοικούν. Αυτό που βλέπουν στους επαναστατημένους δρόμους είναι απλά σακιά με χρήματα που χάνονται, και όχι αποστερημένα ανθρώπινα όντα. Η χρήση της ωμής βίας είναι ανελέητη… Δεν ακούγεται πολύ γνωστό; Ένα σύστημα που είναι οριστικό, «το τέλος της ιστορίας»;

MK: Η βασική ιδέα που ενώνει τους λαούς των χωρών της περιφέρειας ή της ημι-περιφέρειας (όπως η Κροατία) είναι ότι οι φαντασιώσεις της οικονομικής ανάπτυξης στο πλαίσιο του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής δεν είναι ρεαλιστικές. Τόσο για την περιφέρεια όσο και για πολλά μέρη των κατώτερων τάξεων στις χώρες του πυρήνα, γίνεται όλο και πιο προφανές ότι ο καπιταλισμός δεν μπορεί να προσφέρει πια. Αυτό ήταν δυνατό σε περιορισμένο βαθμό, κατά τη διάρκεια της «χρυσής εποχής του καπιταλισμού» από το 1945 έως το 1970, αλλά εκείνες οι ημέρες πλέον πέρασαν και δεν μπορούν να επιστρέψουν. Οι ελίτ έχουν σε κάποιο βαθμό επίγνωση αυτού του γεγονότος. Εάν και πότε οι άνθρωποι θα το συνειδητοποιήσουν αυτό, είναι ένα άλλο ζήτημα.

Creative Commons License
Η Αριστερά της Κροατίας: συνέντευξη με τον Δρ. Mate Kapović by Idemo dalje is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Unported License.

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response