Wednesday 20th June 2018
x-pressed | an open journal
March 4, 2013
March 4, 2013

Πορτογαλία: Έρχεται κοινωνικός σεισμός

Author: Daniel Oliveira Translator: TVXS
Source: Expresso  Categories: On the crisis, Protest
This article is also available in: enespt-pt
Πορτογαλία: Έρχεται κοινωνικός σεισμός

Πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι όλων των ηλικιών κατέκλυσαν τους δρόμους της Πορτογαλίας στις 2 Μαρτίου, απαιτώντας να δοθεί ένα τέλος στη λιτότητα. Η αυξανόμενη δυσαρέσκεια θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε κατάρρευση του πολιτικού συστήματος, που κυριαρχεί από την πτώση της δικτατορίας.

Πλέον, η μεγάλη πλειοψηφία των Πορτογάλων δεν βασίζεται στις αμφιταλαντεύσεις του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDS), μέλους του κυβερνητικού συνασπισμού, ούτε περιμένει από τον πρόεδρο της χώρας Ανίμπαλ Καβάκο Σίλβα να βγει από το λήθαργό του ή τη λεγόμενη εσωτερική αντιπολίτευση του PSD (το κεντροδεξιό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα του πρωθυπουργού Πέδρο Πάσος Κοέλιο) για να πιστέψει ότι έχει φτάσει το πλήρωμα του χρόνου. Οι άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους στη διάρκεια της επίσκεψης της τρόικας για να δείξουν πως δεν είναι οι «καλοί μαθητές» που ένα από τα μέλη της πίστευε.

Παρά την προφανή απαξία που το σύνολο του πολιτικού συστήματος φαίνεται να αξίζει αυτές τις μέρες, οι διαδηλώσεις της 2ας Μαΐου δεν ήταν αντι-πολιτικές. Εκείνο που τις χαρακτήριζε, κατά κύριο λόγο, ήταν περισσότερη θλίψη και ματαιωμένες ελπίδες σε σχέση με κείνες του Σεπτέμβρη, όχι όμως -ακόμη, τουλάχιστον- η απόγνωση. Ήταν στο σύνολό τους πολιτικές διαδηλώσεις, εμφορούμενες από δημοκρατικά αισθήματα. Και αυτό, λαμβάνοντας υπόψη την κοινωνική κατάσταση που βιώνουμε και το θεσμικό αδιέξοδο που αντιμετωπίζουμε, είναι αξιοσημείωτο. Το τελευταίο μπορεί να εξηγηθεί, ίσως, μόνο από το γεγονός ότι η δημοκρατία μας είναι ακόμη σχετικά νέα.

Λέω «ακόμη» διότι, αν η αντιπολίτευση αποτύχει να δώσει μια απάντηση σε αυτή την εξέγερση, προσφέροντας μια αξιόπιστη εναλλακτική – και δεν αυτοπεριοριστεί στην προετοιμασία της για την εξουσία ή δεν επιχειρήσει να κεφαλαιοποιήσει την υποστήριξη για τις επόμενες εκλογές – το επόμενο βήμα θα είναι πολύ διαφορετικό.

Είμαι πεπεισμένος ότι αν κάτι νέο εμφανιστεί στον πολιτικό ορίζοντα το επόμενο έτος και αποδειχθεί άξιο να ενθουσιάσει τους Πορτογάλους ή να κερδίσει την προσοχή τους, το αποτέλεσμα θα είναι μια έκπληξη. Αυτό το «κάτι» μπορεί να είναι θετικό – το περισσότερο πιθανό όμως είναι να είναι αντιφατικό ή ακόμη και πολιτικά επικίνδυνο.

Συνταξιούχοι στις διαδηλώσεις

Παρατηρητές των διαδηλώσεων του περασμένου Σαββάτου είδαν πολλούς συνταξιούχους στα πλήθη, περισσότερους απ’ ότι σε εκείνες της 15ης Σεπτεμβρίου. Σ’ αυτούς είναι που επικεντρώνονται πιο έντονα τα προβλήματα της χώρας. Το πρόβλημα να έχουν γεννηθεί και μεγαλώσει σε μια χώρα κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά οπισθοδρομική. Και το πρόβλημα να σηκώνουν περισσότερο από τους άλλους, το βάρος αυτής της οπισθοδρομικότητας.

Ένα τέτοιο βάρος είναι οι αξιοθρήνητες συντάξεις, οι περισσότερες από τις οποίες είναι αποτέλεσμα της κυρίαρχης πολιτικής γραμμής που ακολουθεί ο Πάσος Κοέλιο, στην οποία και επιδιώκει να παραμείνει – ότι δηλ. έχουμε ένα κράτος πρόνοιας εξαιρετικά γενναιόδωρο. Είναι μια ιδέα που μπορεί να γεννήσει μόνο ένα μυαλό που γνωρίζει τη χώρα αποκλειστικά μέσα από τα κεντρικά γραφεία του κόμματός του και από τα εταιρικά γραφεία των φίλων του.

Ένα από τα θέματα που συζητήθηκε περισσότερο το Σάββατο είναι τα παιδιά που μεταναστεύουν, που είναι άνεργα, που είναι απελπισμένα. Και η έλλειψη προοπτικής για τα εγγόνια τους. Σε μια κοινωνία όπως η πορτογαλική, όπου η οικογένεια είναι ένα είδος συμπληρωματικού κράτους πρόνοιας (ή και το κύριο), οι ηλικιωμένοι συγκεντρώνουν τα δεινά όλων των γενεών κάτω από τη στέγη τους. Και είναι αυτοί οι ίδιοι που έχουν υποστεί τις μεγαλύτερες θυσίες.

Βγήκαν στους δρόμους

Οι περισσότεροι συνταξιούχοι που βγήκαν στους δρόμους το Σάββατο συμμετείχαν για πρώτη φορά στη ζωή τους σε διαδήλωση. Έζησαν δηλαδή τη δικτατορία, την επανάσταση του 1974, την PREC (Συνεχής Επαναστατική Διαδικασία), τη μετάβαση, δηλαδή, στη δημοκρατία χωρίς να κάνουν χρήση αυτού του δικαιώματος. Και σήμερα, σε ηλικία άνω των 60 ετών και μετά από σχεδόν 40 χρόνια δημοκρατίας, βγήκαν στους δρόμους.

Ζούμε σε μια περίοδο ειρηνικής επανάστασης που ακόμη ταιριάζει στο πολιτικό σύστημα, όπως το ξέρουμε σήμερα. Όμως το σύστημα αυτό έχει εισέλθει στη φάση της παρακμής του. Αν ο πολιτικός κόσμος επιμείνει να μην ανταποκρίνεται στη διάθεση της χώρας, θα συμβούν απρόβλεπτα γεγονότα . Πιστεύω (ή τουλάχιστον ελπίζω) ότι θα είναι μέσα στο πνεύμα της δημοκρατίας και χωρίς να τη θέσουν σε κίνδυνο. Μετά από δυο χρόνια λιτότητας και μιζέριας, ωστόσο, τα πάντα μπορούν να αλλάξουν. Στις κοινωνικές διαδηλώσεις, πολλά έχουν ήδη αλλάξει. Δεν είναι απλά και μόνο μια συντεχνιακή έκφραση συνδικαλιστικών και κομματικών δομών και πλέον δεν κυριαρχούνται καν από αυτές. Το αν αυτό είναι καλό ή κακό, δεν το γνωρίζω. Απλώς έτσι είναι.

Αν η αντιπολίτευση αποτύχει να παρουσιάσει μια αξιόπιστη εναλλακτική και αν το κύριο κόμμα της πορτογαλικής δεξιάς αρχίσει να καταρρέει, τότε οι πρώτοι που θα αδράξουν την ευκαιρία, είτε είναι σοβαροί «παίκτες» ή λαϊκιστές, κωμικοί ή πολιτικοί, μπορεί να προκαλέσουν ένα πολιτικό σεισμό. Γιατί ο κοινωνικός σεισμός είναι ήδη εδώ. Χωρίς, προφανώς, να προκαλεί την αντίδραση των κομμάτων και των θεσμών.

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response