Wednesday 21st August 2019
x-pressed | an open journal
September 28, 2012
September 28, 2012

Ο Ευρωπαϊκος Νότος φλέγεται

Author: James Meadway Translator: Maria Floutsakou
Source: Counterfire  Categories: On the crisis, Protest
This article is also available in: enespt-pt
Ο Ευρωπαϊκος Νότος φλέγεται

Η Νότια Ευρώπη ξεσπά, καθώς διαμαρτυρίες και απεργίες εξαπλώνονται σε όλη την Μεσόγειο. Ο James Meadway εξετάζει το νέο μέτωπο κατά της λιτότητας.

Τεράστιες διαδηλώσεις στην Μαδρίτη που καταστέλλονται βάναυσα συμπίπτουν τώρα με μια ακόμα Ελληνική γενική απεργία. Τα τρία χρόνια της Ευρωπαϊκής κρίσης χρέους παράγουν μια κοινωνική και πολιτική κρίση τεραστίων διαστάσεων, με την απειλή της διάλυσης του Ισπανικού Κράτους.

Ακριβώς όπως ο παγκόσμιος Νότος – το μεγάλο τόξο των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών σε όλο το νότιο ημισφαίριο, από τη Νότια Αμερική έως την Άπω Ανατολή – έχει υποστεί χρόνια κρίσεις χρέους και προγράμματα διαρθρωτικών αλλαγών του ΔΝΤ, έτσι συμβαίνει τώρα και στη νότια Ευρώπη. Ένας νέος Νότος έχει δημιουργηθεί, αλλά αυτή τη φορά στις πλάτες των εργαζομένων και των συμμάχων τους στον ανεπτυγμένο κόσμο. Η Ισπανία είναι η 4η μεγαλύτερη οικονομία στην Ευρωζώνη, η Ελλάδα είναι η 8η. Και οι δύο επί του παρόντος βρίσκονται, με βάση το ΑΕΠ, μεταξύ των πλουσιότερων χωρών του κόσμου.

Η διαδικασία είναι, αναμφισβήτητα, πιο βίαιη από αυτήν που ακολουθήθηκε στα προηγούμενα μέτρα λιτότητας. Πλησιάζοντας τις υπερχρεωμένες φτωχές χώρες, το ΔΝΤ θα απαιτήσει το ίδιο πακέτο περικοπής των δαπανών, αύξησης των φόρων για τους φτωχούς εργαζόμενους και ιδιωτικοποίηση σε ό,τι κινείται. Αλλά επίσης θα επιμείνουν στο να επιτραπεί η υποτίμηση των ισοτιμιών, η οποία θα δημιουργήσει τουλάχιστον τη δυνατότητα (είτε υλοποιηθεί είτε όχι) της αύξησης των εξαγωγών στηρίζοντας την οικονομία και ανακουφίζοντας τους πραγματικούς μισθούς. Για τα μέλη της Ευρωζώνης, αυτό δεν μπορεί να συμβεί –μιας και είναι κλειδωμένα στη σιδερένια μέγκενη του ευρώ. Αντ ‘αυτού, θα πρέπει να υποστούν μια«εσωτερική υποτίμηση»: μαζική μείωση των πραγματικών μισθών σε μια απέλπιδα προσπάθεια να μειωθεί το κόστος εργασίας στο ελάχιστο. Για την Ελλάδα, αυτό είχε ως αποτέλεσμα τόσο την καταγεγραμμένη ανεργία, με ποσοστό ανέργων κάτω των 25 ετών περίπου στο 50%, όσο και την πτώση των πραγματικών μισθών κατά 25% τον τελευταίο χρόνο.

Δεν υπάρχει κανένα εύλογο σημείο, πάνω από την βασική επιβίωση, στο οποίο είτε η Ελλάδα είτε η Ισπανία – είτε η Πορτογαλία ή η Ιρλανδία στη συνέχεια – να μπορεί να κρατήσει τους μισθούς τόσο χαμηλούς ώστε να παραμείνει ανταγωνιστική σε διεθνές επίπεδο μέσα στα πλαίσια του ευρώ. Και δεδομένου ότι η λιτότητα είναι αυτοκαταστροφική, δεν υπάρχει κανένα πιθανό σημείο στον ορίζοντα στο οποίο τα διαδοχικά βάρη του χρέους τους θα καταστούν βιώσιμα. Η λιτότητα συρρικνώνει οικονομίες, αυξάνοντας, κι όχι μειώνοντας, το αντίστοιχο βάρος του χρέους. Το Δημόσιο χρέος της Ελλάδας, για παράδειγμα, έχει αυξηθεί από περίπου 130% του ΑΕΠ τον περασμένο Οκτώβριο του 2009, όταν ξέσπασε η κρίση χρέους, σε 160% του ΑΕΠ μέχρι το τέλος του έτους, σύμφωνα με προβλέψεις. Η πιο πιθανή μακροπρόθεσμη προοπτική για τη νότια Ευρώπη στο πλαίσιο λιτότητας είναι η αποβιομηχάνιση και η παρακμή.

Από κίνημα διαμαρτυρίας σε μαζικό κίνημα

Οι πορείες διαμαρτυρίας σήμερα είναι η πολιτική έκφραση της αντίθεσης σε αυτή την προοπτική. Τόσο στην Ελλάδα όσο και πιο δραματικά στην Ισπανία, οι πορείες διαμαρτυρίας μιας ριζοσπαστικής μειονότητας με επίκεντρο την κατάληψη πλατειών έχουν μετατραπεί τα τελευταία τρία χρόνια σε ένα μαζικό κίνημα. Οι συγκεντρώσεις των αγανακτισμένων, που ξεκίνησαν στις 15 Μαΐου 2011, προσέλκυσαν έως και 50.000 στη Μαδρίτη, που προέρχονταν κυρίως από τις τάξεις των νέων ανέργων.

Επιπλέον καταλήψεις στις αρχές του χρόνου, έδειξαν τεράστια πλήθη να κατεβαίνουν στις ισπανικές πόλεις, ενώ η αποφασιστική παρέμβαση των ανθρακωρύχων της Αστούριας, οι οποίοι απέργησαν και κατέλαβαν τα ορυχεία τους κατά των μέτρων λιτότητας, ριζοσπαστικοποίησαν περαιτέρω το κίνημα και εισήγαγαν ένα στοιχείο στρατηγικής σημασίας, την οργανωμένη εργατική τάξη. Ενάμισι εκατομμύριο άνθρωποι διαδήλωσαν στη Βαρκελώνη για την ανεξαρτησία της Καταλονίας στις 11 Σεπτεμβρίου του τρέχοντος έτους, πραγματοποιώντας τη μεγαλύτερη διαδήλωση στην ιστορία της Ισπανίας, απειλώντας με διάλυση το Ισπανικό κράτος.

Στην Ελλάδα, οι πορείες διαμαρτυρίας που πάνε πίσω ως τα τέλη του 2008, όπου έλαβαν χώρα τεράστιες πορείες κατά της αστυνομίας εξαιτίας του πυροβολισμού ενός αθώου έφηβου στην Αθήνα, έχουν συγχωνευθεί με εκείνες ενάντια στα μέτρα λιτότητας. Οι καταλήψεις σε μεγάλες πλατείες έχουν λάβει χώρα παράλληλα με μια σειρά από απεργίες και γενικές απεργίες, ενώ το κίνημα έχει πάρει μια οργανωμένη πολιτική έκφραση στην άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ.

Η πάταξη της λιτότητας δεν θα είναι εύκολη. Η ώρα για μια καθαρή «κεϋνσιανή» λύση στην κρίση, αν υπήρξε ποτέ, έχει παρέλθει προ πολλού. Από μόνη της η αύξηση των δαπανών δεν θα αντιστρέψει τώρα το οικονομικό σπιράλ του θανάτου στο οποίο ωθείται η Νότια Ευρώπη, δεδομένου ότι αυτό είναι τώρα πια μια βαθιά κρίση θεσμών. Οι Ισπανοί καταθέτες αποσύρουν τα χρήματά τους από τις τράπεζες, το τραπεζικό σύστημα βρίσκεται στα πρόθυρα της πτώχευσης, η εξουσία του κεντρικού κράτους καταρρέει, και η ιδιωτική οικονομία ωθείται σε βαθιά ύφεση.

Στην Ελλάδα, το δημόσιο χρέος φουσκώνει, το τραπεζικό σύστημα είναι αφερέγγυο, και η οικονομία έχει συρρικνωθεί κατά περίπου 20% τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Η επιβολή όλων αυτών γίνεται από μια ΕΕ που όλο και περισσότερο παίρνει την μορφή και τη στάση ενός αποικιακού άρχοντα. Το ίδιο το ευρώ, ένας μηχανισμός που υποτίθεται ότι θα έφερνε τους λαούς της Ευρώπης πιο κοντά, αναπαράγει μια σχέση πυρήνα και περιφέρειας εντός των συνόρων της Ευρώπης, γνώριμη στον παγκόσμιο Νότο, με τα κεντρικά κράτη της να επιλέγουν τον σχεδιασμό και την υλοποίηση της πολιτικής για τα περιφερειακά μέλη της.

Το κίνημα στην Βρετανία

Το Ηνωμένο Βασίλειο, τουλάχιστον εκτός της Ευρωζώνης, βοηθάει να μειωθεί το βάρος της λιτότητας. Τα έκτακτα μέτρα από την Τράπεζα της Αγγλίας κατά τη διάρκεια των τελευταίων 18 μηνών, που διοχέτευσε 375 εκατομμύρια λίρες καθαρού ρευστού στο τραπεζικό της σύστημα, πιθανότατα αναχαίτισαν την περαιτέρω κατάρρευση. Αλλά η οικονομία συνεχίζει, στην καλύτερη περίπτωση, να είναι στάσιμη, ενώ η πολιτική της κυβέρνησης συνασπισμού για «ανάκαμψη στηριζόμενη στις εξαγωγές» αποκαλύπτεται ως αυτό που ήταν πάντα, μία φαντασίωση. Η λιτότητα καταστρέφει ζωές και υπονομεύει σταθερά την προοπτική της επιστροφής στη σταθερότητα. Ωστόσο, το πολιτικό σύστημα, όπως έκανε σαφές αυτήν την εβδομάδα το συνέδριο του κόμματος των Φιλελεύθερων Δημοκρατών (LibDem), παραμένει προσηλωμένο σε αυτήν. Είμαστε σε αδιέξοδο: ανίκανοι να ξεφύγουμε από τη λιτότητα και παγιδευμένοι υπό το βάρος των θεσμών που ευνοούν τις απαιτήσεις του χρηματοπιστωτικού συστήματος ακόμα και και πέρα από την πραγματική οικονομική δραστηριότητα.

Το πρώτο βήμα για να σπάσει αυτό το αδιέξοδο είναι ο τερματισμός της λιτότητας. Αυτό σημαίνει τη δημιουργία ενός μαζικού κινήματος, όπως αυτού της Νότιας Ευρώπης, με την οργανωμένη εργατική τάξη στην καρδιά του. Πολλές χιλιάδες πορείες έχουν γίνει ενάντια στις περικοπές τα τελευταία δύο χρόνια. Αρκετές έχουν καταφέρει να αποτρέψουν τοπικά το κλείσιμο υπηρεσιών και την απώλεια θέσεων εργασίας. Αλλά για να λήξει όλο το πρόγραμμα απαιτείται ένα εθνικό κίνημα, ικανό να αντιμετωπίσει μια εθνική κυβέρνηση. Η πορεία των συνδικάτων στις 20 Οκτωβρίου είναι ένα σημαντικό βήμα για τη δημιουργία αυτού του κινήματος, προσεγγίζοντας τα επιμέρους σκέλη της διαμαρτυρίας που ήδη υπάρχουν και μετατρέποντάς τα σε πολιτική δύναμη.

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response