Saturday 19th October 2019
x-pressed | an open journal
May 20, 2013
May 20, 2013

Rethink Athens? Μια εθνογραφική ματιά στο κέντρο της πόλης της πόλης

Source: Crisis-scape  Category: On the crisis
This article is also available in: enes
Rethink Athens? Μια εθνογραφική ματιά στο κέντρο της πόλης της πόλης

“Ερ: Τι όφελος θα έχω ως κάτοικος / επιχειρηματίας / επισκέπτης της Αθήνας;

Απ: Η λειτουργική και η περιβαλλοντική αναγέννηση του κέντρου θα φωτίσει τις σκοτεινές και ανεπιθύμητες πτυχές του. Η Πανεπιστημίου και η Ομόνοια θα γίνουν η πιο ζωντανή γειτονιά της πόλης, σαν κέντρο εμπορικής κίνησης το πρωί και σαν σημείο συνάντησης το βράδυgia τους Αθηναίους από όλες τις γειτονιές. Οι συνθήκες διαβίωσης θα βελτιωθούν σημαντικά και ένα μεγάλο μέρος του κέντρου θα κατοικηθεί ξανά, ενώ στην ευρύτερη περιοχή θα αναζωογονηθούν η εμπορική και επιχειρηματική δραστηριότητα και ο τουρισμός.»

(Από το site του Rethink Athens)

Το κέντρο της Αθήνας υποτίθεται ότι ετοιμάζεται για ακόμη ένα μεγάλο έργο ανάπλασης. Αυτή τη φορά η πόλη θα πρέπει να ανασυνθέσει εκ νέου έναν από τους πιο κεντρικούς δρόμους της, την Πανεπιστημίου, και τις δύο πιο κεντρικές πλατείες της, το Σύνταγμα και την Ομόνοια. Το έργο θα περιλαμβάνει την ημι-πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου, η οποία θα πλακοστρωθεί, ενώ αρκετά νέα στοιχεία, όπως σιντριβάνια ή δέντρα θα αντικαταστήσουν την ασφαλτόστρωση. Ένας διεθνής αρχιτεκτονικός διαγωνισμός έλαβε χώρα το 2012 και ο νικητής (ένα ολλανδικό γραφείο) ανακοινώθηκε στις αρχές του 2013. Η πολιτική ηγεσία της χώρας, συμπεριλαμβανομένου του Πρωθυπουργού, συμμετείχε στην επίσημη τελετή ανακοίνωσης του νικητή. Ο πρωθυπουργός ήταν σαφής στην ομιλία του ότι το ‘Rethink Athens’ είναι μέρος ενός μεγαλύτερου σχεδίου, που περιλαμβάνει την ιδιωτικοποίηση και ανάπλαση του παλιού αεροδρομίου και της Αθηναϊκής παραλίας μέχρι το Σούνιο.

Η ομιλία του πρωθυπουργού έμοιαζε να έρχεται από το παρελθόν, από δύο δεκαετίες πριν, όταν η Ελλάδα ήταν η «Δημοκρατία των Εργολάβων». Τότε η «ατμομηχανή» της ελληνικής οικονομίας ήταν ο τομέας των κατασκευών και η χώρα ήταν πράγματι υπό μαζική ανοικοδόμηση. Καινούργιοι και, μάλλον υπερτιμημένοι, αυτοκινητόδρομοι, αεροδρόμια, εμπορικά κέντρα, στάδια κ.λπ. κατέκλυσαν την πόλη. Εκείνη την εποχή επικρατούσε μια ευρέως διαδεδομένη αισιοδοξία σε σχέση με την ανάπτυξη του αστικού τοπίου, τη καινούργια οικονομία της πίστωσης και των δανείων, τους επικείμενους Ολυμπιακούς Αγώνες, την Ευρωπαϊκή Νομισματική Ολοκλήρωση και τα έργα εξευρωπαϊσμού/εκσυγχρονισμού. Η «ανάπτυξη» και ο «εκσυγχρονισμός» αποτέλεσαν τα βασικά πολιτικά συνθήματα των κυβερνήσεων. Εντούτοις, την ταχεία συσσώρευση χτιστού και άυλου κεφαλαίου διαδέχτηκε πολύ γρήγορα η οικονομική κατάρρευση.

Σύμφωνα με ανθρώπους που εργάζονται, χρησιμοποιούν ή απλώς υπάρχουν στην οδό Πανεπιστημίου και τους γύρω δρόμους του κέντρου, αυτή την στιγμή η υπόσχεση ότι θα διορθωθούν τα «προβλήματα» του κέντρου της Αθήνας μέσω μερικών ακόμα δημοσιών έργων ακούγεται τελείως κούφια.

Για παράδειγμα, ένας από τους εμπόρους του κέντρου μας εξηγεί ότι πολλά δημόσια έργα της χρυσής εποχής των εργολάβων υπήρξαν καταστροφικά για ορισμένες επιχειρήσεις. Οι επαναλαμβανόμενες (αλλά ανεπαρκώς τεκμηριωμένες) αναπλάσεις της Ομόνοιας, τα τελευταία είκοσι χρόνια, συχνά αναφέρονται ως ένα τέτοιο έργο που άλλαξε βίαια τις ισορροπίες στο κέντρο της πόλης. Επίσης, κάποιος άλλος μας έδωσε πληροφορίες σχετικά με τη πεζοδρόμηση της οδού Ερμού στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1990. Το έργο της πεζοδρόμησής της διήρκεσε για κάποιο καιρό και μέχρι την ολοκλήρωσή της πολλά από τα μικρότερα καταστήματα της Ερμού είχαν κλείσει. Αυτό συνέβη, καταρχάς, επειδή τα ενοίκια ανέβηκαν στα ύψη στον «αναπλασμένο» πλέον δρόμο, αλλά και λόγω της μειωμένης κατανάλωσης, κατά τη διάρκεια των έργων κατασκευής. Ωστόσο, ένα άλλο μέρος του προβλήματος ήταν η ιστορική συγκυρία. Συγκεκριμένα, η δεκαετία του 1990 ήταν μια περίοδος όπου διεθνείς αλυσίδες λιανικής εισήλθαν στην ελληνική αγορά , οδηγώντας σε οικονομικό «θάνατο» ορισμένους από τους μικρότερους εμπόρους. Η Ερμού, όπου πολλά από τα καταστήματα της δεκαετίας του 1990 έχουν σήμερα αντικατασταθεί από καταστήματα μεγάλων διεθνών αλυσίδων, είναι μάρτυρας τόσο της παγκόσμιας διαδικασίας, όσο και της τοπικής αστικής ιδιομορφίας.

Εργαζόμενος σε κατάστημα του κέντρου της Αθήνας μας εξηγεί ότι κάποιοι επιχειρηματίες «έβαλαν τα χέρια τους και έβγαλαν τα μάτια τους». Στην διάρκεια της οικονομικής ανάπτυξης της δεκαετίας του 1990 και του 2000 κάποιοι από τους μικρότερους ανεξάρτητους εμπόρους έκαναν ανοίγματα παίρνοντας ρίσκα σε μια αγορά που λειτουργούσε με νέους -άγνωστους ως τότε- κανόνες. Για να κάνουν αυτά τα ανοίγματα πήραν, τις περισσότερες φορές, τα υψηλότοκα δάνεια που με μεγάλη ευκολία χορηγούσαν τότε οι τράπεζες, πράγμα που οδήγησε τελικά στην καταστροφή τους όταν δεν κατάφεραν να τα αποπληρώσουν. Για παράδειγμα, όταν χτίστηκαν όλα τα νέα εμπορικά κέντρα γύρω από την Αθήνα, ορισμένοι ανεξάρτητοι έμποροι εκμίσθωσαν χώρους σε κάποια από αυτά. Όμως, ένα εμπορικό κέντρο είναι μια μεγάλη απρόσωπη επιχείρηση και δεν έχει καμιά ευελιξία με τα χρέη. Στο παρελθόν έμποροι που δεν είχαν ιδιόκτητο κατάστημα και νοίκιαζαν, αναγκάζονταν κάποιες φορές να ζητήσουν από τον ιδιοκτήτη του ακινήτου (που επίσης ανήκε συχνά στη μεσαία τάξη) μια διευκόλυνση, που συνήθως τους παρέχονταν. Κάτι που αποκλείεται όταν νοικιάζουν σε ένα εμπορικό κέντρο.

Όμως, μια τέτοια παρατήρηση αφορά στο πρόσφατο παρελθόν και όχι στο καταστροφικό παρόν, όπου πολλοί ανεξάρτητοι έμποροι που έκαναν «οικονομικά ανοίγματα» κατά την περίοδο της ακμής, όταν ξέσπασε η κρίση, εξαφανίστηκαν εν μία νυκτί κάτω από το βάρος ταχύτατα συσσωρευόμενων χρεών. «Κάποιοι συνάδελφοι κατέληξαν στα συσσίτια», ανέφερε ένας έμπορος στην Αγίου Μάρκου. Ο εμπορικός σύλλογος της Αθήνας έχει ανοίξει ένα κοινωνικό παντοπωλείο για τα μέλη του, όπου πρώην καταστηματάρχες μπορούν να πάρουν δωρεάν κάποια βασικά αγαθά. Σήμερα, σε κεντρικούς δρόμους της Αθήνας, όπως η Σταδίου, υπάρχουν πρώην καταστηματάρχες, ιδιοκτήτες του ακινήτου που στέγαζε την επιχείρησή τους, και άρα χωρίς έξοδα ενοικίου, που παρ’ όλα αυτά κλείσανε μετά τον Μάιο του 2010, λόγω μείωσης της κατανάλωσης. Ο ίδιος εμποροϋπάλληλος εξηγεί ότι: «Ανόητες κινήσεις του επιχειρηματία ή προβληματική δομή, όλα αυτά είναι περασμένα-ξεχασμένα . Τώρα, πρώτα σου λένε ότι θα μειωθούν οι μισθοί επειδή δεν πάνε καλά, ύστερα περιορίζουν το προσωπικό και στη συνέχεια καταλήγουν να εργάζονται με το ένα δέκατο των υπαλλήλων, που έτσι κι αλλιώς είναι μέλη της οικογένειας του αφεντικού και κάποια μέρα κλείνουν τελείως».

Η πολιτική του “Rethink”

Πολλοί έμποροι του κέντρου ρίχνουν το φταίξιμο για την εμπορική αποτυχία των επιχειρήσεών τους στην αύξηση, το τελευταίο διάστημα, των διαδηλώσεων που πραγματοποιούνται στο κέντρο της πόλης. Η ιδέα είναι ότι η εξέγερση του 2008 ήταν το πρώτο μεγάλο πλήγμα για το κέντρο της Αθήνας, μετά ήταν οι ταραχές του Μαΐου του 2010 και στη συνέχεια τα επεισόδια το Φεβρουάριο του 2012. Η αλήθεια είναι ότι αυτό το επιχείρημα επαναλαμβάνεται από τα επίσημα μέσα ενημέρωσης συνεχώς από το 2010, οπότε όλο και περισσότερα τμήματα του πληθυσμού (συμπεριλαμβανομένων και των καταστηματαρχών) αισθάνονταν ότι έχουν σοβαρότερους λόγους να διαμαρτύρονται. Η ανάλυση, όμως, των περισσότερων καταστηματαρχών δεν ταυτίζεται άμεσα με το αντίστοιχο επιχείρημα της κυβέρνησης και των μεγάλων ΜΜΕ. Όταν χρησιμοποιούν τον όρο «διαδηλώσεις» ή «επεισόδια» συνήθως προσθέτουν τα «δακρυγόνα» και τον αποκλεισμό των δρόμων ή των σταθμών του μετρό στο κέντρο της πόλης. Είτε εκφράζεται ρητά είτε έμμεσα, γεγονός είναι ότι τα δακρυγόνα και η βία ή ο αποκλεισμός των δρόμων είναι τακτικές της αστυνομίας που εφαρμόζονται κατά κόρον τα τελευταία χρόνια. Έχει ακουστεί από διαδηλωτές ότι η αστυνομία με αυτούς τους τρόπους προσπαθεί να περιορίσει την πρόσβαση σε όσους θέλουν να κατέβουν στη διαδήλωση αλλά και να στρέψει τους υπόλοιπους χρήστες του κέντρου εναντίον των διαφόρων κοινωνικών ομάδων που διαμαρτύρονται.

Το θέμα είναι ότι, ενώ οι έμποροι σε πρώτη φάση φαίνεται να συμφωνούν με τα ΜΜΕ των εργολάβων και με την κυβέρνηση, τις περισσότερες φορές χρησιμοποιούν μια διαφορετική φρασεολογία και προσθέτουν διαφορετικά στοιχεία. Για παράδειγμα, ενώ τα φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης προσθέτουν συχνά τις βόμβες μολότοφ ή τους κουκουλοφόρους ως μέρος του προβλήματος στο κέντρο, οι επιχειρηματίες που έχω γνωρίσει σπάνια αναφέρονται σε αυτά. Η διαφορετική σκοπιά των περισσότερων εμπόρων του κέντρου είναι ακόμη πιο σαφής όταν μιλούν για τα γεγονότα του Δεκέμβρητου 2008. Μάλιστα, ανεξάρτητα από την ευρύτερη πολιτική τοποθέτηση που αποτυπώνεται στην γλώσσα που χρησιμοποιεί ο καθένας τους, οι επιχειρηματίες του κέντρου με τους οποίους έχω συζητήσει χρησιμοποιούν τον όρο «εξέγερση» για την εξέγερση του 2008, αντί για «ταραχές» ή «επεισόδια», όπως ήταν και είναι η κυβερνητική και φιλοκυβερνητική διατύπωση. Επίσης, άλλες φράσεις που χρησιμοποιούν σχετικά με τα γεγονότα του Δεκέμβρη είναι π.χ. «τα γεγονότα του Αλέξη» ή «… του Γρηγορόπουλου» ή «… του Αλέξανδρου» κ.λπ.. Με άλλα λόγια, μιλάμε για μία ορολογία που προσωποποιεί τα γεγονότα αναφορικά με τον δολοφονημένο νέο αντανακλώντας πολύ περισσότερο την γλώσσα που χρησιμοποιείται από τους συμμετέχοντες στην εξέγερση παρά από τις αρχές ή τα επίσημα μέσα ενημέρωσης.

Η ουσία είναι ότι οι έμποροι έχουν μια επιχείρηση και κρίνουν τακτικές και πρακτικές που αφορούν στον δημόσιο χώρο σύμφωνα με τον αντίκτυπο που έχουν στη δουλειά τους. Όπως μου είπε ένας από αυτούς σε έναν από τους δρόμους που κάποτε ήταν ο μεγαλύτερος εμπορικός δρόμος της πρωτεύουσας: «Παλιά, ακόμη και αν έσπαγαν το μαγαζί, δεν μας ένοιαζε και τόσο. Δεν πηγαίναμε καν στις ασφαλιστικές εταιρείες, το ξαναφτιάχναμε μόνοι μας και δεν μας ένοιαζε γιατί το μαγαζί είχε πελάτες μέσα, την ίδια στιγμή που φτιάνονταν οι ζημιές». Τα πράγματα δεν είναι τόσο ρόδινα πια. Κάποιοι ισχυρίζονται πως σήμερα που οι καταστηματάρχες παλεύουν να επιβιώσουν οικονομικά, οι ασφαλιστικές εταιρείες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην κατάσταση του κέντρου, τώρα πια συχνά δεν αποζημιώνουν για καταστροφές που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων ή ζητούν υπέρογκα ασφάλιστρα για να ασφαλίσουν μια επιχείρηση στην περιοχή. Μέχρι το πρόσφατο παρελθόν, όταν καταστρέφονταν κτήρια στο κέντρο της Αθήνας ξαναφτιάχνονταν γρήγορα. Αλλά τα περισσότερα από τα κτήρια που καταστράφηκαν κατά τη διάρκεια των ταραχών του Φεβρουαρίου του 2012, στα τέλη Μαΐου 2013 παραμένουν ερείπια. Το οποίο είναι ασυνήθιστα μεγάλο χρονικό διάστημα για τη συγκεκριμένη περιοχή. «Όταν οι τσέπες των ανθρώπων είναι άδειες, δεν υπάρχει κανένας λόγος να ξαναφτιαχτεί και να ξανανοίξει ένα κατάστημα που έκλεισε για οποιονδήποτε λόγο», κατέληξε ο ίδιος καταστηματάρχης.

Βέβαια το κέντρο της πόλης (σε αντίθεση με ό,τι μπορεί να πιστεύουν οι ιθύνοντες του «Rethink Athens») δεν έχει μόνο εμπορικές δραστηριότητες – ένα από τα πολλά που συμβαίνουν στο κέντρο είναι επίσης οι πορείες διαμαρτυρίας. Το πρόβλημα είναι ότι οι κυβερνήσεις των τελευταίων χρόνων φαίνεται να στοχοποιούν ξεκάθαρα τις διαδηλώσεις, υπονοώντας ότι αυτές είναι το μόνο πρόβλημα του κέντρου της Αθήνας. Για παράδειγμα, στις 27 Απριλίου 2013 ο Έλληνας Υπουργός Δημοσίας Τάξεως Νίκος Δένδιας έδωσε μια σύντομη συνέντευξη στο Voice of America, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στη Νέα Υόρκη για την ανταλλαγή τεχνογνωσίας με το FBI. Σε αυτή τη συνέντευξη δήλωσε: «Να σας πω ένα παράδειγμα μιας ρύθμισης που προσπαθούμε να κάνουμε και η οποία θεωρώ ότι θα αλλάξει συνολικά την ζωή στην πρωτεύουσα και ακόμη δεν έχουμε πετύχει πλήρη συμφωνία, τον περιορισμό της δυνατότητας των μικρών διαδηλώσεων, των διαδηλώσεων των 100-200 ατόμων να κλείνουν το κέντρο, να καταλαμβάνουν ένα ολόκληρο οδόστρωμα, να εμποδίζουν την πρόσβαση στο κέντρο».

Το να ρίχνει κανείς το φταίξιμο στις διαδηλώσεις για την αποτυχία των επιχειρήσεων στο κέντρο της πόλης έχει τουλάχιστον δύο πλεονεκτήματα. Πρώτον, κρύβει το γεγονός ότι οι πολιτικές λιτότητας, η ανεργία και οι περικοπές στο εισόδημα έχουν μειώσει την καταναλωτική δύναμη των περισσοτέρων και δεύτερον, αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας περιορισμού των διαδηλώσεων σε μια εποχή που όλο και περισσότεροι άνθρωποι έχουν όλο και περισσότερους λόγους να διαμαρτύρονται εναντίον της κυβέρνησης. Στην πραγματικότητα, η φτώχεια σήμερα έχει αυξηθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε σταδιακά η πλειονότητα των πολιτών μεταβάλλουν τις διατροφικές τους συνήθειες. Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι αναγκάζονται να μειώσουν σημαντικά τον προϋπολογισμό τους σε είδη διατροφής, άρα τα είδη ένδυσης ή άλλες ανάγκες περιορίζονται ακόμα περισσότερο αν δεν εξαφανίζονται. Υπό αυτές τις συνθήκες, διάφορες κοινωνικές ομάδες  διαδηλώνουν κάθε βδομάδα σε ένδειξη διαμαρτυρίας, δυσκολεύοντας τα διάφορα κυβερνητικά σχέδια.

Τα πρώτα βήματα για τον περιορισμό και την απαγόρευση των διαδηλώσεων είναι εμφανή στη -μοναδική στα χρονικά- δημόσια επίδειξη αστυνομικής βίας κατά την διάρκειά τους τα τελευταία χρόνια. Από το 2010 αυτή η βία έχει φτάσει στο μεταπολιτευτικό της αποκορύφωμά, με τα δακρυγόνα και τους ξυλοδαρμούς από την αστυνομία να χρησιμοποιούνται σε γιγάντια κλίμακα (π.χ. κατά τη διάρκεια των γενικών απεργών του Ιουνίου του 2011). Όντως, ο προφανής στόχος είναι ο εκφοβισμός όσων συμμετέχουν σε διαδηλώσεις, οι οποίοι πρέπει να ξέρουν ότι κινδυνεύει η σωματική τους ακεραιότητα. Αλλά η πιο εμφανής έκφραση, ως προς τους δημόσιους χώρους, της πολιτικής κατά των διαδηλώσεων ήρθε το 2011, όταν η κυβέρνηση ήρε το λεγόμενο ακαδημαϊκό άσυλο. Το ακαδημαϊκό άσυλο είναι ένας από τους κύριους λόγους που η Πανεπιστημίου αναδείχθηκε σε καθοριστικό κομμάτι σχεδόν κάθε πορείας διαμαρτυρίας. Σήμερα ωστόσο τα πανεπιστήμια δεν είναι πια ένα ασφαλές μέρος, αφού η αστυνομία μπορεί να κάνει έφοδο και να περιορίσει ή να απαγορεύσει οποιαδήποτε δραστηριότητα εκεί μέσα. Η μελλοντική ανέγερση τόσων πολλών φυσικών εμποδίων κατά μήκος της Πανεπιστημίου από το «Rethink Athens» θα οδηγήσει πιθανότατα στο τέλος της Πανεπιστημίου ως αναπόσπαστο μέρος των διαδηλώσεων.

Έτσι, τόσο ο θάνατος του ακαδημαϊκού ασύλου όσο και η υλική ανάπλαση του κύριου δρόμου του αθηναϊκού κέντρου έρχονται ταυτόχρονα με μια συγκεκριμένη πολιτική απόφαση περιορισμού των διαδηλώσεων. Σε μία ριζική κίνηση, από τον Ιανουάριο του 2013, σχεδόν κάθε μεγάλη απεργία (εργαζόμενοι του μετρό, ναυτικοί και καθηγητές) έχει ουσιαστικά απαγορευτεί από την κυβέρνηση στο όνομα του δημοσίου συμφέροντος, μέσω της εφαρμογής του αμφισβητήσιμου νόμου περί επιστράτευσης. Ωστόσο, τον Μάιο 2013, όταν απαγορεύτηκε η απεργία των καθηγητών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, οι συνδικαλιστικές τους ενώσεις αποφάσισαν να ξεκινήσουν μια από τις πρώτες πορείες διαμαρτυρίας κατά της απαγόρευσης στον πεζόδρομο της Ερμού. Ένα μέρος όπου σπάνια γίνονται διαδηλώσεις. Ίσως αυτό να ήταν μια πρώιμη σημειολογική προειδοποίηση ότι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο οι διαμαρτυρίες δεν θα εξαφανιστούν από το κέντρο της πόλης, όσα έργα ανάπλασης κι αν γίνουν στην Πανεπιστημίου ή αλλού. Βέβαια, μπορεί να εξαφανιστούν για πολιτικούς λόγους, π.χ. αν απαγορευτούν εντελώς οι συγκεντρώσεις (που είναι αρκετά πιθανό δεδομένων των πρόσφατων απαγορεύσεων των απεργιών και των προαναφερθέντων δηλώσεων του Υπουργού για τον περιορισμό ορισμένων πορειών), αλλά ένα απλό έργο ανοικοδόμησης δεν θα είναι αρκετό.

Video rush: η οδός Ερμου και οι καθηγητές. από τον Ross Domoney στο Vimeo.

Ο ένας τρώει τον άλλο.

Ωστόσο, ο καπιταλιστικός ανταγωνισμός και η ταξική δομή στην καθαρότερη μορφή τους δεν είναι η μόνη πηγή έντασης στους Αθηναϊκούς δρόμους. Υπάρχουν μερικά πιο απτά βίαια γεγονότα γύρω από το κέντρο. Αυτές τις μέρες, γύρω από την Ομόνοια ή την Πλατεία Κάνιγγος, φρουροί ασφαλείας με μαύρη στρατιωτική εμφάνιση περιφέρονται μπροστά στα καταστήματα. Κάποιος μου είπε ότι δουλεύουν για τα υποκαταστήματα των τραπεζών. Κάποιος άλλος ότι μικρότεροι καταστηματάρχες πήραν μια καλή προσφορά από μια νέα ιδιωτική εταιρεία ασφαλείας, με αμφισβητούμενες προσωπικότητες στο προσωπικό της, για να πετάει έξω τους αστέγους. Όταν ο ήλιος δύει, κουβέρτες και υπνόσακοι κάνουν την εμφάνισή τους στις στοές και τα κατώφλια των καταστημάτων. Το κέντρο έχει προοδευτικά μετατραπεί σε ένα τεράστιο υπνωτήριο τις νύχτες, με την αύξηση των αστέγων σε πρωτοφανή επίπεδα. Επιπλέον, αυτές τις μέρες ένα νέο φθηνότερο ναρκωτικό, το Sisa, έκανε την εμφάνισή του στους δρόμους. Το Sisa έχει αντικαταστήσει σχεδόν τελείως την σαφώς ακριβότερη ηρωίνη, αλλά οι επιπτώσεις του είναι πολύ σοβαρότερες. Οι χρήστες χάνουν τις αισθήσεις τους ή παραμένουν βυθισμένοι σε παραισθήσεις για ώρες, εξαρτημένα άτομα συχνά καταλήγουν αναίσθητα στα κατώφλια των καταστημάτων, με κάποιους επιχειρηματίες να κατηγορούν αυτή την κατάσταση για την κακοδαιμονία της επιχείρησής τους. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, το θέμα είναι ότι αυτοί οι ιδιωτικοί φρουροί με την μαύρη στρατιωτική στολή φαίνεται να κάνουν την βρώμικη δουλειά του να κρατούν τους φτωχούς όσο πιο μακριά γίνεται από τη δημόσια θέα νωρίς το πρωί.

Πέρα από τις καθημερινές βίαιες συγκρούσεις υπάρχει μια άλλη διαδικασία, βίαιη κι αυτή, αλλά πιο δομικά βίαιη. Αυτό διατυπώνεται με διάφορους τρόπους, αλλά ένα από τα πιο κοινά μοτίβα φαίνεται να είναι τα λεγόμενα «συμφέροντα». Κανείς δεν φαίνεται να είναι σίγουρος, αλλά πολλοί άνθρωποι που δραστηριοποιούνται στο κέντρο της πόλης είναι οργισμένοι με αυτά τα «συμφέροντα». Αυτό είναι ένας ιδιαίτερος όρος που αναφέρεται αφηρημένα σε πολιτικές ή οικονομικές δυνάμεις μεγαλύτερες από εμάς (που συχνά περιλαμβάνει και διεθνείς παράγοντες) που δρουν με ανήθικο τρόπο και έχουν αντίκτυπο στην καθημερινή μας ζωή. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο ισχυρισμός είναι ότι υπάρχουν παράγοντες που συνεργάζονται κρυφά για την πτώση των τιμών των ακινήτων στο κέντρο της πόλης, προκειμένου να υποτιμηθεί η αξία τους και τελικά να τα αγοράσουν για ψίχουλα. Αν και η φήμη προσλαμβάνει ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις και αν και σε ορισμένες περιοχές του κέντρου, όπως στον Κεραμεικό και το Μεταξουργείο, έχει όντως διαπιστωθεί μια τάση να αγοράζουν εταιρείες μεγάλο αριθμό ακινήτων, δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής στοιχεία για μια τέτοια δραστηριότητα που να στοχεύει σε ολόκληρο το κέντρο της πόλης. Τώρα βέβαια η αλήθεια είναι πως το «Rethink Athens» θα έρθει σ’ αυτή την απορυθμισμένη αγορά ακινήτων για να αλλάξει εκ νέου τις τιμές στο κέντρο. Σίγουρα, όμως, οι τιμές των ακινήτων στην Αθήνα, βρίσκονται σε ελεύθερη πτώση. Ορισμένοι μικροί ανεξάρτητοι έμποροι, νιώθοντας την πίεση της οικονομικής αποτυχίας, μιλούν για την αυξανόμενη δομική αδικία της αγοράς μέσα στην οποία έχουν υποχρεωθεί να δραστηριοποιούνται τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Πολλοί κατηγορούν ανοιχτά τις κρατικές αρχές ότι έχουν κάνει τα πάντα για να ανοίξει ο δρόμος στις μεγαλύτερες εταιρίες λιανικής και έτσι να αναγκαστούν οι ανεπιθύμητες μικρές/ανεξάρτητες επιχειρήσεις να μετακινηθούν από το κέντρο. Η αλήθεια είναι ότι νέες υποδομές και μεγάλα εμπορικά κέντρα έχουν εμφανιστεί μαζικά κατά την διάρκεια της χρυσής εποχής της οικονομικής ανάπτυξης (1990-2000) και στο κέντρο, αλλά και στα προάστια της Αθήνας αλλάζοντας ριζικά τις υφιστάμενες ισορροπίες της αγοράς. Επιπλέον, υπάρχουν διάφορες αλλαγές στις πολιτικές της τελευταίας δεκαετίας προς την κατεύθυνση της απελευθέρωσης της αγοράς, που έχουν αντίκτυπο στους μικρότερους παίκτες, εξαφανίζοντας πολλούς απ’ αυτούς. «Αλλά έτσι είναι το σύστημα, ο ένας τρώει τον άλλο, όλοι είναι εναντίον όλων […] έτσι είναι το σύστημα, δεν έχω άλλο τρόπο να το ονοματίσω» ανέφερε ένας σοφός και κυνικός καταστηματάρχης, σε μια πικρή στιγμή συνειδητοποίησης.

This article is also available in:

Translate this in your language

Like this Article? Share it!

Leave A Response